ผลของโปรแกรมการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
โปรแกรม, คุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบกึ่งทดลอง (Quasi-experimental Research) แบบสองกลุ่มวัดผลก่อนและหลังการทดลอง (Two Group Pretest–Posttest Design) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุตำบลหนองซอน อำเภอเชียงยืน จังหวัดมหาสารคาม กลุ่มตัวอย่างจำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง ได้แก่ ผู้สูงอายุตำบลหนองซอน จำนวน 30 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ ได้แก่ ผู้สูงอายุตำบลเสือเฒ่า จำนวน 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุเป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มเปรียบเทียบได้รับการดูแลตามปกติ เก็บรวบรวมข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยใช้เครื่องมือที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นระหว่างเดือน มกราคม 2569 ถึงเดือน มีนาคม 2569 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และ Independent t-test โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการวิจัยพบว่า ก่อนการทดลอง กลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบมีคะแนนเฉลี่ยของการได้รับการเสริมพลัง การให้คุณค่าต่อตนเอง ความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพ การรับรู้ความสามารถของตนเองในการดูแลสุขภาพ แรงสนับสนุนทางสังคมจากครอบครัวและชุมชน พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพและการดูแลตนเอง และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ภายหลังการทดลอง พบว่า กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยของผลลัพธ์ทั้ง 7 ด้านสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.001) โดยมีผลต่างคะแนนเฉลี่ยของการได้รับการเสริมพลัง 5.47 คะแนน การให้คุณค่าต่อตนเอง 4.80 คะแนน ความรู้ความเข้าใจในการดูแลสุขภาพ 2.73 คะแนน การรับรู้ความสามารถของตนเองในการดูแลสุขภาพ 6.17 คะแนน แรงสนับสนุนทางสังคมจากครอบครัวและชุมชน 5.10 คะแนน พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพและการดูแลตนเอง 5.07 คะแนน และคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ 18.27 คะแนน ตามลำดับ
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
กรมอนามัย. (2568). แนวทางการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ กรมอนามัย. นนทบุรี: กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข.
ธัญรัศม์ ภุชงค์ชัย, ณัฐปภัสญ์ นวลสีทอง, ธรณินทร์ คุณแขวน, และภัททิรา ก้านทอง. (2563). ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรัง. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 38(4), 172–180.
ณิชาภัทร มณีพันธ์, และศรินรัตน์ จันทพิมพ์. (2564). ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตด้วยการให้สุขภาพจิตศึกษาแบบกลุ่มร่วมกับรูปแบบความสุขเชิงจิตวิทยา 5 มิติ ต่อคุณภาพชีวิตและความสุขของผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 39(4), 94–102.
จิรัชญา เหล่าคมพฤฒาจารย์, จิรภา วิลาวรรณ, ธิติรัตน์ เหล่าคมพฤฒาจารย์, ยุวดี บุญเนาว์, และพัทรินทร์ บุญเสริม. (2565). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมคุณภาพชีวิตและป้องกันภาวะซึมเศร้าเชิงสังคมและวัฒนธรรมในกลุ่มผู้สูงอายุ ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ปี 2563. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(1), 181–195.
ศินาท แขนอก, จตุพร แก้วมณี, และธนาวุฒิ สุพร. (2567). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมสุขภาพ “ไม่ล้ม ไม่ลืม ไม่ซึมเศร้า กินข้าวอร่อย” ต่อคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุหมู่บ้านต้นแบบ เขตเทศบาลตำบลเมืองใหม่โคกกรวด อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(2), 651–665.
นูรมา สมการณ์. (2567). ประสิทธิผลโปรแกรมพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุที่อยู่ในภาวะพึ่งพิง เขตอำเภอจะแนะ จังหวัดนราธิวาส. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 5(4), 13–21.
Lemeshow, S. (1990). Adequacy of Sample Size in Health Studies. Chichester: John Wiley & Sons.
ประสิทธิ์ ชมชื่น (2023). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุตำบลพยุห์ อำเภอพยุห์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 2(3), 38–51.
