อัตราการลดลงของค่า eGFR และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการดำเนินโรคของไตเรื้อรัง ใน ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีภาวะไตเรื้อรังระยะ G2-G3a: การศึกษาแบบ Retrospective Cohort ณ โรงพยาบาลพะเยา
คำสำคัญ:
เบาหวานชนิดที่ 2, โรคไตเรื้อรัง, eGFR slope, การดำเนินโรคไต, SGLT2 inhibitorsบทคัดย่อ
การศึกษาย้อนหลังเชิงวิเคราะห์แบบติดตามกลุ่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินอัตราการเปลี่ยนแปลงของค่าประมาณอัตราการกรองของไต (eGFR slope) และปัจจัยที่สัมพันธ์กับการดำเนินโรคไตเรื้อรังในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มี CKD ระยะ G2–G3a ณ โรงพยาบาลพะเยา ศึกษาจากเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2566 ถึง 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 โดยคัดเลือกผู้ป่วยอายุ ≥18 ปี มี baseline eGFR 45–89 มล./นาที/1.73 ตร.ม. มีผล eGFR อย่างน้อย 3 ครั้ง และติดตามอย่างน้อย 24 เดือน คำนวณ eGFR slope รายบุคคลด้วย linear regression และวิเคราะห์ปัจจัยสัมพันธ์ด้วย simple และ multiple linear regression
จากผู้ป่วยที่มีการรับบริการในช่วงศึกษา 7,784 ราย มีผู้ป่วยเข้าเกณฑ์วิเคราะห์ 1,427 ราย เป็นเพศหญิง 784 ราย (54.9%) อายุเฉลี่ย 66.66±8.44 ปี baseline eGFR เฉลี่ย 69.98±12.42 มล./นาที/1.73 ตร.ม. และมีระยะติดตามมัธยฐาน 2.51 ปี (IQR 2.34–2.66) ผู้ป่วยเป็น CKD ระยะ G2 จำนวน 1,067 ราย (74.8%) และ G3a จำนวน 360 ราย (25.2%) ค่า eGFR slope เฉลี่ยเท่ากับ −6.21±5.00 มล./นาที/1.73 ตร.ม./ปี และร้อยละ 58.5 มี eGFR ลดลงมากกว่า 5 มล./นาที/1.73 ตร.ม./ปี การวิเคราะห์พหุตัวแปรพบว่า albuminuria ระดับ A3 สัมพันธ์กับ eGFR slope ที่ลดลงมากกว่ากลุ่ม A1 อย่างเป็นอิสระ (adjusted β −2.938, 95%CI −3.718 ถึง −2.157, p<0.001) ขณะที่ SBP, HbA1c, ACEI/ARB และ dapagliflozin ไม่พบความสัมพันธ์อย่างเป็นอิสระ ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มี CKD ระยะ G2–G3a มีการลดลงของการทำงานไตในอัตราค่อนข้างสูง โดย severe albuminuria เป็นปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับการลดลงของ eGFR การติดตาม UACR ร่วมกับ serial eGFR จึงมีความสำคัญต่อการระบุผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงต่อการดำเนินโรคไต
เอกสารอ้างอิง
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) CKD Work Group. KDIGO 2024 clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney Int. 2024;105(4S):S117–S314.
Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Diabetes Work Group. KDIGO 2022 clinical practice guideline for diabetes management in chronic kidney disease. Kidney Int. 2022;102(5S):S1–S127.
Jha R, Lopez-Trevino S, Kankanamalage HR, Jha JC. Diabetes and renal complications: an overview on pathophysiology, biomarkers and therapeutic interventions. Biomedicines. 2024;12(5):1098.
Fujii M, Ohno Y, Ikeda A, Godai K, Li Y, Nakamura Y, et al. Current status of the rapid decline in renal function due to diabetes mellitus and its associated factors: analysis using the National Database of Health Checkups in Japan. Hypertens Res. 2023;46(5):1075–1089.
Hirano D, Unoki-Kubota H, Imasawa T, Yamamoto-Honda R, Kajio H, Yamashita S, et al. Independent risk factors of rapid glomerular filtration rate decline in patients with type 2 diabetes with preserved kidney function and normoalbuminuria: a multicenter cohort study. J Diabetes Investig. 2023;14(7):874–882.
Zhou L, Gao Y, Li M, Cai X, Zhu Y, Han X, et al. Baseline urine albumin-to-creatinine ratio is associated with decline of estimated glomerular filtration rate in patients newly diagnosed with type 2 diabetes mellitus: an observational 5-year cohort study. Endocr Pract. 2024;30(2):107–112.
คำมูลเมือง ป, ปัญญา ป, กรานเกตุ ส, นาเอก ณ, คนธง ก, นิตติวัฒนวิทย์ พ. ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการลดลงอย่างรวดเร็วของค่าอัตราการกรองของไต ในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีโรคไตเรื้อรัง ในโรงพยาบาลพะเยา. เชียงรายเวชสาร. 2569;18(1):9–20.
Natale P, Palmer SC, Navaneethan SD, Craig JC, Strippoli GFM. Angiotensin-converting-enzyme inhibitors and angiotensin receptor blockers for preventing the progression of diabetic kidney disease. Cochrane Database Syst Rev. 2024;(4):CD006257.
Heerspink HJL, Jongs N, Chertow GM, Langkilde AM, McMurray JJV, Correa-Rotter R, et al. Effect of dapagliflozin on the rate of decline in kidney function in patients with chronic kidney disease with and without type 2 diabetes: a prespecified analysis from the DAPA-CKD trial. Lancet Diabetes Endocrinol. 2021;9(11):743–754.
EMPA-KIDNEY Collaborative Group. Empagliflozin in patients with chronic kidney disease. N Engl J Med. 2023;388(2):117–127.
Green SB. How many subjects does it take to do a regression analysis? Multivariate Behav Res. 1991;26(3):499–510.
Xing J, Huang L, Ren W, Mei X. Risk factors for rapid kidney function decline in diabetes patients. Ren Fail. 2024;46(2):2398188.
Xie L, Shao X, Yu Y, Gong W, Sun F, Wang M, et al. Anemia is a risk factor for rapid eGFR decline in type 2 diabetes. Front Endocrinol (Lausanne). 2023;14:1052227.
อภิสรา ประชาโชติกุล, ปิยรัตน์ พิมพ์สี, มนัส พงศ์ชัยเดชา. การศึกษาจากสถานการณ์จริงถึงประสิทธิผลของการเพิ่มยากลุ่ม SGLT-2 inhibitors ต่อการดำเนินไปของโรคไตเรื้อรังในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ใช้ยาลดระดับน้ำตาลในเลือดกลุ่มอื่น. วารสารเภสัชกรรมไทย. 2566;15(4):992–1002.
