การพัฒนาแนวทางเวชปฏิบัติและประเมินประสิทธิผลและความปลอดภัยของยาประสะไพล ในการรักษาอาการปวดประจำเดือนปฐมภูมิในสตรี โรงพยาบาลในจังหวัดอุดรธานี
คำสำคัญ:
แนวทางเวชปฏิบัติ, ความปลอดภัย, ยาประสะไพล, ยาสมุนไพร, อาการปวดประจำเดือนปฐมภูมิบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาแนวทางเวชปฏิบัติ (Clinical Practice Guideline; CPG) ด้วยยาประสะไพล (2) ประเมินประสิทธิผลและความปลอดภัย และ (3) จัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายสู่ระบบสาธารณสุข การวิจัยนี้เป็นกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อน-หลัง ในสตรีที่มีอาการปวดประจำเดือนปฐมภูมิ รับประทานยาประสะไพล 1,000 มิลลิกรัม วันละ 3 ครั้ง ก่อนอาหาร เป็นเวลา 5 วัน จำนวน 1 รอบเดือน วิเคราะห์คะแนนปวด VAS และคุณภาพชีวิต EQ-5D-5L ด้วยสถิติ Paired t-test และ Wilcoxon signed-rank test ประเมินความปลอดภัยจากค่าชีวเคมีเลือด การทำงานของตับและไต
ผลการวิจัย ระยะที่ 1 ได้ CPG ครอบคลุม 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ เกณฑ์วินิจฉัย การคัดเลือกผู้ป่วย แนวทางสั่งใช้ยา การติดตาม และเกณฑ์ส่งต่อ ผ่านการรับรองจากผู้เชี่ยวชาญ ระยะที่ 2 กลุ่มตัวอย่างจำนวน 30 ราย อายุเฉลี่ย 30.27 ± 4.76 ปี คะแนนความปวด VAS ลดลงจาก 6.33 ± 1.63 เป็น 4.27 ± 1.93 ความแตกต่างเฉลี่ย 2.07 คะแนน (95%CI: 1.30–2.84; p<0.001) ผ่านเกณฑ์ MCID ≥2 คะแนน และค่า EQ-5D-5L Utility Index เพิ่มขึ้นจาก 0.725 เป็น 0.934 (p=0.001) ค่าทางห้องปฏิบัติการอยู่ในเกณฑ์ปกติทุกรายการ (p>0.05) ระยะที่ 3 คณะกรรมการวางแผนและประเมินผลด้านสาธารณสุขจังหวัดอุดรธานีมีมติเห็นชอบประกาศใช้ CPG เป็นมาตรฐานระดับจังหวัด
เอกสารอ้างอิง
Ju H, Jones M, Mishra G. The prevalence and risk factors of dysmenorrhea. Epidemiol Rev. 2014;36(1):104–13. doi: 10.1093/epirev/mxt009
Tanmahasamut P, Chawengsettakul S. Dysmenorrhea in Siriraj medical students: prevalence, quality of life, and knowledge of management. J Med Assoc Thai. 2012;95(8):1115–21.
Butsripoom B, Wittayapun Y. Prevalence, impact and self-management of dysmenorrhea among nursing students. Songklanagarind J Nurs. 2019;39(1):41–52.
Schoep ME, Adang EMM, Maas JWM, et alProductivity loss due to menstruation-related symptoms: a nationwide cross-sectional survey among 32 748 womenBMJ Open 2019;9:e026186. doi: 10.1136/bmjopen-2018-026186
Hawkins C, Hanks GW. The gastroduodenal toxicity of nonsteroidal anti-inflammatory drugs: a review of the literature. J Pain Symptom Manage. 2000;20(2):140–51. doi: 10.1016/S0885-3924(00)00175-5
Pall M, Fridén BE, Brännström M. Induction of delayed follicular rupture in the human by the selective COX-2 inhibitor rofecoxib: a randomized double-blind study. Hum Reprod. 2001;16(7):1323–8.
Pattanittum P, Kunyanone N, Brown J, Sangkomkamhang US, Barnes J, Seyfoddin V, et al. Dietary supplements for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev. 2016;(3):CD002124. doi: 10.1002/14651858.CD002124.pub2
Waltenberger B, Schuster D, Paramapojn S, Gritsanapan W, Wolber G, Rollinger JM, et al. Predicting cyclooxygenase inhibition by three-dimensional pharmacophoric profiling. Part II: Identification of enzyme inhibitors from Prasaplai, a Thai traditional medicine. Phytomedicine. 2011;18(2–3):119–33. doi: 10.1016/j.phymed.2010.08.002
Nualkaew S, Tiangda C, Gritsanapan W. Inhibitory action on rat uterine muscle contraction in vitro and acute toxicity in rats of the Thai traditional preparation Prasaplai. Nat Prod Res. 2013 Mar;27(4-5):491-5. doi: 10.1080/14786419.2012.698414. Epub 2012 Jun 18. PMID: 22708639.
Kamalashiran C, Lekskulchai O. The comparative study of the efficacy and side effect of Prasaplai extract versus mefenamic acid on relieving primary dysmenorrhea: a clinical phase II trial. Thammasat Med J. 2012;12(4):749–56.
Vannabhum M, Poopong S, Wongwananuruk T, Nimmannit A, Suwannatrai U, Dangrat C, et al. The efficacy of Thai herbal Prasaplai formula for treatment of primary dysmenorrhea: a short-term randomized controlled trial. Evid Based Complement Alternat Med. 2016;2016:2096797. doi: 10.1155/2016/2096797
Phimarn W, Sungthong B, Saramunee K. Efficacy of Prasaplai for treatment of primary dysmenorrhea: a meta-analysis. Res J Pharmacogn. 2018;6(1):71–80.
คณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ. ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่อง บัญชียาหลักแห่งชาติด้านสมุนไพร พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กองผลิตภัณฑ์สมุนไพร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา; 2566. เข้าถึงได้จาก: https://ndi.fda.moph.go.th/drug_national
กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการด้านสมุนไพรแห่งชาติ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566–2570. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข; 2565. เข้าถึงได้จาก: https://ttmid.dtam.moph.go.th/publications/4224/
Creswell JW, Plano Clark VL. Designing and conducting mixed methods research. 3rd ed. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications; 2018.
Faul F, Erdfelder E, Lang A-G, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods. 2007;39(2):175–91. doi: 10.3758/BF03193146
Sasum S. The development of Prasaplai capsule extract and efficacy for relieving primary dysmenorrhea [Doctoral dissertation]. Mahasarakham: Mahasarakham University; 2010.
Sawangjit R, Nuntalard N, Pradakorn P, Rattarom R. Preliminary effects of Prasaplai capsule for menstruation disorder treatment. J Thai Trad Alt Med. 2562;17(1):63–76. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JTTAM/article/view/186302
Burnett M, Lemyre M. No. 345-Primary dysmenorrhea consensus guideline. J Obstet Gynaecol Can. 2017;39(7):585–95. doi: 10.1016/j.jogc.2016.12.023
กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติราชการกรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570). กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2565. เข้าถึงได้จาก: https://www.dtam.moph.go.th/publications/43603/
