คุณค่าการพยากรณ์ของดัชนีไตรกลีเซอไรด์–กลูโคสและอัตราส่วนไตรกลีเซอไรด์ต่อไลโปโปรตีนชนิดความหนาแน่นสูงต่อโรคตับคั่งไขมันที่สัมพันธ์กับความผิดปกติของการเผาผลาญที่คงอยู่ในผู้ใหญ่ชาวไทย
คำสำคัญ:
โรคตับคั่งไขมัน, ไตรกลีเซอไรด์, น้ำตาลในเลือด, โปโปรตีนชนิดความหนาแน่นสูง, ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินคุณค่าการพยากรณ์ของดัชนีไตรกลีเซอไรด์–กลูโคส (TyG index) และอัตราส่วนไตรกลีเซอไรด์ต่อไลโปโปรตีนชนิดความหนาแน่นสูง (TG/HDL-C ratio) ต่อการเกิด Persistent MASLD ในผู้ใหญ่ชาวไทย การศึกษานี้เป็นการศึกษาย้อนหลังแบบกลุ่มผู้ป่วย–กลุ่มควบคุม โดยใช้ข้อมูลของผู้เข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปี ณ โรงพยาบาลสินแพทย์ เทพารักษ์ ระหว่างเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ถึงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 จำนวน 500 คน แบ่งเป็นกลุ่ม Persistent MASLD 250 คน และกลุ่มควบคุม 250 คน วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้การถดถอยโลจิสติกพหุตัวแปร
ผลการศึกษาพบว่า ภายหลังการปรับตัวแปรกวน ผู้ที่มีค่า TyG index ตั้งแต่ 8.5 ขึ้นไป มีความสัมพันธ์กับการเกิด Persistent MASLD เพิ่มขึ้น 2.83 เท่า (aOR 2.83, 95% CI 1.39–5.75) ส่วนผู้ที่มีค่า TG/HDL-C ratio ตั้งแต่ 2.5 ขึ้นไป มีความสัมพันธ์กับการเกิด Persistent MASLD เพิ่มขึ้น 5.44 เท่า (aOR 5.44, 95% CI 3.11–9.52) เมื่อวิเคราะห์แบบตัวแปรต่อเนื่องพบว่า การเพิ่มขึ้นของ TyG index ทุก 1 หน่วย สัมพันธ์กับการเกิด persistent MASLD เพิ่มขึ้น 3.37 เท่า (aOR 3.37, 95% CI 1.44–7.92) และการเพิ่มขึ้นของ TG/HDL-C ratio ทุก 1 หน่วย สัมพันธ์กับการเกิด persistent MASLD เพิ่มขึ้น 1.85 เท่า (aOR 1.85, 95% CI 1.50–2.30)
เอกสารอ้างอิง
Younossi ZM, Kalligeros M, Henry L. Epidemiology of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease. Clin Mol Hepatol. 2025;31(Suppl):S32-50. doi:10.3350/cmh.2024.0431.
Rinella ME, Lazarus JV, Ratziu V, Francque SM, Sanyal AJ, Kanwal F, et al. A multisociety Delphi consensus statement on new fatty liver disease nomenclature. J Hepatol. 2023 Dec;79(6):1542-56. doi:10.1016/j.jhep.2023.06.003.
Friedman SL, Neuschwander-Tetri BA, Rinella M, Sanyal AJ. Mechanisms of NAFLD development and therapeutic strategies. Nat Med. 2018;24(7):908-922. doi:10.1038/s41591-018-0104-9.
Targher G, Byrne CD, Lonardo A, Zoppini G, Barbui C. Non-alcoholic fatty liver disease and risk of incident cardiovascular disease: a meta-analysis. J Hepatol. 2016 Sep;65(3):589-600. doi:10.1016/j.jhep.2016.05.013.
Ali B, Samuel R, Kramer JR, Li L, Yu X, Cao Y, et al. Evolving burden of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease and its complications in a US nationwide healthcare system. Hepatol Commun. 2026;10(1):e0878. doi:10.1097/HC9.0000000000000878.
Noureddin N, Copur-Dahi N, Loomba R. Monitoring disease progression in metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). Aliment Pharmacol Ther. 2024;59(Suppl 1):S41-51. doi: 10.1111/apt.17752.
Rockey DC, Caldwell SH, Goodman ZD, Nelson RC, Smith AD. Liver biopsy. Hepatology. 2009 Mar;49(3):1017-44. doi:10.1002/hep.22742.
Archer AJ, Belfield KJ, Orr JG, Gordon FH, Abeysekera KW. EASL clinical practice guidelines: non-invasive liver tests for evaluation of liver disease severity and prognosis. Frontline Gastroenterol. 2022 Feb 15;13(5):436-9. doi:10.1136/flgastro-2021-102064.
