การพัฒนารูปแบบการการเพิ่มความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารโดยชุมชนมีส่วนร่วมสำหรับผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอโคกสูง จังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

      การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการการเพิ่มความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารโดยชุมชนมีส่วนร่วมและศึกษาผลของการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้นตามในการเพิ่มความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหาร สำหรับผู้เป็นาเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอโคกสูง จังหวัดสระแก้ว โดยมีขั้นตอนการดำเนินงานวิจัย 5 ขั้นตอนได้แก่ 1) การค้นหาสภาพปัญหา 2) การพัฒนารูปแบบ 3) การดำเนินงานตามรูปแบบ 4) การตรวจสอบคุณภาพเครื่องมือ และ 5) การประเมินผลและสังเคราะห์องค์ความรู้ อาสาสมัครที่ใช้ในวิจัยได้แก่ คณะกรรมการควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับอำเภอ/ตำบล จำนวน 52 คน และผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมไม่ได้จำนวน 81 คน โดยมีเครื่องมือการวิจัย ได้แก่ การสนทนากลุ่ม แบบสัมภาษณ์ ใช้ระยะเวลาการดำเนินงาน 10 เดือน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนา และสถิติวิเคราะห์ คือสถิติ Paired t-test ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

      ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการการเพิ่มความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหารโดยชุมชนมีส่วนร่วม สำหรับผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอโคกสูงจังหวัดสระแก้ว ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การสนับสนุนการดูแลตนเอง โดยพัฒนาศักยภาพของชุมชนและครอบครัวในการดูแลตนเองเน้นการดูแลอย่างมีคุณภาพและเท่าเทียม 2) มีการออกแบบระบบบริการในทุกระดับของสถานบริการอย่างมีประสิทธิภาพ 3) ระบบสนับสนุนการรักษาในกลุ่มที่มีอาการแทรกซ้อนมีคุณภาพ 4) มีระบบฐานข้อมูลที่สำคัญที่สหวิชาชีพสามารถใช้ร่วมกันในการดูแลเป้าหมายอย่างเพียงพอ 5) มีกลไก กระบวนงาน และการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพสูงและ  6) การร่วมมือระหว่างชุมชน หน่วยบริการสุขภาพและองค์กรที่เกี่ยวข้อง ผลการประเมินพบว่า ผู้เป็นเบาหวานชนิดที่ 2 มีคะแนนเฉลี่ยรวมความรอบรู้ด้านการบริโภคอาหาร และพฤติกรรมการบริโภคอาหาร มากกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และมีระดับน้ำตาล HbA1c ลดลงมากกว่าก่อนการใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สรุปได้ว่ารูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสม สามารถนำรูปแบบนี้ไปใช้ในพื้นอื่นๆ หรือในกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรังอื่น ๆ ได้