ประสิทธิผลของแนวทางการพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยโรคมะเร็งแบบประคับประคองในชุมชน อำเภอหนองม่วงไข่ จังหวัดแพร่
คำสำคัญ:
การดูแลแบบประคับประคอง, ผู้ป่วยโรคมะเร็ง, แนวทางการพยาบาล, ชุมชน, ความสุขสบาย, การตัดสินใจทางคลินิกบทคัดย่อ
การวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของแนวทางการพยาบาลผู้ป่วยโรคมะเร็งแบบประคับประคองในชุมชน อำเภอหนองม่วงไข่ จังหวัดแพร่ ต่อสมรรถนะและความมั่นใจทางคลินิกของพยาบาล อาการรบกวน ความสุขสบาย และการกลับมารักษาซ้ำในโรงพยาบาลของผู้ป่วย กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ผู้ป่วยโรคมะเร็งระยะประคับประคอง 24 คน ดำเนินการศึกษาช่วง มกราคม–สิงหาคม 2569 เครื่องมือทดลองคือแนวทางการพยาบาล (NCPG) ที่ครอบคลุมระบบปรึกษาทางคลินิก การเข้าถึงยาแก้ปวดโอปิออยด์ และการประเมินมิติจิตวิญญาณ เก็บข้อมูลด้วยแบบวัดสมรรถนะ แบบวัดความมั่นใจทางคลินิก แบบประเมิน PPS, ESAS, แบบสอบถามความสุขสบาย และแบบบันทึกการกลับมารักษาซ้ำใน 28 วัน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ Paired t-test, Wilcoxon Signed Ranks Test และสถิติพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า หลังใช้แนวทางฯ พยาบาลมีคะแนนสมรรถนะเพิ่มขึ้น (p < 0.001) และความมั่นใจทางคลินิกเพิ่มขึ้นจากระดับปานกลางเป็นมาก (p = 0.003) สำหรับผู้ป่วย พบว่าอาการปวด เหนื่อย/อ่อนเพลีย คลื่นไส้ วิตกกังวล และเบื่ออาหารลดลงอย่างมีนัยสำคัญ (p < 0.05) ระดับความสุขสบายเพิ่มขึ้นจากปานกลางเป็นมาก (p < 0.001) ขณะที่คะแนน PPS ลดลงตามธรรมชาติของโรคมะเร็งระยะลุกลาม (p = 0.002) และผู้ป่วยร้อยละ 81.82 ไม่มีการกลับมารักษาซ้ำในโรงพยาบาลโดยไม่ได้วางแผน
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Palliative care: Key facts [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2020 [cited 2026 Aug 20]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/palliative-care
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ทะเบียนมะเร็งระดับโรงพยาบาล พ.ศ. 2565. กรุงเทพมหานคร: กรมการแพทย์; 2566.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ (พ.ศ. 2566-2570). กรุงเทพมหานคร: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ; 2566.
อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์, และคณะ, บรรณาธิการ. แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลแบบประคับประคอง. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อักษรภาพ; 2565.
ประคอง อินทรสมบัติ. การพยาบาลผู้ป่วยระยะท้าย: มิติการดูแลทางด้านจิตวิญญาณ. ใน: การพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ. ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 12. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2562.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแพร่. รายงานสถิติจำนวนผู้ป่วยและสาเหตุการเสียชีวิต จังหวัดแพร่ ปี 2566. แพร่: งานยุทธศาสตร์และสารสนเทศ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแพร่; 2566.
โรงพยาบาลหนองม่วงไข่. รายงานสรุปผลการดำเนินงานการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง ประจำปีงบประมาณ 2565-2567. แพร่: กลุ่มงานบริการปฐมภูมิและองค์รวม โรงพยาบาลหนองม่วงไข่; 2567.
ศุภชัย แพงคำไหล, พีร์ วัชรวงษ์ไพบูลย์. แนวทางส่งเสริมการเข้าถึงยากลุ่มโอปิออยด์ (opioids) แบบสหวิชาชีพที่บ้านสำหรับการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย อำเภอยางสีสุราช จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2563;30(1):s76-86.
