การพยาบาลผู้ป่วยรายกรณีโรคหลอดเลือดสมองตามแนวทางการดูแลต่อเนื่องระยะกลาง : กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย โรงพยาบาลดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

      โรคหลอดเลือดสมองเป็นโรคทางระบบประสาทที่มีความรุนแรง เป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของโลกและของประเทศไทย ผู้ป่วยที่รอดชีวิตส่วนใหญ่มีความบกพร่องทางระบบประสาทหลงเหลือ จำเป็นต้องได้รับการฟื้นฟูสภาพอย่างต่อเนื่อง การดูแลระยะกลาง (Intermediate Care: IMC) จึงเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมต่อการดูแลจากโรงพยาบาลสู่ชุมชน เพื่อลดความพิการและเพิ่มคุณภาพชีวิตผู้ป่วย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในการฟื้นฟูสภาพระยะกลาง กรณีศึกษาเปรียบเทียบ 2 ราย การศึกษานี้ใช้การวิเคราะห์สถานการณ์ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะฟื้นฟูสภาพระยะกลาง คัดเลือกกรณีศึกษาแบบเจาะจง 2 ราย ที่เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยและรับบริการดูแลระยะกลางแบบเยี่ยมบ้าน โรงพยาบาลดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี

      ผลการศึกษาพบว่า 1) กรณีศึกษาที่ 1 ชายไทยวัย 69 ปี เป็นผู้ป่วยจิตเวชที่รักษาไม่ต่อเนื่อง อาศัยอยู่ลำพังในที่ดินญาติภรรยา ฐานะยากจน ภาวะทุพโภชนาการรุนแรง (BMI 13.84) มาด้วยอาการอ่อนแรงแขนขาซ้าย ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ภายหลังประวัติถูกทำร้ายร่างกาย 3 วันก่อนมาโรงพยาบาล ได้รับการวินิจฉัยเป็น Ischemic Stroke (Cerebral infarction due to thrombosis) Motor Power (แรกรับ) แขน-ขาข้างขวาเกรด 5 ส่วนข้างแขน-ข้างซ้าย เกรด 0 รับไว้รักษาในหอผู้ป่วย Intermediate Care 6 วัน จำหน่ายกลับบ้านพร้อมแผนเยี่ยมบ้านโดยทีมสหวิชาชีพ เนื่องจากไม่มีผู้ดูแลหลักและไม่สามารถเดินทางมาทำกายภาพที่โรงพยาบาลได้ ทีมเยี่ยมบ้านรวม 6 ครั้ง ปรับสภาพแวดล้อมบ้าน ทำราวเกาะเดิน ทำกายภาพบำบัด นวดประคบสมุนไพร ให้คำแนะนำการรับประทานอาหารและยา เสริมสร้างพลังใจ ผลลัพธ์สุดท้ายผู้ป่วยเดินได้ ADL (Barthel Index) เพิ่มขึ้นเป็น 20 คะแนนเต็ม และ 2) กรณีศึกษาที่ 2 หญิงไทยวัย 45 ปี มีโรคประจำตัวความดันโลหิตสูงที่ขาดยา น้ำหนักตัวมาก (BMI 36.5-41) มาด้วยอาการซึมลงและอ่อนแรงแขนขาซ้ายเฉียบพลัน ได้รับการวินิจฉัยเป็น Hemorrhagic Stroke (Intracerebral Haemorrhage with Intraventricular Hemorrhage) ต้องใส่ท่อช่วยหายใจและส่งต่อรักษาที่โรงพยาบาลตติยภูมิ ก่อน Refer back มารับการดูแลระยะกลางต่อที่โรงพยาบาลชุมชน 12 วัน ระหว่างนอนพบภาวะแทรกซ้อนติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ได้รับยาปฏิชีวนะ จำหน่ายกลับบ้านด้วยภาวะอ่อนแรงซีกซ้าย ทีมสหวิชาชีพเยี่ยมบ้านและนัด ทำกายภาพบำบัดที่โรงพยาบาลต่อเนื่อง เน้นการป้องกันแผลกดทับในผู้ป่วยน้ำหนักตัวมากและเคลื่อนไหวจำกัด ผลลัพธ์คือไม่เกิดแผลกดทับตลอดระยะการดูแล 3) กรณีศึกษาทั้ง 2 ราย มีข้อวินิจฉัยการพยาบาลรวม 12 ข้อ เหมือนกัน 8 ข้อ แตกต่างกัน 4 ข้อ ตามพยาธิสภาพและปัจจัยเฉพาะบุคคล ได้รับการดูแลตั้งแต่ระยะแรกรับ ระยะต่อเนื่อง และระยะจำหน่ายสู่ชุมชน สรุปและอภิปรายผล กรณีศึกษาทั้ง 2 ราย แม้มีพยาธิสภาพของโรคหลอดเลือดสมองต่างชนิดกัน (ตีบ-ตันและแตก) และมีบริบททางสังคม เศรษฐกิจ และร่างกายแตกต่างกัน แต่การประยุกต์ใช้กระบวนการพยาบาลร่วมกับรูปแบบการดูแลระยะกลางที่เชื่อมโยงโรงพยาบาลสู่ชุมชนอย่างเป็นระบบ สามารถลดภาวะแทรกซ้อน ฟื้นฟูสมรรถภาพ และส่งผลให้ผู้ป่วยกลับไปดำรงชีวิตในชุมชนได้อย่างมีคุณภาพ