การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาและติดตามดูแลอย่างต่อเนื่องสำหรับผู้ป่วยยาเสพติด จังหวัดหนองบัวลำภู
คำสำคัญ:
การบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติด, การดูแลอย่างต่อเนื่อง, ศูนย์มินิธัญญารักษ์, การรับรู้ความสามารถของตนเองบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันปัญหา พัฒนาและทดลองใช้ และประเมินผลรูปแบบการบำบัดรักษาและติดตามดูแลอย่างต่อเนื่อง กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ผู้ป่วยยาเสพติด 661 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม แบบบันทึก แบบประเมินและแนวคำถามสำหรับการสนทนากลุ่ม เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลทุกฉบับมีความตรงเชิงเนื้อหา (IOC) ตั้งแต่ 0.80-1.00 และวิเคราะห์ข้อมูล โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา และ Percentage differences
ผลการวิจัย 1) พบสภาพปัจจุบันปัญหาเกี่ยวกับระบบสารสนเทศและการรายงานผล รอยต่อและความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพซ้ำช่วงการติดตามดูแลอย่างต่อเนื่อง และความไม่สมดุลระหว่างภาระงานกับกรอบอัตรากำลังและงบประมาณ 2) กระบวนการบำบัดรักษาและติดตามดูแลอย่างต่อเนื่อง ประกอบด้วยขั้นตอนการคัดกรองและจำแนกผู้ป่วย กระบวนการบำบัดรักษา การติดตามต่อเนื่อง ทีมผู้รับผิดชอบการติดตาม และการรายงานและประเมินผล และ3) การประเมินผลรูปแบบฯ พบว่า ผู้ป่วยยาเสพติดเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษาและได้รับการดูแลอย่างมีคุณภาพอย่างต่อเนื่องจนถึงการติดตามโดยรวม อัตราความสำเร็จ คิดเป็นร้อยละ 87.29 คะแนนเฉลี่ยโดยรวมของอาการและสภาวะจิตสังคมบำบัดเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 63.40 เป็นร้อยละ 64.70 มีศูนย์มินิธัญญารักษ์ในพื้นที่ จำนวน 2 แห่ง รับผู้ป่วยยาเสพติดระยะกลางได้ 40 เตียง ให้บริการบำบัดรักษาผู้ป่วย 352 ราย อัตราการครองเตียงเฉลี่ย ร้อยละ 54.92 ผู้ป่วยยาเสพติดมีการรับรู้ความสามารถของตนเองเพื่อป้องกันการกลับไปเสพซ้ำโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง ผู้เชี่ยวชาญเห็นว่าคุณภาพมาตรฐานของรูปแบบฯ อยู่ในระดับมากที่สุด และผู้ป่วยและญาติมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC). World Drug Report 2022. Vienna: United Nations; 2022.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสรุปสถานการณ์ผู้รับการบำบัดรักษายาเสพติดในประเทศไทยผ่านระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ (HDC). นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
ศูนย์อำนวยการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด กระทรวงสาธารณสุข. แผนปฏิบัติการด้านการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. อัตราป่วยรายใหม่ของความผิดปกติและพฤติกรรมที่เกิดจากการเสพสารเสพติดในคนไทย ปี พ.ศ. 2566–2567. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2567.
สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ภาค 4. รายงานการวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหายาเสพติดในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน. ขอนแก่น: สำนักงาน ป.ป.ส. ภาค 4; 2566.
สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8. รายงานการดำเนินงานพัฒนาระบบบริการสุขภาพ (Service Plan) สาขายาเสพติดและสุขภาพจิต เขตสุขภาพที่ 8 ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. อุดรธานี: สำนักงานเขตสุขภาพที่ 8; 2567.
กลุ่มงานควบคุมโรคไม่ติดต่อ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู. เอกสารประกอบการตรวจราชการและนิเทศงาน กรณีปกติ รอบที่ 2/2564: สรุปผลการดำเนินงานการรักษาผู้ติดยาเสพติด ปีงบประมาณ พ.ศ. 2563–2564. หนองบัวลำภู: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู; 2563.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู. สรุปผลการดำเนินงานยาเสพติด และการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษา (Retention Rate) จังหวัดหนองบัวลำภู ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. หนองบัวลำภู: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองบัวลำภู; 2568.
