การพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญีพยาบาล โรงพยาบาลนครพิงค์

บทคัดย่อ

     การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi Experimental Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาโปรแกรมการฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญีพยาบาล โรงพยาบาลนครพิงค์ และศึกษาผลของโปรแกรมการฝึกอบรมต่อสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยง ศึกษาในประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่มหลัก กลุ่มแรกเป็นวิสัญญีพยาบาล โรงพยาบาลนครพิงค์ ประกอบด้วย 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) กลุ่มตัวอย่างวิสัญญีพยาบาลทีมพัฒนาที่มีประสบการณ์การทำงานด้านวิสัญญีมากกว่า 10 ปี จำนวน 3 คน และ 2) ประชากรกลุ่มพยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญีที่มีประสบการณ์การทำงานด้านวิสัญญี 2-10 ปี ที่เข้าร่วมอบรมในโปรแกรมจำนวน 20 คน และกลุ่มหลังเป็นประชากรกลุ่มพยาบาลฝึกหัดซึ่งเป็นพยาบาลวิชาชีพที่เข้ารับการอบรมวิสัญญีพยาบาลหลักสูตร 1 ปี จำนวน 18 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ประกอบด้วย 2 กลุ่มหลัก คือ เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัย และเครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล เครื่องมือที่ใช้ในการดำเนินการวิจัยได้แก่ แนวคำถามสัมภาษณ์สำหรับการสนทนากลุ่ม โปรแกรมการฝึกอบรมพยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญี โรงพยาบาลนครพิงค์ และแบบประเมินในระหว่างการใช้โปรแกรม ประกอบด้วย แบบประเมินความรู้พยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญี แบบประเมินการวิเคราะห์กรณีศึกษา และแบบประเมินความพึงพอใจต่อโปรแกรมการฝึกอบรม ส่วน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบประเมินสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญี วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติทดสอบ Wilcoxon Signed-Rank Test และการจัดหมวดหมู่ข้อมูล

     ผลการศึกษาพบว่า 1. โปรแกรมการฝึกอบรมประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ คือ 1) วัตถุประสงค์ของโปรแกรม 2) กลุ่มเป้าหมาย 3) เนื้อหาการฝึกอบรม บทบาทและหน้าที่ของพยาบาลพี่เลี้ยง สมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงทั้ง 4 ด้าน และแนวทางพัฒนาสมรรถนะ 4) รูปแบบโครงสร้างการฝึกอบรม แบ่งเป็น 2 ระยะ คือระยะฝึกอบรมในห้องเรียนและระยะฝึกปฏิบัติในห้องผ่าตัด 5) การกำหนดตัวผู้สอนหรือวิทยากร และ 6) วิธีการประเมินผลและเกณฑ์การประเมินระหว่างการฝึกอบรมและภายหลังสิ้นสุดโปรแกรม 2. ภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม พยาบาลพี่เลี้ยงวิสัญญีประเมินสมรรถนะของตนเองโดยรวม (z=-2.20, p= .028) และสมรรถนะด้านการสอน (z=-2.21, p= .027) เพิ่มขึ้น ส่วนสมรรถนะด้านการให้คำปรึกษาและเสริมสร้างพลังอำนาจ ด้านการปฏิบัติการพยาบาลวิสัญญี และด้านการเป็นตัวแบบมีคะแนนไม่แตกต่างกัน ในขณะที่คะแนนการประเมินสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงโดยพยาบาลฝึกหัดก่อนและหลังการฝึกอบรม ทั้งโดยรวม (z= 0.83, p = .381) และรายด้าน (z=-0.37- -1.36 p = 0.225 - .884) ไม่มีความแตกต่างกัน 3. คะแนนความรู้เกี่ยวกับบทบาทหน้าที่และสมรรถนะพยาบาลพี่เลี้ยงหลังการอบรมสูงกว่าก่อนการอบรม (Z=-3.05, p=.002) ส่วนคะแนนการประเมินผลการวิเคราะห์กรณีศึกษารายกลุ่มอยู่ในระดับดีเยี่ยม โดยทุกกลุ่มได้คะแนนอยู่ในช่วงร้อยละ 95-96.67 นอกจากนี้พบว่ากลุ่มพยาบาลพี่เลี้ยงมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมอยู่ในระดับมากที่สุดทุกข้อ (= 4.71, SD= 0.49)