การศึกษาการรับรู้และผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชากรวัยทำงานในเขตกรุงเทพมหานคร[NK1.1]
คำสำคัญ:
การรับรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม, พฤติกรรมการป้องกันตนเอง, ฝุ่นละออง PM2.5, ประชากรวัยทำงานบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวางนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการรับรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของประชากรวัยทำงานในเขตกรุงเทพมหานคร รวมทั้งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมกับพฤติกรรมสุขภาพ ผลกระทบต่อสุขภาพ และการรับรู้ผลกระทบต่อสุขภาพ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 405 คน อายุระหว่าง 18–59 ปี สุ่มตัวอย่างแบบไม่อาศัยความน่าจะเป็นและตามความสะดวก เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ โดยมีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับเท่ากับ 0.93 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบไคสแควร์
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุ 31-50 ปี สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี มีรายได้มากกว่า 25,000 บาท ประกอบอาชีพพนักงานเอกชน และไม่มีโรคประจำตัว โดยกลุ่มตัวอย่างมีการรับรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมโดยรวมอยู่ในระดับมาก โดยด้านการตัดสินใจมีค่าเฉลี่ยต่ำสุด ส่วนพฤติกรรมการดูแลสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับทำบางครั้ง พบว่าการสวมหน้ากากอนามัย/N95 มีค่าน้อยที่สุด ขณะที่ผลกระทบต่อสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับน้อย โดยมีอาการแสบจมูก คัดจมูก และระคายเคืองจมูกพบในระดับปานกลาง และการรับรู้ผลกระทบของ PM2.5 ต่อสุขภาพมนุษย์โดยรวมอยู่ในระดับน้อย โดยรับรู้น้อยที่สุดในประเด็นความเชื่อมโยงกับโรคเบาหวาน และการแท้งบุตร นอกจากนี้การวิเคราะห์ความสัมพันธ์พบว่า ด้านการตัดสินใจมีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันตนเองอย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) ส่วนด้านการเข้าถึงข้อมูล ด้านการตรวจสอบข้อมูล และด้านการตัดสินใจ มีความสัมพันธ์กับการรับรู้ผลกระทบต่อสุขภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05)
เอกสารอ้างอิง
Pollution Control Department. Announcement of the national environmental board: Determination of standard for particulate matter not exceeding 2.5 microns (PM2.5) in general atmosphere [Internet]. 2022 [cited 2026 May 15] Available from: https://www.pcd.go.th/laws/26439/
Vega E, Ruiz-Olivares A, Miquelajauregui Y, Rentería-Campos R, Bramwell L, Feytmans RBM, et al. Association between daily variations in the levels of atmospheric O3, PM2.5, and NO2 and the frequency of hospital visits due to respiratory diseases and hypertension in Mexico City using generalized additive mixed models. Front Public Health. 2025;13:1593285. doi: 10.3389/fpubh.2025.1593285.
Denduangchai S, Wiwatanadate P, Jiamjarasrangsi W. Correlation between the daily fine particulate matter (PM2.5) level and the number of visits with respiratory and cardiovascular diseases at Ratchaburi hospital, Amphoe Mueang, Ratchaburi province. BSCM [Internet]. 2021 [cited 2026 May 15];60(3):345-58. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/CMMJ-MedCMJ/article/view/247504 (in Thai)
Rosenthal JP, Kim EY, Chen L. Epidemiological and clinical evidence on the association between wildfire PM2.5 and pulmonary health outcomes. Cureus. 2025;17(8):e91239. doi: 10.7759/cureus.91239
Lim S, Bassey E, Bos B, Makacha L, Varaden D, Arku RE, Baumgartner J, Brauer M, Ezzati M, Kelly FJ, Barratt B. Comparing human exposure to fine particulate matter in low and high-income countries: A systematic review of studies measuring personal PM2.5 exposure. Sci Total Environ. 2022;833:155207. doi:10.1016/j.scitotenv.2022. 155207
Narita D, Oanh NTK, Sato K, Huo M, Permadi DA, Chi NNH, Ratanajaratroj T, Pawarmart I. Pollution characteristics and policy actions on fine particulate matter in a growing asian economy: The case of Bangkok metropolitan region. Atmosphere. 2019;10(5):227. doi: 10.3390/atmos10050227
Archer D, Bhatpuria D, Nikam J, Taneepanichskul N. Particulate matter pollution in central Bangkok: assessing outdoor workers’ perceptions and exposure. Cities & Health. 2024;1–19. doi: 10.1080/23748834.2024.2390274
Phungkat Y, Bumprom P, Thonhkhaimook B, Sangsiriwut N. Perception and preventive behavior towards particulate matter among Personnel: A case study of an organization in Bangkok. JHSW [Internet]. 2022 [cited 2026 May 15];26(1):98-107. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/HCUJOURNAL/article/view/255115 (in Thai)
Seubsui N, Tiewwilai N, Takhian K, Kongklai S. Preventive Behavior from Particulate Matter 2.5 (PM2.5) on The Acute Health Effects of Street Food Vendors in Thon Buri, Bangkok. Adv Sci J [Internet]. 2023 [cited 2026 May 15];23(1):R120-R134. Available from: https://li02.tci-thaijo.org/index.php/adscij/article/view/556 (in Thai)
Cochran WG. Sampling techniques. 3rd ed. New York: John Wiley & Sons; 1977.
Best JW. Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.
Srisupak R, Srisawangwong S. Factors associated with environmental health literacy of people in Maha Sarakham town municipality, Maha Sarakham province. Life Sci Environ J. 2025;26(2):234–48. doi.: 10.14456/lsej.2025.18
Nguyen TPL, Virdis SGP, Winjikul E. Inequality of low air quality-related health impacts among socioeconomic groups in the world of work. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(19):12980. doi: 10.3390/ijerph191912980
Stockholm Environment Institute. Air pollution in Bangkok: addressing unequal exposure and enhancing public understanding of the risks. SEI; 2023 [cited 2026 May 15]. Available from: https://www.sei.org/publications/bangkok-air-pollution-inequality/
Cheepsattayakorn A, Cheepsattayakorn R. PM2.5, PM2.5-related air pollutants, health hazards and impacts on respiratory and cardiovascular disorders and diseases:systematic review and meta-analysis. J Lung Pulm Respir Res. 2019;6(3):40-8. doi: 10.15406/jlprr.2019.06.00205
Luo H, Zhang Q, Niu Y, Kan H, Chen R. Fine particulate matter and cardiorespiratory health in China: a systematic review and meta-analysis of epidemiological studies. J Environ Sci. 2023;123:306-16. doi: 10.1016/j.jes.2022.04.026
Smith C, Drinkwater A, Modlich M, van der Horst D, Doherty R. IAQ and environmental health literacy: lived experiences of vulnerable people. Build Cities. 2024;5(1):231-46. doi: 10.5334/bc.418
Suwanpuchai N. Health literacy for preventing health effects associated with particulate matter less than 2.5 micrometers (PM2.5) exposure among high-risk occupational groups in Ban Chang district, Rayong province. J Health [Internet]. 2026 [cited 2026 May 15];1(3):15-26. Available from: https://he04.tci-thaijo.org/index.php/JDHh/article/view/3838 (in Thai)
