การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงเรียนเบาหวานวิทยา โดยชุมชน เพื่อชุมชนโดยชุมชน เพื่อชุมชน อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้ เป็นการศึกษาเชิงปฏิบัติการโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงเรียนเบาหวานวิทยา โดยชุมชน เพื่อชุมชน อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี กลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม คือ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 310 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิสำหรับการวิจัยเชิงปริมาณ และภาคีเครือข่าย จำนวน 18 คน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงสำหรับการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถามความรู้ ค่าความเที่ยง 0.93 แบบบันทึกพฤติกรรมและสภาวะสุขภาพรายบุคคล และแนวทางการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่างเดือน เมษายน ถึง พฤศจิกายน 2568 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และสถิติ Paired t-test (ระดับนัยสำคัญ 0.05) และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

      ผลการศึกษาพบว่า การให้ความรู้ที่ผ่านมาไม่เปิดโอกาสให้ผู้ป่วยแสดงความคิดเห็น ขาดการติดตามพฤติกรรม และขาดการวางแผนที่เหมาะสม จากการพัฒนาได้รูปแบบการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม 4 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การสร้างการมีส่วนร่วม 2) การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม 3) การติดตามผู้ป่วยอย่างต่อเนื่องและเสริมพลัง 4) การประเมินผลและสะท้อนผลการเรียนรู้ ผลการประเมินพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรู้เกี่ยวกับการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (x ̅=7.96, S.D.=1.28) และเบาหวานระยะสงบ (x ̅=7.74, S.D.=1.36) อยู่ในระดับปานกลาง และเมื่อเปรียบเทียบก่อน-หลังการพัฒนา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความรู้เพิ่มขึ้นและมีระดับน้ำตาลสะสมในเลือดลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<.001)