การมีส่วนร่วมในการพัฒนารูปแบบการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพแบบองค์รวม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
การจัดการความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม, ผู้สูงอายุ, คุณภาพชีวิต, กระบวนการมีส่วนร่วม, นครศรีธรรมราชบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมจัดการความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม (NAKHONSI Model) สำหรับผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม(Participatory Action Research: PAR) ร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลแบบผสานวิธี ดำเนินการ 3 ระยะใน 4 อำเภอ 4 โซน กลุ่มตัวอย่างผู้สูงอายุ 126 คน เครื่องมือได้แก่ โปรแกรมจัดการความเสี่ยงสุขภาพแบบองค์รวม (NAKHONSI Model) แบบประเมินความเสี่ยง 9 ด้าน และแบบวัดคุณภาพชีวิต WHOQOL-BREF-THAI วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพรรณนา McNemar Test และ Paired t-test
ผลการวิจัย: พบปัญหาอุปสรรค 5 ด้าน นำสู่การพัฒนาโปรแกรมโดยกระบวนการมีส่วนร่วม ประสิทธิผลพบว่าลดความเสี่ยงด้านความคิดความจำ โภชนาการ การมองเห็น และภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญที่ p < .05 และส่งเสริมคุณภาพชีวิตโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญที่ p < .01
เอกสารอ้างอิง
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม; 2566.
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย; 2566.
Koson N, Pekalee A, Therawiwat M. Effect of dementia preventive behaviours promotion program based on health belief model among older people at risk. Dis Control J. 2025;51(2):280-92.
โครงการสุขภาพคนไทย. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567-2568. นครปฐม: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล; 2569.
กรมผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: กรมผู้สูงอายุ; 2566.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. คู่มือการคัดกรองและดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวม 9 ด้านในชุมชน. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2567.
ยะโกะ ม, สะมะนิ น, ดอเลาะ ร, บาโงย ว, มะแตหะ อ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงตามหลัก 3อ.2ส. JKKPHO. 2568;7(2):e274899.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา. แนวทางการคัดกรองความเสื่อมถอย 9 ด้านของผู้สูงอายุในชุมชน. สงขลา: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสงขลา; 2566.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราช. รายงานผลการดำเนินงานสาธารณสุขจังหวัดนครศรีธรรมราช ปี 2568. นครศรีธรรมราช: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด; 2568.
สำนักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย. รายงานการสำรวจสุขภาพผู้สูงอายุในชุมชน ประจำปีงบประมาณ 2565. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2565.
World Health Organization. Integrated care for older people (ICOPE): guidance for person-centred assessment and pathways in primary care. Geneva: WHO; 2025.
European Geriatric Medicine Network. Effectiveness of the WHO ICOPE framework on intrinsic capacity domains in independent living older adults. Clin Trials Reg Europe. 2026.
National Council on Aging. Advancing behavioral health programs for older adults: Evidence-based interventions. W
