การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตโดยชุมชนเป็นฐานในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชีวสุทโธ อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตโดยชุมชนเป็นฐาน ในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลชีวสุทโธ อำเภอจัตุรัส จังหวัดชัยภูมิ โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ดำเนินการตามวงจร Plan–Act–Observe–Reflect กลุ่มตัวอย่างจำนวน 60 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยผู้นำชุมชน อาสาสมัครสาธารณสุข ญาติผู้ป่วย และบุคลากรสาธารณสุข เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม แบบประเมิน และการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติพรรณนาและ Paired t-test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า บริบทชุมชนมีปัญหาการเข้าถึงสารเสพติด การตีตราทางสังคม และการขาดความต่อเนื่องในการรักษา การพัฒนารูปแบบประกอบด้วยการบูรณาการความร่วมมือของเครือข่าย การเสริมสร้างศักยภาพแกนนำชุมชน การจัดระบบพี่เลี้ยง การเยี่ยมบ้าน และการติดตามต่อเนื่องในชุมชน ภายหลังการดำเนินงาน พบว่าการมีส่วนร่วมของเครือข่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ผู้ป่วยได้รับการดูแลต่อเนื่องมากขึ้น มีแนวโน้มอาการทางจิตและพฤติกรรมเสี่ยงลดลง สามารถปรับตัวในชุมชนได้ดีขึ้น และชุมชนมีทัศนคติเชิงบวกต่อผู้ป่วยมากขึ้น
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. World mental health report: transforming mental health for all. Geneva: World Health Organization; 2022.
United Nations Office on Drugs and Crime. World drug report 2023. Vienna: United Nations Office on Drugs and Crime; 2023.
Office of the Narcotics Control Board. Drug problems in Thailand and solutions สืบค้น 25 มกราคม 2569, จาก https://www.phufaresthome.com/blog/drugs-problem-in-thailand-2566/.
ปานรดา ปิติอรทัย, นัยนา สุแพง, มณฑิรา ชนะกาญจน์, ประนอม แก้วแดง, มานิตย์ เกตุบัวขาว. รูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน: กรณีศึกษาตำบลพระลับ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารแนวโน้มทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Trends in Nursing and Health Science Journal). 2568;1(2):1-14.
นุชรีย์ ทองเจิม, ธีรวัฒน์ สกุลมานนท์, ลัดดาวัลย์ สิทธิสาร. การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นฐาน. ราชาวดีสาร วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุรินทร์. 2566;13(2):17-30.
เทอดศักดิ์ ไป่จันทึก, สุนทร ปัญญะพงษ์, อัญชลี ชัยศรี, เกศสุดา โภคานิตย์, พรสวรรค์ มงคลวรรณศรี. ศักยภาพชุมชนในการจัดการปัญหายาเสพติด จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์. 2563;5(1):63-73.
สำนักงานสถิติจังหวัดชัยภูมิ. สถานการณ์การแพร่ระบาดของยาเสพติด จังหวัดชัยภูมิ พ.ศ. 2567 สืบค้น 25 มกราคม 2569, จาก https://chaiyaphum.nso.go.th/statistical-information-service/infographic-interactive/interactive-dashboard/drug_chaiyaphum36.html
Kemmis S, McTaggart R. The action research planner. 3rd ed. Geelong: Deakin University Press; 1988.
อาภรณ์ ภูมี. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตแบบบูรณาการจังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2567;8(16):70-85.
กรมสุขภาพจิต. รายงานสถานการณ์ผู้ป่วยจิตเวชจากสารเสพติดในประเทศไทย. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
พุทธิพร พงศ์นันทกุลกิจ. ประสิทธิผลรูปแบบการดูแลผู้ป่วยจิตเวชใช้สารเสพติดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการก่อความรุนแรงโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย จังหวัดจันทบุรี. วารสารการพยาบาลและนวัตกรรมสุขภาพ. 2568;2(1):e3825:1-19.
Kumpfer KL, Magalhães C. Strengthening families program: An evidence-based family intervention for parents of high-risk children and adolescents. J Child Adolesc Subst Abuse. 2018;27(3):174–79.
สุกัญญา วัฒนประไพจิตร. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดที่มีอาการทางจิตโดยชุมชนมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาบ้านหนองแวง หมู่ 1 ตำบลแวงน่าง อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดมหาสารคาม. 2566;8(15):55-69.

