การพยาบาลผู้ป่วยโรคนิ่วในท่อไตร่วมกับโรคไตเรื้อรัง โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง : กรณีศึกษา
คำสำคัญ:
โรคนิ่วในท่อไต, โรคไตเรื้อรัง, โรคเบาหวาน, โรคความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นกรณีศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลโรคนิ่วในท่อไตร่วมกับโรคไตเรื้อรัง ผู้ป่วย โรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง โดยศึกษาในผู้ป่วยเพศหญิง อายุ 65 ปี มีโรคประจำตัวเป็นโรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ภาวะไขมันในเลือดสูง และโรคไตเรื้อรังระยะที่ 3-4 ผู้ป่วยมีประวัติปวดท้องด้านขวาร้าวไปหลัง 1 เดือนก่อนมาโรงพยาบาล และได้รับการตรวจทางรังสีวิทยาระบบทางเดินปัสสาวะ พบเป็นนิ่วเขากวางบริเวณท่อไตส่วนบนข้างขวา ขนาด 2.5 เซนติเมตร ในครั้งนี้ผู้ป่วยจึงมาโรงพยาบาลตามนัด เพื่อเข้ารับการผ่าตัดนำก้อนนิ่วออก
ผลการศึกษา พบผู้ป่วยมีปัญหาสำคัญในแต่ละระยะ ดังนี้ ระยะก่อนผ่าตัด ได้แก่ โซเดียมในเลือดต่ำและโปแตสเซียมในเลือดสูง ระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าเกณฑ์ปกติ ติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะระยะเริ่มต้น ภาวะซีด และวิตกกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยจากการผ่าตัด ระยะหลังผ่าตัด 24 ชั่วโมง ได้แก่ เสี่ยงต่อภาวะน้ำเกินและภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดนิ่วในท่อไต เช่น ปัสสาวะรั่วซึม เลือดออกในช่องท้องจากการบาดเจ็บของอวัยวะและเส้นเลือดใกล้เคียง การติดเชื้อระบบทางเดินปัสสาวะและแผลผ่าตัด ปวดแผลผ่าตัด ระยะฟื้นฟู ได้แก่ ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอกับความต้องการของร่างกาย และระยะจำหน่ายรวมถึงการดูแลต่อเนื่อง ได้แก่ เสี่ยงต่อการกลับเป็นซ้ำของโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ เสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคประจำตัวเรื้อรัง ซึ่งผลจากการให้การพยาบาลอย่างเป็นระบบและครอบคลุมทุกระยะ ทำให้ทุกปัญหาได้รับการจัดการแก้ไข ส่งผลให้ผู้ป่วยปลอดภัย ไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง และสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้
เอกสารอ้างอิง
ศุภวรรณ จิวะพงศ์, กฤตินี เลิศทัศนีย์, และจิตรานันต์ กงวงษ์. ภาพทางรังสีวิทยานิ่วระบบทางเดินปัสสาวะ. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2566; 32 (1): 176-185.
Liu Y., Chen Y., Liao B., Luo D., Wang K., Li H., Zeng G. Epidemiology of urolithiasis in Asia, Asian Journal of Urology 2018; 5: 205-214.
Tanthanuch M. Urinary Tract Calculi in Southern Thailand. J Med Assoc Thai 2005; 88(1): 80-85.
พลอยรัตน์ อุทัยพัฒนะศักดิ์, และสมพร กิจนุกูล. คู่มือการพยาบาลการป้องกันการกลับเป็นซ้ำของผู้ป่วยโรคนิ่วในทางเดินปัสสาวะหลังผ่าตัด งานการพยาบาลตรวจรักษาผู้ป่วยนอก ฝ่ายการพยาบาลโรงพยาบาลศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล; 2560.
Zhou C., Deng SD., Wang YR., Liu PX., & Zhan HH. Risk factors for urosepsis in diabetic patients with renal and ureteral calculi: A retrospective study. World Journal of Diabetes 2025; 16(10): 109181.
Ndumele CE., Rangaswami J., Januzzi JL., lightwood AM., Spencer-Bonilla G., de Boer I.H., ... & American Heart Association. Cardiovascular-Kidney-Metabolic Syndrome: A Scientific Statement from the American Heart Association. Circulation 2023; 148(20): 1606–1635.
สมาคมศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะแห่งประเทศไทย (ในพระบรมราชูปถัมภ์). แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคนิ่วในทางเดินปัสสาวะ.กรุงเทพฯ: สมาคมศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะแห่งประเทศไทย; 2005.
กลุ่มงานศัลยศาสตร์ตกแต่งและระบบปัสสาวะ โรงพยาบาลราชวิถี. คู่มือการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะสำหรับบุคลากรทางการแพทย์. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
หอผู้ป่วยศัลยกรรหญิง โรงพยาบาลบ้านโป่ง. สถิติผู้ป่วยพ.ศ. 2566, 2567, 2568 . [เอกสารภายในที่ไม่ได้ตีพิมพ์]. หอผู้ป่วยศัลยกรรหญิง โรงพยาบาลบ้านโป่ง; ม.ป.ป.
ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติเพื่อความปลอดภัยในการระงับความรู้สึก พ.ศ. 2563. กรุงเทพฯ: ราชวิทยาลัยวิสัญญีแพทย์แห่งประเทศไทย; 2563.
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO). Clinical Practice Guideline for the Management of Anemia in Chronic Kidney Disease. Kidney International 2026;109(1): 1-120.
Efe O, Verma A, & Waikar SS. Urinary oxalate as a potential mediator of kidney disease in diabetes mellitus and obesity. Curr Opin Nephrol Hypertension 2019; 28(4): 316–320.

