การพัฒนากระบวนการเรียนรู้เวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวาน อำเภอเมืองนครปฐม
คำสำคัญ:
เวชศาสตร์วิถีชีวิต, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมสุขภาพ, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, การวิจัยและพัฒนาบทคัดย่อ
การติดตามประเมินผลและการสรุปแลกเปลี่ยนเรียนรู้กิจกรรมกระบวนการเรียนรู้เวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม เก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ การพัฒนากระบวนการเรียนรู้เวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐมประกอบด้วย การศึกษาบริบทและสภาวะสุขภาพ การกำหนดกิจกรรมในกระบวนการเรียนรู้เวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม ประกอบด้วย โภชนาการ (เน้น low Carbohydrate) กิจกรรมทางกาย การจัดการความเครียด การนอนที่มีคุณภาพ งดพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรค และการมีปฏิสัมพันธ์เชิงบวกในสังคมและครอบครัว การกำหนดบทบาทต่อกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูลโดย การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Dependent t – test ในการเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม
ผลการวิจัย: พบว่า ภายหลังการพัฒนากระบวนการเรียนรู้เวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม ความรอบรู้ด้านสุขภาพเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมากที่สุด พฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 อำเภอเมืองนครปฐม หลังการพัฒนากระบวนการ โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับเหมาะสมมาก ยกเว้นด้านการนอนหลับที่มีคุณภาพ การงด (ลดละเลิก) พฤติกรรมเสี่ยงต่อการเกิดโรคและด้านการกินยาและพบแพทย์ อยู่ในระดับเหมาะสม ระดับน้ำตาลสะสมของผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม พบว่า โดยรวม น้อยกว่า ร้อยละ 7 คิด เพิ่มขึ้นจากหลังกระบวนการ ที่ร้อยละ 61.0 เป็นร้อยละ 68.71 นอกจากนี้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐมและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 อำเภอเมืองนครปฐม หลังกระบวนการและหลังการพัฒนากระบวนการ พบว่า มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยที่ หลังการพัฒนากระบวนการ มีค่าคะแนนเฉลี่ยของความรอบรู้ด้านสุขภาพเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม มากกว่าหลังการดำเนินการ และระดับน้ำตาลสะสมของผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม หลังกระบวนการและหลังการพัฒนา มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 โดยที่ หลังการพัฒนากระบวนการ มีค่าคะแนนเฉลี่ยของระดับน้ำตาลสะสมของผู้ป่วยโรคเบาหวานอำเภอเมืองนครปฐม ลดลงจากหลังกระบวนการ
เอกสารอ้างอิง
คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.(2566). 14 พฤศจิกายน วันเบาหวานโลก WORLD DIABETES DAY. [ออนไลน์] https://www.cmu.ac.th/th/article/1516e9d1-9cb9-40fa-ba98-9285046ddfe6
กรมควบคุมโรค.(2567). กรมควบคุมโรค รณรงค์วันเบาหวานโลก 2567 มุ่งเน้นให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความสุข แม้จะต้องอยู่ร่วมกับโรคเบาหวาน. [ออนไลน์]https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=47609&deptcode=
สุรชัย โชคครรชิตไชย.(2567). เวชศาสตร์วิถีชีวิต (Lifestyle Medicine) กลยุทธ์ไปสู่การแก้ไขปัญหา NCDs ในประเทศไทย. วารสารสมาคมเวชศาสตร์ป้องกันแห่งประเทศไทย ปีที่ 14 ฉบับที่ 3 กันยายน-ธันวาคม 2567
กฤษฎา ศิริชัยสิทธิ์ และธนิสา อนุญาหงษ์.(2567). เวชศาสตร์วิถีชีวิต. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม ปีที่ 1, ฉบับที่ 4 เดือนมิถุนายน - สิงหาคม 2567. 1-12
Best, J.W. (1991). Research in education (8th ed.). New Delhi: V. k. Batra at Peart officer Prees.
