การบูรณาการระบบคัดแยกผู้ป่วย Emergency Severity Index (ESI) ในหน่วยงานผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลทองผาภูมิ: กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในโรงพยาบาลชุมชน

บทคัดย่อ

     การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลการบูรณาการระบบคัดแยกผู้ป่วย Emergency Severity Index (ESI) ในหน่วยงานผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี การวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ร่วมกับวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ดำเนินการในหน่วยงานผู้ป่วยนอก โรงพยาบาลทองผาภูมิ เป็นระยะเวลา 8 เดือน ผ่าน 3 วงรอบการวิจัย กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยพยาบาลวิชาชีพ 15 คน บุคลากรที่เกี่ยวข้อง 7 คน และผู้ป่วยที่มารับบริการในหน่วยงานผู้ป่วยนอก 323 คน เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบประเมินความรู้ แบบสังเกตทักษะ แบบประเมินความพึงพอใจ แบบบันทึกความถูกต้องของการคัดแยกผู้ป่วย และแนวคำถามสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ paired t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

     ผลการวิจัยพบว่า ระบบ ESI ที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยการปรับนิยามทรัพยากรให้สอดคล้องกับบริบทโรงพยาบาลชุมชน การพัฒนา decision algorithm สำหรับกลุ่มอาการที่พบบ่อยในหน่วยงานผู้ป่วยนอก ได้แก่ กลุ่มอาการหลอดเลือดสมอง เจ็บหน้าอก ปวดท้อง ระบบทางเดินหายใจ ผู้สูงอายุที่มีอาการไม่ชัดเจน และผู้ป่วยเด็ก รวมทั้งการปรับเกณฑ์สัญญาณชีพอันตรายตามกลุ่มอายุ ภายหลังการนำระบบ ESI ไปใช้ อัตราความถูกต้องของการคัดแยกผู้ป่วยเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 71.8 เป็นร้อยละ 91.3 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) อัตรา under-triage และ over-triage ลดลง คะแนนความรู้ของพยาบาลเพิ่มขึ้นจากเฉลี่ย 12.4 คะแนน เป็น 18.5 คะแนน และพยาบาลทุกคนผ่านเกณฑ์ประเมินหลังการอบรม บุคลากรมีความพึงพอใจต่อระบบโดยรวมอยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 4.38 จากคะแนนเต็ม 5.00 โดยด้านประโยชน์ที่ได้รับมีคะแนนสูงที่สุด ผลการศึกษาเชิงคุณภาพพบว่าปัจจัยแห่งความสำเร็จสำคัญคือการมีส่วนร่วมของบุคลากรทุกระดับ การสนับสนุนจากผู้บริหาร การมีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน และการปรับระบบให้เหมาะสมกับทรัพยากรจริงของโรงพยาบาลชุมชน