การพัฒนาโปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด โรงพยาบาลลำปาง
คำสำคัญ:
พยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด, โปรแกรมการเตรียมความพร้อม, สมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อพัฒนาโปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด โรงพยาบาลลำปาง และ 2) เพื่อศึกษาสมรรถนะของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด ก่อน-หลังได้รับโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้เข้ารับการอบรม จำนวน 29 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แนวทางการสนทนาเพื่อประเมินความต้องการการฝึกอบรม แบบบันทึกข้อมูล โปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด แบบประเมินสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด และแนวคำถามในการประเมินผลโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา สถิติทดสอบค่าทีแบบไม่อิสระ (paired samples t-test) และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) โปรแกรมการเตรียมความพร้อมของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัดที่พัฒนาขึ้น ส่งผลให้ได้คู่มือโปรแกรมซึ่งบูรณาการทั้งการเตรียมความพร้อมของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัดที่ครอบคลุมสมรรถนะหลัก 4 ด้าน และสมรรถนะย่อย 13 ด้าน กับบทบาทของพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับการปฏิบัติงานจริงในห้องผ่าตัด 3 ระดับ คือ พี่เลี้ยงหลัก (Primary Preceptor) พี่เลี้ยงร่วม (Co-Preceptor) และพี่เลี้ยงผู้ติดตาม/ผู้กำกับดูแล (Shadow/Supervisor) โดยแบ่งการจัดการฝึกอบรมเป็น 2 ระยะ คือ ระยะการเรียนรู้ภาคทฤษฎีและสถานการณ์จำลอง 3 ชั่วโมง และระยะการฝึกปฏิบัติทางคลินิก 4 สัปดาห์ 2) สมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงหลังได้รับโปรแกรมมีคะแนนสูงกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = 14.87, p < .001)
เอกสารอ้างอิง
Gillespie, B. M., Harbeck, E., Kang, E., Steel, C., & Fairweather, N. (2021). Perioperative nursing and patient safety: Developing perioperative nurses’ competency. AORN Journal, 113(1), 35-45.
แสวง บุญเฉลิมวิภาส. (2558). ผลกระทบจากการขาดสมรรถนะของพยาบาลห้องผ่าตัด ต่อการทำงานและคุณภาพการบริการ. วารสารการพยาบาล, 25(2), 112-120.
สภาการพยาบาล. (2567). แผนยุทธศาสตร์การพยาบาลและการผดุงครรภ์ พ.ศ. 2566-2570 และรายงานสถานการณ์กำลังคนทางการพยาบาล. สภาการพยาบาล.
Gardiner, I., & Sheen, J. (2016). Graduate nurse experiences of support: A review. Nurse Education Today, 40, 7-12.
Liu, Y., Aungsuroch, Y., & Yunibhand, J. (2020). Job stress, workplace violence, and turnover intention among new graduate nurses: A cross-sectional study. Nurse Education Today, 85, 104305.
อุทัยวรรณ พงษ์บริบูรณ์. (2561). การเป็นพยาบาลพี่เลี้ยง: ความท้าทายสมรรถนะส่วนบุคคลของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก, 19(ฉบับพิเศษ), 39-48.
อรชร ภาศาศวัต. (2553). การพัฒนาแบบประเมินสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงโรงพยาบาลตติยภูมิ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Beecroft, P. C., Santner, S., Lacy, M. L., Kunzman, L., & Dorey, F. (2006). New graduate nurses’ perceptions of mentoring: Six-year program evaluation. Journal of Advanced Nursing, 55(6), 736-747.
Mambo, C., Gopal, R., & Mambo, M. (2021). A nurse mentorship program’s impact on transition to practice and retention of new graduate nurses. Nurse Leader, 19(5), 509-513.
Hong, K. J., & Yoon, H.-J. (2021). Effect of nurses’ preceptorship experience in educating new graduate nurses and preceptor training courses on clinical teaching behavior. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(3), 975.
Kim, Y., & Kim, M. Y. (2023). Effects of metaverse-based career mentoring for nursing students: A mixed methods study. BMC Nursing, 22, 160.
Henry-Okafor, Q., Galiatsatos, P., Lee, J., Paul, D., & Sisson, S. (2023). Challenges faced by nurse mentors: Lack of teaching and evaluation skills. Journal of Nursing Education and Practice, 13(4), 55-62.
Varghese, J., Thomas, A., Mathew, L., & Joseph, M. (2023). Challenges in nurse mentoring: Time management, motivation, and job satisfaction. Journal of Nursing Management, 31(2), 145-152.
กลุ่มงานการพยาบาลผู้ป่วยห้องผ่าตัด โรงพยาบาลลำปาง. (2568). รายงานการสำรวจสภาพปัญหาการปฏิบัติงานของพยาบาลพี่เลี้ยงห้องผ่าตัด ปีงบประมาณ 2568. โรงพยาบาลลำปาง.
Werther, W. B., Jr., & Davis, K. (1993). Human resources and personnel management (4th ed.). McGraw-Hill.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
Johnstone, M. (2020). Professional socialisation and mentorship in contemporary nursing practice. Journal of Clinical Nursing, 29(11-12), 1845-1852.
นภวรรณ ปาณาราช. (2563). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมบทบาทพยาบาลพี่เลี้ยงในโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 14(2), 45-56.
Harper, L., Johnston, C., & Smith, P. (2020). Mentoring models and clinical preceptorship in healthcare education. Journal of Advanced Nursing, 76(4), 1012-1020.
อภิญญา จำปามูล, สมปรารถนา ดาผา, และวรรณชนก จันทชุม. (2566). องค์ประกอบสมรรถนะของพยาบาลพี่เลี้ยงสำหรับพยาบาลที่จบใหม่ในเครือโรงพยาบาลกรุงเทพ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประเทศไทย. วารสารพยาบาลศาสตร์และสุขภาพ, 46(4), 1-12.
วิภาดา ศุภสุวรรณกุล, ปิยะธิดา พนมยงค์, และศิริลักษณ์ ชัยชนะ. (2565). ผลของโปรแกรมการเตรียมพยาบาลพี่เลี้ยงต่อสมรรถนะการนิเทศและความพึงพอใจในงานของพยาบาลพี่เลี้ยง. วารสารพยาบาลตำรวจ, 14(2), 101-112.
ธีรภัทร นวลแก้ว, และสกาวรัตน์ ไกรจันทร์. (2565). การพัฒนารูปแบบการสอนงานโดยใช้แนวคิดพี่เลี้ยงในการปฏิบัติงานทางคลินิก. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 16(2), 112-123.
ทรงฤทธิ์ ทองมีขวัญ, สุชาดา นิยมพานิชย์, และสุภาพร ปิงเมือง. (2565). ผลของโปรแกรมพัฒนาสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงต่อความรู้และสมรรถนะการนิเทศทางคลินิกของพยาบาลพี่เลี้ยง. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 40(3), 85-94.
O’Connor, R., & MacCulloch, T. (2024). Leadership and mentorship strategies for novice nurses in acute care settings. Journal of Nursing Management, 32(2), 215-224.
