การพัฒนาสมรรถนะทางการพยาบาลฉุกเฉินในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลนครพนม
คำสำคัญ:
สมรรถนะทางการพยาบาลฉุกเฉิน, โรคหลอดเลือดสมอง, Door-to-Needle Timeบทคัดย่อ
การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาสมรรถนะทางการพยาบาลฉุกเฉินในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ดำเนินการวิจัยระหว่างเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2569 ถึงเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 รวมระยะเวลา 4 เดือน กลุ่มตัวอย่างเชิงคุณภาพ ได้แก่ พยาบาลวิชาชีพงานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน จำนวน 28 คน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ พยาบาลวิชาชีพงานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน จำนวน 25 คน และผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองชนิดตีบตันเฉียบพลันกลุ่มประเมินผล จำนวน 34 ราย เครื่องมือการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไปพยาบาล แบบประเด็นการสนทนากลุ่ม แบบทดสอบความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมองในระบบ Stroke Fast Track แบบประเมินทักษะการพยาบาล (Checklist) แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบ แบบเก็บข้อมูลทั่วไปผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง และแบบประเมินความพึงพอใจของพยาบาล วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติ Paired Samples t-test Wilcoxon Signed-Rank Test และ Chi-square Test ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาแบบอุปนัย
ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการพัฒนาสมรรถนะทางการพยาบาลฉุกเฉินในการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ ความรู้เรื่องโรคหลอดเลือดสมองและระบบ Stroke Fast Track การประเมิน NIHSS และการคัดแยกผู้ป่วย การเตรียมและบริหารยา rt-PA การเฝ้าระวังและจัดการภาวะแทรกซ้อน และการประสานงานทีมสหวิชาชีพเพื่อลดระยะเวลา Door-to-Needle Time ด้านสมรรถนะพยาบาลพบว่าคะแนนความรู้เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 92.67 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 (t=4.28) และคะแนนทักษะการพยาบาลเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 96.20 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001 เช่นกัน (Z=-3.66) ด้านผลลัพธ์การดูแลผู้ป่วยพบว่าระยะเวลา Door-to-Needle Time เฉลี่ยลดลงเหลือ 31.71 นาที และอัตราการได้รับยา rt-PA ภายใน 30 นาทีเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 55.88 ผู้ป่วยกลุ่มประเมินผลทุกรายไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากยา rt-PA และมีผลลัพธ์การรักษาอยู่ในระดับอาการดีขึ้น ความพึงพอใจต่อรูปแบบอยู่ในระดับมากที่สุด (4.90±0.38 คะแนน)
เอกสารอ้างอิง
Feigin VL, Krishnamurthi RV, Parmar P, Norrving B, Mensah GA, Bennett DA, et al. The rising global burden of stroke. eClinicalMedicine. 2023;43:102028.
Krishnamurthi RV, Feigin VL, Forouzanfar MH, Mensah GA, Connor M, Bennett DA, et al. Projected global trends in ischemic stroke incidence, deaths and disability-adjusted life years from 2020 to 2030. Stroke. 2023;54(5):1334-44.
Qian N, Wang Y, Chen X, Liu J. Epidemiological trends and forecasts in stroke at global, regional and national levels. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2568;34:108347.
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รณรงค์วันหลอดเลือดสมองโลก ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2568
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. รายงานตามตัวชี้วัด ปี 2567 [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมการแพทย์; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 18 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://medinfo.dms.go.th/public-health/kpi.php?kpi_year=2567
สมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย. แนวทางเวชปฏิบัติโรคหลอดเลือดสมอง [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สมาคมโรคหลอดเลือดสมองไทย; 2563 [เข้าถึงเมื่อ 18 ส.ค. 2569]. เข้าถึงได้จาก: https://thaistrokesociety.org
อังคณาภูมิ อังคะนาวิน และคณะ. การพัฒนาเครือข่าย Stroke Fast Track โรงพยาบาลหนองหาน จังหวัดอุดรธานี. วารสารโรงพยาบาลนครพนม. 2567;11(3).
Benner P. From novice to expert: excellence and power in clinical nursing practice. Menlo Park: Addison-Wesley; 2527.
วิภัทสยา เขียวสด, บุญพิชา โชติสุวรรณ, กุลวดี อรรถรัตน์. การพัฒนากรอบสมรรถนะพยาบาลวิชาชีพงานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก. พยาบาลสาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. 2565;49(1):138-47.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ผลของการปรับกระบวนการดูแลรักษาด้วยยาสลายลิ่มเลือด rt-PA ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองฉับพลัน. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี. 2564.
งานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลนครพนม. ข้อมูลสถิติงานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลนครพนม. นครพนม: โรงพยาบาลนครพนม; 2568.
อภิญญา อินทรวิเศษ, สายสกุล สิงหาญ. การพัฒนารูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม. 2567.
นลิณทิพย์ หอมขจร. การพัฒนารูปแบบช่องทางด่วนการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ห้องอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลแกดำ อำเภอแกดำ จังหวัดมหาสารคาม. 2566.
Ambulkar R, et al. Improving knowledge about stroke using simulation training. 2024.
Harring M, et al. Gamification of the National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) for simulation training: a feasibility study. 2023.
วรรษษาสินี อุปัญ. การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง งานอุบัติเหตุและฉุกเฉิน โรงพยาบาลมุกดาหาร. 2568.
Zhan Y, Xu L. Impact of emergency nursing interventions on pre-hospital and in-hospital outcomes in acute ischemic stroke. 2025.
Liang J, et al. Triage nurse-activated emergency evaluation reduced door-to-needle time in acute ischemic stroke patients treated with intravenous thrombolysis. 2022.
Manero-Solanas A, et al. Development of competencies in emergency nursing: comparison between self-assessment and tutor evaluation before and after a training intervention. 2024.

