การพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาการฆ่าตัวตายโดยชุมชนและภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ
คำสำคัญ:
รูปแบบการป้องกันและแก้ไข, การฆ่าตัวตาย, ภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม, อำเภอห้วยทับทันบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยและพัฒนา มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาการฆ่าตัวตายโดยชุมชนและภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วม อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ ดำเนินการ 4 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การศึกษาบริบทสถานการณ์และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้า ระยะที่ 2 การพัฒนาและออกแบบรูปแบบ ระยะที่ 3 การทดลองใช้ และระยะที่ 4 การติดตามและประเมินผล เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมิน DASS-21 และดัชนีสุขภาพจิตชุมชนท้องถิ่น (DMHI) ของกองส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Multivariable logistic regression การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา Paired t-test และ Independent t-test
ผลการวิจัยพบว่า ผู้ฆ่าตัวตายสำเร็จส่วนใหญ่เป็นหญิงวัยทำงานอาชีพเกษตร ขณะที่ผู้พยายามฆ่าตัวตายเป็นเยาวชนหญิงที่มีภาวะเสี่ยงซึมเศร้าและปัญหาความสัมพันธ์ ซ้ำเติมด้วยภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ครอบครัวเปราะบาง การเข้าถึงบริการที่จำกัด และเครือข่าย อสม. ที่ยังขาดทักษะการคัดกรองและส่งต่อ โดยพบ 2 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การเคยถูกทำร้ายด้านร่างกายและจิตใจ (ORadj = 4.81; 95% CI: 2.02–11.42) และปัจจัยป้องกันทางจิตวิทยา (ORadj = 0.14; 95% CI: 0.07–0.29) รูปแบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 กิจกรรม ได้แก่ 1) พัฒนาทีมนักสุขภาพจิตชุมชน (นสช.) และโรงเรียน (นสร.) 2) พัฒนาพี่เลี้ยงดูแลด้านสุขภาพจิต (MCATT) 3) พัฒนาระบบเฝ้าระวังป้องกัน 4) พัฒนาระบบการรักษาและส่งต่อ 5) พัฒนาระบบข้อมูล และ 6) การติดตามเยี่ยมเสริมกำลังใจและผลการรักษา หลังการทดลอง นักสุขภาพจิตชุมชนและโรงเรียนมีคะแนนเฉลี่ยด้านความรู้ ทัศนคติต่อภาวะซึมเศร้าและการป้องกันการฆ่าตัวตาย และทักษะการเฝ้าระวัง คัดกรอง และช่วยเหลือเบื้องต้น สูงกว่าก่อนการทดลองอย่างมีนัยสำคัญ และเมื่อขยายผลสู่ระดับโรงเรียนและชุมชน พบว่าหลังทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนดัชนีสุขภาพจิตระดับบุคคล (DASS-21) น้อยกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ แต่ดัชนีสุขภาพจิตชุมชน (DMHI) มากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Suicide worldwide in 2019: global health estimates. Geneva: World Health Organization; 2021.
Shepard DS, Gurewich D, Lwin AK, Reed GA Jr, Silverman MM. Suicide and suicidal attempts in the United States: costs and policy implications. Suicide Life Threat Behav. 2016;46(3):352-62.
Knipe DW, Carroll R, Thomas KH, Pease A, Gunnell D, Metcalfe C. Association of socio-economic position and suicide/attempted suicide in low and middle income countries in South and South-East Asia – a systematic review. BMC Public Health. 2015;15:1055.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. สถานการณ์การฆ่าตัวตายในประเทศไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก; 2566.
Mann JJ, Apter A, Bertolote J, Beautrais A, Currier D, Haas A, et al. Suicide prevention strategies: a systematic review. JAMA. 2005;294(16):2064-74.
Zalsman G, Hawton K, Wasserman D, van Heeringen K, Arensman E, Sarchiapone M, et al. Suicide prevention strategies revisited: 10-year systematic review. Lancet Psychiatry. 2016;3(7):646-59.
Hegerl U, Maxwell M, Harris F, Koburger N, Mergl R, Székely A, et al. Prevention of suicidal behaviour: results of a controlled community-based intervention study in four European countries. PLoS One. 2019;14(11):e0224602.
World Health Organization. LIVE LIFE: an implementation guide for suicide prevention in countries.Geneva: World Health Organization; 2021.
Knox KL, Litts DA, Talcott GW, Feig JC, Caine ED. Risk of suicide and related adverse outcomes after exposure to a suicide prevention programme in the US Air Force: cohort study. BMJ. 2003;327(7428):1376.
Kongsuk T, et al. Services for depression and suicide in Thailand. WHO South-East Asia J Public Health.2017;6(1):34-38. (โปรดยืนยันชื่อผู้แต่งหลักจาก PubMed — บทนำเดิมอ้างเป็น Udomratn)
U.S. Department of Health and Human Services. National Strategy for Suicide Prevention. Washington, DC: HHS; 2024.
Kral MJ, Allen J. Community-based participatory action research. In: Jason LA, Glenwick D, editors. Handbook of methodological approaches to community-based research: qualitative, quantitative, and mixed methods. New York: Oxford University Press; 2016. p. 253-62.
Cwik MF, Barlow A, Goklish N, Larzelere-Hinton F, Tingey L, Craig M, et al. Planning for implementation and sustainability of a community-based suicide surveillance system in a Native American community. Implement Sci Commun. 2023;4(1):2.
Allen J, Mohatt G, Fok CC, Henry D; People Awakening Team. Suicide prevention as a community development process: understanding circumpolar youth suicide prevention through community level outcomes. Int J Circumpolar Health. 2009;68(3):274-91.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอห้วยทับทัน. รายงานสถานการณ์การฆ่าตัวตายอำเภอห้วยทับทัน. ศรีสะเกษ: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอห้วยทับทัน; 2568.
Kelley K, Maxwell SE. Sample size for multiple regression: obtaining regression coefficients that are accurate, not simply significant. Psychol Methods. 2003;8(3):305-21.
สุรเดชช ชวะเดช. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอศิลาลาด จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการแพทย์และสาธารณสุข มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี. 2564;4(1):47-56.
กองส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต. ดัชนีวัดสุขภาพจิตชุมชนท้องถิ่น (Community Mental Health Index). กรมสุขภาพจิต. 2567
ศิริพร พันธุ์วิเศษ, วิทยา อยู่สุข. รูปแบบการป้องกันการฆ่าตัวตายแบบมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาในภาคอีสาน.วารสารสุขภาพจิตแห่งประเทศไทย. 2565;30(3):123-35.
ประภาส เลิศวิเศษ. การป้องกันการฆ่าตัวตายในชุมชน: แนวทางการปฏิบัติสำหรับประเทศไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.
จุฑามาส ชัยสิทธิ์, สุนีย์ ปิยะวงศ์สุข, และคณะ. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการฆ่าตัวตายในจังหวัดอุบลราชธานี. วารสารพยาบาลสุขภาพจิต. 2564;9(2):45-58.ช