ภูเบตร พัฒนากร. (2565).ประสิทธิผลของโปรแกรมการสนทนาสร้างแรงจูงใจในพยาบาล ต่อความรู้และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเอง ในผู้ป่วยโรคเบาหวาน. ยโสธรเวชสาร. วารสารยโสธรเวชสาร.24(1) 106-115.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). คู่มือการจัดบริการคลินิกเบาหวานความดันโลหิตสูงวิถีใหม่แบบยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง (สำหรับระดับผู้ปฏิบัติงาน).
กรกนก นาเครือ.(2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมสุขภาพตามแนวเวชศาสตร์วิถีชีวิตของผู้สูงอายุ จังหวัดราชบุรี. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม ปีที่ 47 ฉบับเพิ่มเติม กรกฎาคม - กันยายน 2567. S84-S100.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค.(2566). แนวทางการดำเนินงานการดูแลผู้เป็นเบาหวานให้เข้าสู่ระยะสงบ.
มยุรี คนยัง.(2567). การพัฒนารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพตามหลักเวชศาสตร์วิถีชีวิตในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลินโดยชุมชนมีส่วนร่วม จังหวัดอุดรธานี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. ปีที่ 9 ฉบับที่ 6 335-45.
สนทยา สิงห์นิกร.(2567). ผลการใช้โปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 3 อ 2 ส ต่อระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มารับบริการในคลินิกเวชศาสตร์วิถีชีวิต โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ศูนย์อนามัยที่ 4 สระบุรี. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน . 9(24) 134 – 141.
มนตรี นรสิงห์, สุทธิพันธ์ ถนอมพันธ์.(2562). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยที่ไม่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดหรือความดันโลหิต กรณีศึกษาโรงพยาบาลนครพิงค์. วารสารโรงพยาบาลนครพิงค์. 10(1). 35-50.
วารีย์ นงนุช. (2564). ผลของโปรแกรมการดูแลสุขภาพผู้ป่วยโรคเบาหวานรายใหม่ที่มีต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลสุขภาพ และระดับน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c). วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 2(1), 29-36.
อารยา เชียงของ. (2561). ผลการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพด้วยการจัดการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงที่มีต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวาน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พัชรินทร์ ทัพวิเศษ.(2566). รูปแบบการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการปฏิบัติตัวของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในเขตโรงพยาบาลห้วยผึ้ง จังหวัดกาฬสินธุ์. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา. ปีที่ 8 ฉบับที่ 4 893-99
เกสราวรรณ ประดับพจน์ ศิริลักษณ์ แก่นอินทร์.(2564) ได้ศึกษาผลของโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ 3 self ต่อการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือด ความดันโลหิตและเส้นรอบเอวของกลุ่มเสี่ยงโรคเบาหวาน และโรคความดันโลหิตสูง อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช.วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์.8(5).148-161.
อภิชาติ กตะศิลา , สกุญัญา ลีทองดี และประเสริฐ ประสมรักษ์. ผลของโปรแกรมการใช้สมุดบันทึกทางคลินิกร่วมกับแรงสนับสนุนจาก เพื่อนเบาหวานต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอมหาชนะชยั จงัหวดัยโสธร. วารสารวทิยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี ปีที่ 19 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2560; 233-43.
สุชาดา สวนนุ่ม, วิภาพร สิทธิสาตร์ และและธิติรัตน์ ราศิริ. (2567) ได้ทำการศึกษา ผลของโปรแกรมการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่บ้านในการคัดกรองโรคเบาหวานในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตําบลบ้านเสาหิน ตําบลวัดพริก อําเภอเมืองจังหวัดพิษณุโลก.7(1).51-67.
บุญญธิดา ยาอินทร์.(2564). ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ โรงพยาบาลชุมแสง อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์. 18(1) 35-46.
จิราภรณ์ อริยสิทธิ์. (2564) ได้ทำการศึกษา ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2.18(2).142-155.
