การประเมินความถูกต้องของฉลากโภชนาการและคุณภาพโปรตีนในผลิตภัณฑ์เวย์โปรตีนสำเร็จรูปชนิดผงที่มีจำหน่ายในประเทศไทย
คำสำคัญ:
เวย์โปรตีน, ความถูกต้องของฉลาก, คุณภาพโปรตีน, การปลอมปนโปรตีนบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง (Survey research by Cross-sectional study) มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความสอดคล้องระหว่างปริมาณโปรตีนฉลากกับค่าที่วิเคราะห์ได้จริง รวมถึงประเมินคุณภาพโปรตีนในผลิตภัณฑ์เวย์โปรตีนสำเร็จรูปชนิดผง 6 ยี่ห้อที่ครองส่วนแบ่งตลาดรวมกันมากกว่าร้อยละ 60 ของตลาด โปรตีนผงสำหรับนักกีฬาในประเทศไทย การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้ ดำเนินการเก็บตัวอย่างผลิตภัณฑ์ 6 ยี่ห้อนำมาวิเคราะห์ปริมาณโปรตีนรวมด้วยวิธีเคลแดห์ล (Kjeldahl method) และวิเคราะห์กรดอะมิโน 18 ชนิดด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง (High-Performance Liquid Chromatography: HPLC) จากนั้นเปรียบเทียบข้อมูลกับเกณฑ์อ้างอิงเพื่อหาค่าเฉลี่ยและร้อยละความคลาดเคลื่อน
ผลการศึกษาพบว่าผลิตภัณฑ์ทั้ง 6 ยี่ห้อมีปริมาณโปรตีนสอดคล้องกับที่ระบุบนฉลาก โดยมีความคลาดเคลื่อนอยู่ในช่วงร้อยละ -6.69 ถึง +8.66 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ (±ร้อยละ 20) นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์ทั้งหมดผ่านเกณฑ์ดัชนีคุณภาพโปรตีน 4 ด้าน ได้แก่ สัดส่วนกรดอะมิโนจำเป็นต่อกรดอะมิโนทั้งหมด (ร้อยละ 43.60-46.27) สัดส่วนกรดอะมิโนสายโซ่กิ่งต่อกรดอะมิโนทั้งหมด (ร้อยละ 21.61-23.49) สัดส่วนลิวซีนต่อกรดอะมิโนทั้งหมด (ร้อยละ 10.80-13.57) และอัตราส่วนลิวซีนต่อไกลซีน (5.97:1 ถึง 9.03:1) โดยไม่พบการปลอมปนด้วยโปรตีนไกลซีนในตัวอย่างใด สรุปผลการศึกษาชี้ว่า ผลิตภัณฑ์เวย์โปรตีนสำเร็จรูปชนิดผงทั้ง 6 ยี่ห้อมีคุณภาพดีและน่าเชื่อถือ
เอกสารอ้างอิง
Euromonitor International. Sports nutrition in Thailand. London: Euromonitor International; 2024.
Hoffman JR, Falvo MJ. Protein - which is best? J Sports Sci Med 2004;3(3):118-30.
Smithers GW. Whey and whey proteins--from 'gutter-to-gold'. Int Dairy J 2008;18(7):695-704.
Anthony JC, Anthony TG, Kimball SR, Jefferson LS. Signaling pathways involved in translational control of protein synthesis in skeletal muscle by leucine. J Nutr 2001;131(3):856S-60S.
Phillips SM, Van Loon LJC. Dietary protein for athletes: from requirements to optimum adaptation. J Sports Sci 2011;29(S1):S29-38.
WHO/FAO/UNU. Protein and amino acid requirements in human nutrition. WHO Technical Report Series No. 935. Geneva: World Health Organization; 2007.
Norton LE, Layman DK. Leucine regulates translation initiation of protein synthesis in skeletal muscle after exercise. J Nutr 2006;136(2):533S-7S.
Almeida CC, Alvares TS, Costa MP, Conte-Junior CA. Protein and amino acid profiles of different whey protein supplements. J Diet Suppl 2016;13(3):313-23.
Philips CA, Theruvath AH, Ravindran R, Chopra P. Citizens protein project: a self-funded, transparent, and concerning report on analysis of popular protein supplements sold in the Indian market. Medicine (Baltimore) 2024;103(14): e37724.
ฉลาดซื้อ. รายงานการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์เวย์โปรตีนในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: มูลนิธิเพื่อผู้บริโภค; 2564.
พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 96 ตอนที่ 79 (13 พฤษภาคม 2522).
AOAC International. Official methods of analysis. 21st ed. Rockville, MD: AOAC International; 2023.
Jones DB. Factors for converting percentages of nitrogen in foods and feeds into percentages of proteins. Circular No. 183. Washington, DC: USDA; 1941.
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 445) พ.ศ. 2566 เรื่อง ฉลากโภชนาการ. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 140 ตอนพิเศษ 174 ง (24 กรกฎาคม 2566).
Codex Alimentarius Commission. Guidelines on nutrition labelling (CAC/GL 2-1985, revised 2021) [Internet]. Rome: FAO/WHO; 2021 [cited 2025 Dec 15]. Available from: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius
Food and Drug Administration. Guidance for industry: nutrition labeling manual - a guide for developing and using databases [Internet]. Silver Spring, MD: FDA; 2019 [cited 2025 Dec 15]. Available from: https://www.fda.gov/food/nutrition-labeling-manual
Pehlivanoğlu H, Bardakçı HF, Yaman M. Protein quality assessment of commercial whey protein supplements commonly consumed in Turkey by in vitro protein digestibility-corrected amino acid score (PDCAAS). Food Sci Technol (Campinas) 2021;41: e64720.
Fabris C, Tamusiunas FS, Heck RT, Cichoski AJ, de Menezes CR. Protein spiking detection in commercial protein supplements using amino acid profiling. Food Chem 2021; 345:128756.
Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI, Cribb PJ, Wells SD, Skwiat TM, et al. International Society of Sports Nutrition Position Stand: protein and exercise. J Int Soc Sports Nutr 2017; 14:20.
Morton RW, Murphy KT, McKellar SR, Schoenfeld BJ, Henselmans M, Helms E, et al. A systematic review, meta-analysis and meta-regression of the effect of protein supplementation on resistance training-induced gains in muscle mass and strength in healthy adults. Br J Sports Med 2018;52(6):376-84.
Moore JC, DeVries JW, Lipp M, Griffiths JC, Abernethy DR. Total protein methods and their potential utility to reduce the risk of food protein adulteration. Compr Rev Food Sci Food Saf 2010;9(4):330-57.
