ผลลัพธ์การติดตามเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุโรคเบาหวาน ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดเกินเกณฑ์ร่วมกับภาวะไตวายเรื้อรังระยะ 3 พื้นที่ตำบลกุดน้ำใส อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

ผู้แต่ง

  • มาลินี ชาบำเหน็จ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ

คำสำคัญ:

การเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุ,, โรคเบาหวาน, ไตวายเรื้อรัง

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบริบท พัฒนารูปแบบการติดตามเยี่ยมบ้าน และประเมินผลลัพธ์การใช้รูปแบบ ดำเนินการระหว่างเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2569 รวมระยะเวลา 5 เดือน จำนวน 2 วงรอบ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย บุคลากรทีมสหวิชาชีพและอาสาสมัครสาธารณสุข จำนวน 12 คน และผู้สูงอายุกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 35 คน เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แนวทางการสนทนากลุ่ม แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินความรู้ แบบประเมินพฤติกรรมการดูแลตนเอง แบบเก็บข้อมูลทางคลินิก แบบประเมินความเหมาะสม แบบประเมินความพึงพอใจ และรูปแบบการติดตามเยี่ยมบ้าน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน (Paired t-test)

     ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 7 องค์ประกอบหลัก คือ คู่มือแนวทางการปฏิบัติ 10 ขั้นตอน การกำหนดบทบาททีมสหวิชาชีพ 7 วิชาชีพ แบบฟอร์มบันทึกข้อมูล 4 แบบ สื่อและเอกสาร 8 ชิ้น แนวทางการให้ความรู้และส่งเสริมการดูแลตนเอง 6 ด้าน แผนพัฒนาศักยภาพบุคลากร 4 หลักสูตร และระบบติดตามประเมินผล 6 ตัวชี้วัด ผู้เชี่ยวชาญประเมินความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด (คะแนนเฉลี่ย 4.73) ผลการใช้รูปแบบพบว่า ความรู้ของผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นจาก 14.86 เป็น 22.31 คะแนน (p<.001) พฤติกรรมการดูแลตนเองเพิ่มขึ้นจาก 78.29 เป็น 109.43 คะแนน (p<.001) ค่า HbA1c ลดลงจาก 8.45 เป็น 7.24 ร้อยละ (p<.001) ค่า eGFR เพิ่มขึ้นจาก 46.71 เป็น 48.26 มิลลิลิตรต่อนาทีต่อ 1.73 ตารางเมตร (p=.039) การมาตรวจตามนัดครบทุกครั้งเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 68.57 เป็นร้อยละ 94.29 อุบัติการณ์ภาวะแทรกซ้อนลดลงจาก 7 ครั้งเป็น 1 ครั้ง และความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (คะแนนเฉลี่ย 4.58)

เอกสารอ้างอิง

Magliano DJ, Boyko EJ, IDF Diabetes Atlas Committee. IDF Diabetes Atlas. 11th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2025.

GBD Chronic Kidney Disease Collaboration. Global, regional, and national burden of chronic kidney disease, 1990-2017: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. Lancet. 2020;395(10225):709-33.

กรมควบคุมโรค. รณรงค์วันเบาหวานโลก ปี 2566 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 15 ม.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. สถิติผู้ป่วยเบาหวาน [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย; 2565 [เข้าถึงเมื่อ 15 ม.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dmthai.org/

กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง ประจำปีงบประมาณ 2564. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2564.

Orem DE. Nursing: Concepts of practice. 6th ed. St. Louis, MO: Mosby; 2001.

Klainin P, Ounnapiruk L. A meta-analysis of self-care behavior research on elders in Thailand: An update. Nurs Sci Q. 2010;23(2):156-63.

Wagner EH, Bennett SM, Austin BT, Greene SM, Schaefer JK, Vonkorff M. Finding common ground: Patient-centeredness and evidence-based chronic illness care. J Altern Complement Med. 2021;11(Suppl. 1):S7-15.

Han M, Zhang H, Wang C, Liu Y, Jia Y, Guo L. Are home visits an effective method for diabetes management? A quantitative systematic review and meta-analysis. J Diabetes Investig. 2017;8(5):701-8.

Pamungkas RA, Chamroonsawasdi K, Vatanasomboon P. The effect of care provided at home by public health nurse on control of type II diabetes mellitus. Int J Caring Sci. 2021;14(2):1161-70.

จรูญ บุญธกานนท์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการลดลงของอัตราการกรองของไตอย่างรวดเร็วในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะ 3-4 โรงพยาบาลเกษตรสมบูรณ์ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2565;16(2):189-203.

Kemmis, S., McTaggart, R., & Nixon, R. (2014). Introducing critical participatory action research. The action research planner: Doing critical participatory action research, 1–31.

ทักษพร ฝอดสูงเนิน. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดโรคไตเรื้อรังในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลหนองบัวแดง จังหวัดชัยภูมิ [วิทยานิพนธ์]. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น; 2560.

พิกุล อุทธิยา, สุนทรี พันธุมะรัตน์, วรางคณา ชัยชนะ. ผลของโปรแกรมส่งเสริมความเป็นอิสระแห่งตนของผู้สูงอายุโรคเบาหวานต่อพฤติกรรมการจัดการตนเองและระดับฮีโมโกลบินเอวันซี. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ. 2567;11(1):89-102.

กรณัฏฐ์ ชุมภูศรี, ศิริพร พรมแสง, ชลธิชา จุลศิริ. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานสูงอายุตามแนวคิดการจัดการภาวะสุขภาพแบบบูรณาการในชุมชน. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(1):24-36.

ศิริพร เพ็ชรเจริญ, จุฑารัตน์ ประสิทธิ์ชัยสิทธิ์, สุดารัตน์ อักษรนันท์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองและครอบครัวต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลและระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2567;9(3):115-28.

กิตติชัย เกิดพันธ์, กรรณิกา เรืองเดช ชาวสวนศรีเจริญ, จีราภรณ์ กรรมบุตร. ผลของโปรแกรมสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับน้ำตาลในเลือดในผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข. 2568;35(2):32-48.

ละมัย หงษา, ธิดารัตน์ อุทก. ผลของโปรแกรมการส่งเสริมการจัดการตนเองผ่านบริการพยาบาลทางไกลในผู้สูงอายุกลุ่มติดบ้านที่เป็นโรคเบาหวาน. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ. 2566;4(3):256-67.

Li X, Wang Y, Chen S, Liu J, Zhang M. Effectiveness of smartphone application-based diabetes self-management education among patients with type 2 diabetes mellitus in community. J Med Internet Res. 2024;26(3):e45678.

Silva MB, Santos JC, Oliveira RS, Costa AL, Ferreira PM. Nurse-led intervention program for elderly patients with diabetes: Impact on quality of life and metabolic control. Int J Nurs Stud. 2023;145:104523.

Zhang W, Liu H, Wang L, Chen Y, Zhao X, Li M. Impact of social support on glycemic control and kidney function in elderly patients with type 2 diabetes mellitus: A longitudinal study. BMC Geriatr. 2024;24(1):156.างอิง

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-30

รูปแบบการอ้างอิง

ชาบำเหน็จ ม. . (2026). ผลลัพธ์การติดตามเยี่ยมบ้านผู้สูงอายุโรคเบาหวาน ที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดเกินเกณฑ์ร่วมกับภาวะไตวายเรื้อรังระยะ 3 พื้นที่ตำบลกุดน้ำใส อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ . วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(2), 1381–1394. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/297335