ผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรในโรงพยาบาลชุมชน เครือข่ายบริการสุขภาพจังหวัดหนองคาย

บทคัดย่อ

       การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (Research and Development) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์ รูปแบบ การพัฒนา และผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรในโรงพยาบาลชุมชน เครือข่ายบริการสุขภาพจังหวัดหนองคาย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากรสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับการใช้ยาสมุนไพรในโรงพยาบาลชุมชน 7 แห่ง จำนวน 76 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบบันทึกข้อมูล และแนวทางการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบทีแบบอิสระ และการวิเคราะห์เนื้อหา

      ผลการวิจัยพบว่า 1) สถานการณ์ก่อนการพัฒนารูปแบบ โรงพยาบาลชุมชนทั้ง 7 แห่งมีการดำเนินงานด้านการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรผ่านกลไกการประชุมและการบริหารในระดับจังหวัดและระดับโรงพยาบาล แต่ยังพบปัญหาสำคัญ ได้แก่ การขาดการอบรมบุคลากรด้านยาสมุนไพร รายการยาสมุนไพรมีจำกัด การขาดนโยบายที่ชัดเจน บุคลากรยังขาดความเข้าใจในการแนะนำยา และไม่มีระบบติดตามประเมินผลที่ต่อเนื่อง 2) รูปแบบการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การพัฒนาศักยภาพบุคลากร นโยบายและตัวชี้วัดร่วม ระบบบริการและการเข้าถึง การสนับสนุนเวชภัณฑ์ และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ 3) ผลการพัฒนาได้ปรับเป็นรูปแบบที่ครอบคลุม 6 องค์ประกอบของระบบสุขภาพ ได้แก่ ระบบบริการ กำลังคนด้านสุขภาพ ระบบงานและการจัดการข้อมูล การเข้าถึงยาและเทคโนโลยี ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และภาวะผู้นำและธรรมาภิบาล 4) ผลการพัฒนารูปแบบพบว่า ความเข้าใจของบุคลากรสาธารณสุขต่อรูปแบบการส่งเสริมการใช้ยาสมุนไพรหลังดำเนินการสูงกว่าก่อนดำเนินการอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และการใช้ยาสมุนไพรในภาพรวมของสถานบริการสาธารณสุขของรัฐทั้ง 7 อำเภอเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากร้อยละ 2.74 ในปีงบประมาณ 2567 เป็นร้อยละ 5.89 ในปีงบประมาณ 2568 และร้อยละ 6.51 ในปีงบประมาณ 2569 คิดเป็นการเพิ่มขึ้นรวมร้อยละ 3.77 โดยอำเภอโพธิ์ตากมีการเพิ่มขึ้นมากที่สุด รองลงมาคืออำเภอสระใครและอำเภอสังคม