พัชราภรณ์ ตันติวุฒิ, สุรศักดิ์ ทิพย์รัตน์, สุวรรณา จันทร์ประเสริฐ. ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสมรรถนะการดูแลแบบประคับประคองของพยาบาลวิชาชีพในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล. วารสารสภาการพยาบาล. 2564;36(1):85-101.
มัลลิกา สุนทรวิภาต, ปราโมทย์ ปราโมทย์, ชุติวรรณ ปุรินทราภิบาล. ผลของโปรแกรมฝึกอบรมการจัดการอาการไม่สุขสบายในผู้ป่วยมะเร็งระยะท้ายแบบประคับประคองต่อความรู้และความมั่นใจของพยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลสงขลานครินทร์. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ. 2568;8(1):e273626.
ราตรี ฉิมฉลอง. สมรรถนะและบทบาทพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง. เวชสารแพทย์ทหารบก. 2564;74(3):233-9.
พนิดา จำรัสบุญ, สิริมาศ ปิยะวัฒนพงศ์, จรูญรัตน์ ศรีเศษพิมพ์. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการรับรู้สมรรถนะแห่งตนในการดูแลผู้ป่วยสูงอายุระยะสุดท้ายแบบประคับประคองต่อความรู้และการรับรู้สมรรถนะแห่งตนของพยาบาลประคับประคองของหอผู้ป่วย. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2567;31(2):92-110.
Prompantakorn P, Angkurawaranon C, Pinyopornpanish K, Chutarattanakul L, Aramrat C, Pateekhum C, et al. Palliative Performance Scale and survival in patients with cancer and non-cancer diagnoses needing a palliative care consultation: A retrospective cohort study. BMC Palliat Care. 2021;20(1):74.
กฤติกา วานิชกุล. ประสิทธิภาพของการใช้บริการทางการแพทย์ทางไกลในกลุ่มการดูแลแบบประคับประคอง โรงพยาบาลวารินชำราบ: การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2568;22(2):70-86.
เมธา สิงจานุสงค์. ผลลัพธ์และประสบการณ์ในการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคอง ณ โรงพยาบาลศีขรภูมิ: การวิจัยแบบผสมผสาน. วารสารวิชาการการแพทย์และสาธารณสุข เขตสุขภาพที่ 3. 2569;23(1):68-76.
Abdel-Aziz HR, Zaghamir DEF, Ibrahim AM. Enhancing nursing's role in community-based palliative care: Closing gaps to improve patient outcomes. BMC Nurs. 2025;24(1):326.
Rafaqat W, Syed AR, Ahmed IM, Hashmi S, Jabeen I, Rajwani S, et al. Impact of an outpatient palliative care consultation and symptom clusters in terminal patients at a tertiary care center in Pakistan. BMC Palliat Care. 2023;22(1):75.
Frank N, Busa C, Sághy E, Pozsgai É, Csikós Á. Symptom improvement and interrelated ESAS domains following outpatient palliative care in Hungarian cancer patients. J Clin Med. 2026;15(9):3532.
นันทิยา แก้ววงษา. ผลของโปรแกรมการพยาบาลประคับประคองแบบฮิวแมนนิจูดต่อความสุขสบายของผู้สูงอายุโรคมะเร็งที่ได้รับการรักษาแบบประคับประคอง [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2562.
Kolcaba K. Comfort theory and practice: A vision for holistic health care and research. New York: Springer Publishing Company; 2003.
วัชรินทร์ อินกลอง, นันตพร บุญธรรม. ผลของการพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคองในชุมชน โรงพยาบาลบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี. วารสารวิจัยระบบสาธารณสุข. 2569;29(1):18-29.
Shepperd S, Gonçalves-Bradley DC, Straus SE, Wee B. Hospital at home: Home-based end-of-life care. Cochrane Database Syst Rev. 2021;2021(3):CD009231.

