การพัฒนาเครื่องมือคัดกรองความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ Cephalopelvic Disproportion (CPD) ในหญิงตั้งครรภ์ ณ โรงพยาบาลระนอง
คำสำคัญ:
ภาวะศีรษะทารกกับเชิงกรานมารดาไม่สมดุลกัน, เครื่องมือคัดกรองบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเครื่องมือคัดกรองความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะ Cephalopelvic Disproportion (CPD) ในหญิงตั้งครรภ์ กำหนดจุดตัด (Cut-off point) ที่เหมาะสมด้วย ROC Curve Analysis และประเมินประสิทธิภาพของเครื่องมือด้วยค่าความไว ความจำเพาะ และพื้นที่ใต้เส้นโค้ง (AUC) การวิจัยเป็นแบบทดลอง แบ่งเป็น 3 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาย้อนหลังในหญิงตั้งครรภ์ที่ผ่าตัดคลอดด้วยสาเหตุ CPD พ.ศ. 2565–2567 (n=399) เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงด้วย Logistic Regression ระยะที่ 2 พัฒนาเครื่องมือคัดกรองโดยกำหนดน้ำหนักคะแนนตามค่า Odds Ratio และตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน ระยะที่ 3 ทดสอบเครื่องมือแบบไปข้างหน้า 2 รอบ (n=229 และ n=114)
ผลการศึกษาระยะที่ 1 พบปัจจัยเสี่ยงที่มีความสัมพันธ์กับ CPD อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) 4 ปัจจัย ได้แก่ การตั้งครรภ์ครั้งแรก (OR=3.45) น้ำหนักทารก ≥3,500 กรัม (OR=2.87) ความสูงมดลูก ≥35 เซนติเมตร (OR=2.23) และน้ำหนักที่เพิ่มขึ้น ≥15 กิโลกรัม (OR=1.89) นอกจากนี้ยังพบปัจจัยที่มีนัยสำคัญทางคลินิกอีก 2 ปัจจัย ได้แก่ ส่วนสูงมารดา <150 เซนติเมตร และอายุมารดา <19 หรือ ≥35 ปี รวมทั้งสิ้น 6 ปัจจัยที่นำมาพัฒนาเครื่องมือคัดกรองในระยะที่ 2 โดยมีคะแนนรวมสูงสุด 8.5 คะแนน และผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (CVI = 0.92) การทดสอบในระยะที่ 3 รอบที่ 1 ที่จุดตัดเบื้องต้น 2.5 คะแนน พบว่าความไวต่ำมาก เพียงร้อยละ 32.35 จึงใช้ ROC Curve Analysis และ Youden's Index ปรับจุดตัดใหม่เป็น 1.5 คะแนน ผลการทดสอบในระยะที่ 3 รอบที่ 2 (n=114) ด้วยจุดตัด 1.5 คะแนน พบว่าเครื่องมือมีความไวร้อยละ 66.67 ความจำเพาะร้อยละ 59.26 ค่าคาดการณ์บวกร้อยละ 40.00 ค่าคาดการณ์ลบร้อยละ 81.36 ความแม่นยำร้อยละ 61.40 และ AUC เท่ากับ 0.7153 (95% CI: 0.6134–0.8172) ซึ่งอยู่ในระดับพอใช้ถึงดีตามเกณฑ์ของ Mandrekar (2010)
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. (2021). Caesarean section rates continue to rise, amid growing inequalities in access. WHO. https://www.who.int/news/item/16-06-2021-caesarean-section-rates-continue-to-rise-amid-growing-inequalities-in-access
Betrán, A. P., Ye, J., Moller, A. B., Zhang, J., Gülmezoglu, A. M., & Torloni, M. R. (2016). The increasing trend in caesarean section rates: Global, regional and national estimates: 1990-2014. PLoS ONE, 11(2), e0148343. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0148343
Lumbiganon, P., Laopaiboon, M., Gülmezoglu, A. M., Souza, J. P., Taneepanichskul, S., Ruyan, P., ... & World Health Organization Global Survey on Maternal and Perinatal Health Research Group. (2010). Method of delivery and pregnancy outcomes in Asia: The WHO global survey on maternal and perinatal health 2007-08. The Lancet, 375(9713), 490-499. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(09)61870-5
Cunningham, F. G., Leveno, K. J., Bloom, S. L., Dashe, J. S., Hoffman, B. L., Casey, B. M., & Spong, C. Y. (2018). Williams obstetrics (25th ed.). McGraw-Hill Education.
Khunpradit, S., Tavender, E., Lumbiganon, P., Laopaiboon, M., Wasiak, J., & Gruen, R. L. (2007). Non-clinical interventions for reducing unnecessary caesarean section. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2011(6), CD005528. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005528.pub2
Saksangawong, C., Polsrisuthikul, T., Ratanasiri, T., & Komwilaisak, R. (2018). Development of a screening tool for prediction of cephalopelvic disproportion in term pregnant women. Journal of Obstetrics and Gynaecology Research, 44(11), 2025-2031. https://doi.org/10.1111/jog.13762
กระทรวงสาธารณสุข. (2564). รายงานสถิติการผ่าตัดคลอดในโรงพยาบาลของรัฐ ปีงบประมาณ 2 กระทรวงสาธารณสุข.https://hdcservice.moph.go.th/hdc/reports/
Mandrekar, J. N. (2010). Receiver operating characteristic curve in diagnostic test assessment. Journal of Thoracic Oncology, 5(9), 1315-1316. https://doi.org/10.1097/JTO.0b013e3181ec173d
ชัยกิจ อุดแน่น. (2565). การพัฒนาแบบประเมินความเสี่ยงต่อการเกิด Cephalopelvic Disproportion ในโรงพยาบาลชุมชนภาคเหนือ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 40(1), 112-125.
กฤติกัญจน์ ไทยศรีสุข. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความสูงของมดลูกกับการเกิด Cephalopelvic Disproportion ในหญิงตั้งครรภ์. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 35(2), 45-58.
Lynn, M. R. (1986). Determination and quantification of content validity. Nursing Research, 35, 382-385.
Polit, D.F., & Beck, C.T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations [Electronic version]. Research in Nursing & Health, 29, 489-497.