Pinjaroen N, Pan-Ngum W, Poovorawan K, Wastlund D, Mueller F, Lu P, et al. Economic evaluation of biomarker-based surveillance for Hepatocellular Carcinoma in Thai patients with Compensated Liver Cirrhosis. PLoS One. 2026;21(1):e0337913. doi:10.1371/journal.pone.0337913.
Decharatanachart P, Poovorawan K, Tangkijvanich P, Charatcharoenwitthaya P, Peeraphatdit T, Taychakhoonavudh S, et al. Cost-Utility Analysis of Noninvasive Tests to Initiate Hepatocellular Carcinoma Surveillance in Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease. Am J Gastroenterol. 2025;120(11):2592-602. doi:10.14309/ajg.0000000000003332.
Guerrero-Romero F, Simental-Mendía LE, González-Ortiz M, Martínez-Abundis E, Ramos-Zavala MG, Hernández-González SO, et al. The product of triglycerides and glucose, a simple measure of insulin sensitivity: comparison with the euglycemic-hyperinsulinemic clamp. J Clin Endocrinol Metab. 2010 Jul;95(7):3347-51. doi:10.1210/jc.2010-0288.
Baneu P, Văcărescu C, Drăgan SR, Cirin L, Lazăr-Höcher AI, Cozgarea A, et al. The triglyceride/HDL ratio as a surrogate biomarker for insulin resistance: a systematic review. Biomedicines. 2024; 12:1493. doi:10.3390/biomedicines12071493.
Guo W, Lu J, Qin P, Li X, Zhu W, Wu J, et al. The triglyceride-glucose index is associated with the severity of hepatic steatosis and the presence of liver fibrosis in non-alcoholic fatty liver disease: a cross-sectional study in Chinese adults. Lipids Health Dis. 2020;19:218. doi:10.1186/s12944-020-01393-6.
Ma X, Jia J, Cui H, Zhou J, Tian F, Yang J, et al. Association between the triglyceride to high density lipoprotein cholesterol ratio and the incidence of metabolic dysfunction-associated fatty liver disease: a retrospective cohort study. BMC Gastroenterol. 2024;24:389. doi:10.1186/s12876-024-03471-w.
Poochanasri M, Lertsakulbunlue S, Kookanok C, Rangsin R, Kaewput W, Mungthin M, et al. Triglyceride to high-density lipoprotein ratio as a predictor for 10-year cardiovascular disease in individuals with diabetes in Thailand. J Health Popul Nutr. 2025;44:147. doi:10.1186/s41043-025-00835-0.
Phisalprapa P, Supot W, Charatcharoenwitthaya P, Kositamongkol C, Sritara P, et al. Metabolic dysfunction-associated fatty liver disease (MAFLD) in the adult population attending a health check-up program in Thailand: prevalence and fibrosis status. Sci Rep. 2025;15(1):1024. doi: 10.1038/s41598-025-10241-1.
Donnelly KL, Smith CI, Schwarzenberg SJ, Jessurun J, Boldt MD, Parks EJ. Sources of fatty acids stored in liver and secreted via lipoproteins in patients with nonalcoholic fatty liver disease. J Clin Invest. 2005 May;115(5):1343-51. doi:10.1172/JCI23621.
Alkhouri N, Dixon LJ, Feldstein AE. Lipotoxicity in NAFLD: not all lipids are created equal. Expert Rev Gastroenterol Hepatol. 2009;3(4):445-51. doi:10.1586/egh.09.32.
Xu X, So JS, Park JG, Lee AH. Transcriptional control of hepatic lipid metabolism by SREBP and ChREBP. Semin Liver Dis. 2013;33(4):301-11. doi:10.1055/s-0033-1358523.
McLaughlin T, Reaven G, Abbasi F, Lamendola C, Saad M, Waters D, et al. Is there a simple way to identify insulin-resistant individuals at increased risk of cardiovascular disease? Am J Cardiol. 2005 Aug 1;96(3):399-404. doi:10.1016/j.amjcard.2005.03.085.
Beran A, Ayesh H, Mhanna M, Mhanna D, Ghazaleh D, Noureddine H, et al. Triglyceride-glucose index for early prediction of nonalcoholic fatty liver disease: a meta-analysis of 121,975 individuals. J Clin Med. 2022 May 9;11(9):2666. doi:10.3390/jcm11092666.
Zheng R, Du Z, Wang M, Mao Y, Mao W. A longitudinal epidemiological study on the triglyceride and glucose index and the incident nonalcoholic fatty liver disease. Lipids Health Dis. 2018 Nov 20;17(1):262. doi:10.1186/s12944-018-0913-3.
Hernaez R, Lazo M, Bonekamp S, Kamel I, Brancati FL, Guallar E, et al. Diagnostic accuracy and reliability of ultrasonography for the detection of fatty liver: a meta-analysis. Hepatology. 2011;54(3):1082-90. doi:10.1002/hep.24452.
