การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นดูราร่วมกับ ภาวะการแข็งตัวของเลือดผิดปกติและมีภาวะเลือดออกซ้ำในสมอง: กรณีศึกษา
คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมอง, ภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นดูรา, การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ, ภาวะเลือดออกซ้ำในสมองบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นกรณีศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่มีเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นดูราร่วมกับภาวะการแข็งตัวของเลือดผิดปกติและมีภาวะเลือดออกซ้ำในสมอง โดยศึกษาในผู้ป่วยหญิงไทย อายุ 55 ปีมีประวัติไขมันในเลือดสูงและเป็นโรคลิ้นหัวใจรั่ว ซึ่งได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนลิ้นหัวใจเมื่อ 5 ปีก่อน พร้อมทั้งได้รับยาต้านการแข็งตัวของเลือดเป็นประจำ มาด้วยอาการปวดศีรษะอย่างรุนแรงร่วมกับขาทั้ง 2 ข้างอ่อนแรง 8 ชั่วโมง ก่อนมาโรงพยาบาล จากผลการตรวจร่างกายและเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สมอง แพทย์วินิจฉัยว่ามีภาวะเลือดออกใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นดูราร่วมกับภาวะสมองบวม ให้การรักษาทางยาและทำผ่าตัดเพื่อนำก้อนเลือดออก แต่หลังจากผ่าตัดครั้งแรกพบว่า มีเลือดออกซ้ำในสมอง ต้องทำการผ่าตัด อีก 2 ครั้ง ควบคู่กับการให้ยาและสารน้ำทางหลอดเลือดดำเพื่อควบคุมความดันในกะโหลกศีรษะ การรักษาภาวะติดเชื้อทางเดินหายใจ ความผิดปกติของระดับเกลือแร่ในร่างกายและภาวะโลหิตจาง
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยมีปัญหาสำคัญ ได้แก่ ผู้ป่วยมีภาวะเลือดออกซ้ำในสมองและมีความดันในกะโหลกศีรษะสูง การแข็งตัวของเลือดผิดปกติจากยาต้านการแข็งตัวของเลือด ติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ ระดับเกลือแร่ในเลือดต่ำหลายชนิด ได้แก่ แมกนีเซียม โพแทสเซียม ฟอสเฟต และแคลเซียม ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ ภาวะโลหิตจาง และต้องใส่ท่อช่วยหายใจพร้อมใช้เครื่องช่วยหายใจในระยะวิกฤตหลังการผ่าตัด การพยาบาลที่สำคัญ ประกอบด้วย ประเมินระดับความรู้สึกตัวและอาการทางระบบประสาท จัดท่านอนให้ศีรษะสูง การควบคุมความดันโลหิตให้อยู่ในเกณฑ์ที่กำหนด การเฝ้าระวังอาการแสดงของเลือดออกตามอวัยวะต่าง ๆ รวมถึงดูแลให้เลือด ยาปฏิชีวนะตามแผนการรักษา ดูแลทางเดินหายใจให้โล่ง ติดตามค่าออกซิเจนในเลือด และเตรียมความพร้อมในการหย่าเครื่องช่วยหายใจ ปฏิบัติตามหลักปราศจากเชื้ออย่างเคร่งครัด เฝ้าระวังและแก้ไขความผิดปกติของเกลือแร่ในเลือด ดูแลบรรเทาความปวด ติดตามคลื่นไฟฟ้าหัวใจเพื่อเฝ้าระวังภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
เอกสารอ้างอิง
Brazinova, A., Rehorcikova, V., Taylor, M. S., Buckova, V., Majdan, M., Psota, M., Peeters, W., Feigin, V. L., Theadom, A., Holzer, M., & Stulik, J. Epidemiology of traumatic brain injury in Europe: A living systematic review. Journal of Neurotrauma 2021; 38(10):1411–1440.
Feigin, V. L., Stark, B. A., Johnson, C. O., Roth, G. A., Bisignano, C., Abaji, G. G., ... & Murray, C. J. L. Global, regional, and national burden of stroke and its risk factors, 1990–2019: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet Neurology 2021; 20(10): 795–820.
Hutter, B. O., & Gilsbach, J. M. Chronic subdural hematoma: Epidemologic features and outcomes in elderly patients receiving antithrombotic therapy. World Neurosurgery 2019; 124: e512–e520.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง และภาระโรคจากอุบัติเหตุและการบาดเจ็บของประเทศไทย ปี 2565–2566. นนทบุรี: สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค; 2566.
มาริสา สุขสำราญ. การพยาบาลผู้ป่วยวิกฤตทางระบบประสาทที่มีภาวะเลือดคั่งใต้เยื่อหุ้มสมองจากอุบัติเหตุและการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข 2567; 34(2): 45–58.
อรวรรณ ศรีจันทร์, และสมชาย พงษ์เจริญ. สถานการณ์และผลลัพธ์การผ่าตัดในผู้ป่วยที่มีภาวะเลือดคั่งใต้เยื่อหุ้มสมองกึ่งเฉียบพลันในโรงพยาบาลศูนย์. วารสารแพทยสมาคมแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ 2565; 105(4): 312–321.
Guleserian, K., & Smith, J. R. Anticoagulant-associated intracranial hemorrhage: Management and reversal strategies in emergency neurosurgery. Journal of Neurosurgical Anesthesiology 2020; 32(3): 210–218.
คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล. แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและภาวะเลือดคั่งในกะโหลกศีรษะฉุกเฉิน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ศิริราชเวชการ; 2565.
American Heart Association [AHA], & American Stroke Association [ASA]. Guidelines for the management of spontaneous intracerebral hemorrhage: A guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke 2022; 53(7): e282–e361.
ศูนย์ข้อมูลและสารสนเทศ โรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า. รายงานผู้ป่วยรายโรคปี พ.ศ 2566, 2567,2568 [อินทราเน็ต]. 2569 [สืบค้นเมื่อ 9 มีนาคม 2569]. เข้าถึงจาก: http://somdetdata.moph.go.th/data_sys/report_/
National Commission for the Protection of Human Subjects of Biomedical and Behavioral Research. The Belmont Report: Ethical principles and guidelines for the protection of human subjects of research. Washington, DC: U.S. Department of Health, Education, and Welfare. 1979.
Gillespie, J., Khan, M., & Wong, A. Antiplatelet and anticoagulation use and outcomes following surgical evacuation of chronic subdural hematoma: A systematic review and meta-analysis. Journal of Neurosurgery 2026; 144(2): 312–320.
Thawinwong, S., & Matchim, Y. Nursing care of a patient with atrial fibrillation with septic shock: A case study. Journal of Health Science and Nursing Research 2023; 5(2): 45–58.

