การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการบริการผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในระดับเครือข่าย อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม

ผู้แต่ง

  • ไชยณรงค์ วาปี โรงพยาบาลนาแก
  • ภาณุพงศ์ มูลสาร โรงพยาบาลนาแก

คำสำคัญ:

โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ, การบริการสุขภาพแบบเครือข่าย

บทคัดย่อ

     การศึกษานี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (quasi-experimental research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิภาพของระบบดังกล่าวในการจัดการบริการผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในพื้นที่อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม 2568 ถึงมีนาคม 2569 กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยบุคลากรสาธารณสุข 64 คน และผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในพื้นที่ ระบบที่พัฒนาประกอบด้วยการเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างโรงพยาบาลและโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล การติดตามผู้ป่วยรายบุคคล ระบบแจ้งเตือนอัตโนมัติ และ Dashboard สำหรับการบริหารจัดการ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

     ผลการศึกษา: พบว่า ภายหลังการพัฒนาระบบ พบว่ารูปแบบการให้บริการได้เปลี่ยนจากการรวมศูนย์ที่โรงพยาบาลไปสู่การให้บริการแบบเครือข่าย โดยโรงพยาบาลลดวันให้บริการคลินิก NCD เหลือสัปดาห์ละ 2 วัน (800–960 ราย/เดือน) ขณะที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 19 แห่งสามารถให้บริการได้แห่งละ 1 ครั้งต่อเดือน (รวม 1,900–2,280 ราย/เดือน) ส่งผลให้ความครอบคลุมของการให้บริการเพิ่มขึ้นจากเฉลี่ย 2,440 รายต่อเดือน เป็น 3,240 รายต่อเดือน (เพิ่มขึ้นร้อยละ 32.78) ในด้านประสิทธิภาพการให้บริการ พบว่าระยะเวลารอคอยเฉลี่ยลดลงจาก 2 ชั่วโมง 50 นาที เหลือ 1 ชั่วโมง 34 นาที (ลดลงร้อยละ 44.71) และอัตราการมาตามนัดเพิ่มขึ้นจากไม่เกินร้อยละ 60 เป็นมากกว่าร้อยละ 95 สะท้อนถึงการเข้าถึงบริการและความต่อเนื่องในการรักษาที่ดีขึ้น และในด้านการใช้งานระบบ พบว่าผู้ใช้งานมีความพึงพอใจต่อระบบในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย 4.57, S.D. = 0.27) โดยเฉพาะด้านการติดตามผู้ป่วย การแจ้งเตือน และการสนับสนุนการตัดสินใจ ขณะเดียวกัน การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องอยู่ในระดับมากที่สุด ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อความสำเร็จของการพัฒนาระบบ

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Noncommunicable diseases [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 May 4]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases

World Health Organization. Invisible numbers: the true extent of noncommunicable diseases and what to do about them. Geneva: World Health Organization; 2022.

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ของประเทศไทย พ.ศ. 2566. นนทบุรี: กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

World Health Organization. WHO guideline: recommendations on digital interventions for health system strengthening. Geneva: World Health Organization; 2019.

World Health Organization. Global strategy on digital health 2020–2025. Geneva: World Health Organization; 2021.

จิราพร สุวะมาตย์, สิปป์ธวัฒน์ มณีวรรณ, จเร ศรีมีชัย. การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อสุขภาพในการดูแลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. วารสารสุขภาพและการพัฒนา. 2566;11(3):468-79.

กรมควบคุมโรค. ระบบข้อมูลโรคไม่ติดต่อเรื้อรังระดับจังหวัด. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข; 2566.

Wagner EH, Austin BT, Von Korff M. Organizing care for patients with chronic illness. Milbank Q. 1996;74(4):511-44.

ปิยะ หาญวรวงศ์ชัย และคณะ. การพัฒนาระบบสารสนเทศสุขภาพต้นแบบเพื่อการส่งต่อข้อมูลผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2564.

กมลาศ ทองมีสิทธิ์, จิตนภา วาณิชวโรตม์, กฤษณา ตรียมณีรัตน์, นภชา สิงห์วีรธรรม, กิตติพร เนาว์สุวรรณ. การพัฒนารูปแบบการจัดระบบบริการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังวิถีใหม่สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวาน จังหวัดปัตตานี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี อุตรดิตถ์. 2567;16(1).

Kruse CS, Krowski N, Rodriguez B, Tran L, Vela J, Brooks M. Telehealth and patient satisfaction: a systematic review and narrative analysis. BMJ Open. 2017;7(8):e016242.

Shaw T, McGregor D, Brunner M, Keep M, Janssen A, Barnet S. What is eHealth (6)? Development of a conceptual model for eHealth: qualitative study with key informants. J Med Internet Res. 2017;19(10):e324.

Davis FD. Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Q. 1989;13(3):319-40.

Berg M. Patient care information systems and health care work: a sociotechnical approach. Int J Med Inform. 1999;55(2):87-101.

Damschroder LJ, Aron DC, Keith RE, Kirsh SR, Alexander JA, Lowery JC. Fostering implementation of health services research findings into practice: a consolidated framework for advancing implementation science. Implement Sci. 2009;4:50.

Creswell JW, Plano Clark VL. Designing and conducting mixed methods research. 3rd ed. Thousand Oaks: SAGE Publications; 2018.

World Health Organization. Global strategy on digital health 2020–2025. Geneva: World Health Organization; 2021.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

วาปี ไ. . ., & มูลสาร ภ. (2026). การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อสนับสนุนการจัดการบริการผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในระดับเครือข่าย อำเภอนาแก จังหวัดนครพนม. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(2), 1092–1100. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/296994