Best JW. Research in education. 4th ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1981.
McMillan JH, Schumacher S. Research in education: A conceptual introduction. 5th ed. New York: Longman; 2001.
Chi, F. W., Parthasarathy, S., Mertens, J. R., & Weisner, C. Continuing Care and Long- Term Substance Use Outcomes in Managed Care: Early Evidence for a Primary Care-Based Model. Psychiatric Services.2011;62(10):1194–1200. https://doi.org/10.1176/PS.62.10.PSS6210_1194
Krawczyk, N., Rivera, B., Chang, J., Grivel, M. M., Chen, Y.-H., Nagappala, S., Englander, H., & McNeely, J. Strategies to support substance use disorder care transitions from acute-care to community-based settings: a scoping review and typology. Addiction Science & Clinical Practice.2023;18(1). https://doi.org/10.1186/s13722-023-00422-w
Radfar, S. R., Radfar, S. R., De Jong, C. A. J., Farhoudian, A., Ebrahimi, M., Rafei, P., Vahidi, M., Yunesian, M., Kouimtsidis, C., Arunogiri, S., Massah, O., Deylamizadeh, A.,Brady, K. T., Busse, A., Potenza, M. N., Ekhtiari, H., & Baldacchino, A. (2021). Reorganization of Substance Use Treatment and Harm Reduction Services During the COVID-19 Pandemic: A Global Survey. Frontiers in Psychiatry, 12, 639393. https://doi.org/10.3389/FPSYT.2021.639393
Knudsen, H. K., & Roman, P.M. (2014). The Transition to Medication Adoption in Publicly Funded Substance Use Disorder Treatment Programs: Organizational Structure, Culture, and Resources. Journal of Studies on Alcohol and Drugs.2014;75(3):476–85. https://doi.org/10.15288/JSAD.2014.75.476
Barros, L. R. P., Machado, M. F. T. P., Canal, J. G., Souza, B. S. C. de, Barros, L. R. P., Machado,M. F. T. P., Canal, J. G., & Souza, B. S. C. de. Atenção primária à saúde, continuidade do cuidado e os impactos no manejo de doenças crônicas: Uma revisão de literatura.Fisioterapia Brasil.2025: 26(5):2689–2701. https://doi.org/10.62827/fb.v26i5.1105
Follow-up actions in the treatment of tuberculosis cases in primary care: Scoping Review. (2022). https://doi.org/10.17605/osf.io/j7sfy
Wan, E. Y. F., Chin, W. Y., & Lam, C. L. K. Additional file 1 of Effects of continuity of care on health outcomes among patients with diabetes mellitus and/or hypertension: a systematic review;2021. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14905885.v1
Ivana, C. L., Nababan, D., & Martina, S. E. The Effect of Outpatient Rehabilitation Program on the Quality of Life of Drug Abuse Patients in the National Narcotics Agency of North Sumatra Province in 2023. Formosa Journal of Applied Sciences.2024;3(10): 4279–4288. https://doi.org/10.55927/fjas.v3i10.11840
Erliyani, N., Sriatmi, A., & Adi, M. S. The Implementation of Drug Abuse Rehabilitation to Prevent Relapse: A Systematic Literature Review;2024. https://doi.org/10.1051/bioconf/202413300043/pdf
Lestari, A., Suyatna, I. N., & Aryani, L. N. A. Drug Users’ Resilience During Rehabilitation is Strengthened Through Family Support, Personal Coping Skills, and Structured Programs Offering Diverse Therapeutic Interventions. Indonesian Journal Of Global Health Research. 2025;7(6):209–220. https://doi.org/10.37287/ijghr.v7i6.305
SUN, A. (n.d.). About the establishing of drug detoxification and rehabilitation model with interactive, continuous and comprehensive support. https://doi.org/10.13936/j.cnki.cjdd1992.2011.02.007
