การใช้ซีรัมแลคเตทจากหลอดเลือดดำเพื่อเป็นเป้าหมายในการรักษาภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด
คำสำคัญ:
ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด, ซีรัมแลคเตทจากหลอดเลือดดำ, อัตราการขจัดแลคเตท, ปัจจัยทำนายการเสียชีวิต, การกู้ชีพทางระบบไหลเวียนโลหิตบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาอัตราการเสียชีวิตหลังการติดตามระดับซีรัมแลคเตทจากหลอดเลือดดำแรกเริ่มและที่ 6 ชั่วโมง 2) เปรียบเทียบระดับซีรัมแลคเตทจากหลอดเลือดดำแรกเริ่มและที่ 6 ชั่วโมง ระหว่างกลุ่มผู้ป่วยที่เสียชีวิตและรอดชีวิต และ 3) ศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อการเสียชีวิตในผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด การศึกษาเชิงสำรวจแบบไปข้างหน้า (Prospective cohort study) ในผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) หรือช็อกจากการติดเชื้อ (Septic shock) ที่เข้ารับการรักษาในห้องฉุกเฉิน โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช ระหว่างเดือนพฤษภาคม ถึง กันยายน พ.ศ. 2566 กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจงที่มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป และมีระดับซีรัมแลคเตทจากหลอดเลือดดำแรกเริ่ม > 4 mmol/L จำนวน 64 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบบันทึกข้อมูลทางคลินิกที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาและผ่านการประเมินคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา สถิติ t-test, Chi-square test, Fisher's exact test และการวิเคราะห์การถดถอยโลจิสติก (Binary Logistic Regression)
ผลการวิจัย: กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 56.25) มีช่วงอายุ 61–70 ปีมากที่สุด (ร้อยละ 34.38) ตำแหน่งการติดเชื้อหลักคือ ปอดอักเสบ (ร้อยละ 39.06) และเชื้อก่อโรคที่พบบ่อยที่สุดคือ Escherichia coli (ร้อยละ 25.00) ผลการศึกษาพบอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยหลังได้รับการดูแลรักษาเท่ากับร้อยละ 18.75 เมื่อเปรียบเทียบระหว่างกลุ่มผู้เสียชีวิตและกลุ่มผู้รอดชีวิต พบว่ากลุ่มผู้เสียชีวิตมีค่าเฉลี่ยระดับซีรัมแลคเตทแรกเริ่มสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( เทียบกับ ) และมีความสามารถในการขจัดแลคเตทที่ 6 ชั่วโมง (Lactate clearance) ต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ( เทียบกับ ) นอกจากนี้ กลุ่มผู้เสียชีวิตยังมีค่า SBP, DBP, MAP แรกรับต่ำกว่า และมีค่า Serum Creatinine, Serum BUN รวมถึงปริมาณสารน้ำกู้ชีพช่วง 6–24 ชั่วโมง สูงกว่ากลุ่มผู้รอดชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ จากการวิเคราะห์ Binary Logistic Regression พบ 5 ปัจจัยสำคัญที่สามารถร่วมกันทำนายการเสียชีวิตได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ () ได้แก่ 1. ความสามารถในการขจัดแลคเตทที่ 6 ชั่วโมง < 10% 2. ระดับซีรัมแลคเตทแรกเริ่ม >4 mmol/L 3. ระดับ Serum Creatinine≥1.15 mg/dl 4. ความดันโลหิตซิสโตลิกแรกรับ < 110 mmHg 5. ความดันโลหิตแดงเฉลี่ยแรกรับ (MAP) ≤ 65 mmHg โดยร่วมกันอธิบายความแปรปรวนของการเสียชีวิตได้ร้อยละ 38.8 และมีความแม่นยำในการพยากรณ์รวมร้อยละ 71.08
เอกสารอ้างอิง
Rhodes A, Evans LE, Alhazzani W, Levy MM, Antonelli M, Ferrer R, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock: 2016. Intensive Care Med. 2017 Mar;43(3):304-377.
กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถิติผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดแบบรุนแรง (Community-acquired sepsis) ประจำปี 2559–2562. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2562.
งานเวชสถิติ โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช. รายงานสถิติผู้ป่วยภาวะติดเชื้อในกระแสเลือดและช็อกจากการติดเชื้อ ปีงบประมาณ 2563–2565. ลพบุรี: โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช; 2565.
Vincent JL, Jones G, David S, Olariu E, Smith KK. Frequency and mortality of septic shock in Europe and North America: A systematic review and meta-analysis. Crit Care. 2019;23(1):196.
Vincent JL, Rello J, Marshall J, Silva E, Anzueto A, Martin CD, et al. International study of the prevalence and outcomes of infection in intensive care units. JAMA. 2009;302(21):2323-9.
Wang HE, Jones AR, Donnelly JP. Revised national estimates of emergency department visits for sepsis in the United States. Crit Care Med. 2017;45(9):1443-9.
Cardoso T, Ribeiro O, Aragão I, Costa-Pereira A, Sarmento A. Extended-spectrum beta-lactamase-producing Enterobacteriaceae in a tertiary care hospital: Risk factors for acquisition and impact on mortality. J Hosp Infect. 2012;80(3):222-7.
Limmathurotsakul D, Dunachie S, Fukuda K, Feasey NA, Okeke IN, Holmes AH, et al. Improving the estimation of the global burden of antimicrobial resistance. Lancet Infect Dis. 2019;19(11):e392-8.
พรวรี ปักการะโถ. ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตของผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis) ที่รับไว้ในโรงพยาบาลบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2568;34(1):45-56.
Mikkelsen ME, Miltiades AN, Gaieski DF, Goyal M, Panebianco NL, Shah CV, et al. Serum lactate is associated with mortality in severe sepsis independent of organ dysfunction and shock. Crit Care Med. 2009;37(5):1670-7.
Casserly B, Phillips GS, Schorr C, Dellinger RP, Townsend SR, Osborn TM, et al. Lactate measurements in sepsis-induced tissue hypoperfusion: Results from the Surviving Sepsis Campaign database. Crit Care Med. 2015;43(3):567-73.
Bolvardi E, Malmir J, Reihani H, Hashemian A, Bahramian M, Khademhosseini P, et al. The role of lactate clearance as a predictor of organ dysfunction and mortality in patients with severe sepsis. Mater Sociomed. 2016;28(1):57-60.
Jones AE, Shapiro NI, Trzeciak S, Arnold RC, Claremont HA, Kline JA, et al. Lactate clearance vs central venous oxygen saturation as goals of early sepsis resuscitation: A randomized trial. JAMA. 2010;303(8):739-46.
Jansen TC, van Bommel J, Schoonderbeek SJ, Sleeswijk Visser SJ, van der Hoven B, Blonk MI, et al. Early lactate-directed therapy in ICU patients: A multicenter, open-label, randomized controlled trial. Am J Respir Crit Care Med. 2010;182(6):752-61.
Mahmoodpoor A, Shadvar K, Sanaie S, Golzari SEJ, Parthvi R, Hamishehkar H, et al. Arterial vs venous lactate: Correlation and predictive value of mortality of patients with sepsis during early resuscitation phase. J Crit Care. 2020;58:118-24.
Velissaris D, Karamouzos V, Pantzaris ND, Kyriakopoulou O, Gogos C, Karanikolas M. Relation between central venous, peripheral venous and arterial lactate levels in patients with sepsis in the emergency department. J Clin Med Res. 2019;11(9):629-34.
Hernández G, Ospina-Tascón GA, Damiani LP, Estenssoro E, Dubin A, Garcia-Gatell J, et al. Effect of a resuscitation strategy targeting peripheral perfusion status vs serum lactate clearance on 28-day mortality among patients with septic shock: The ANDROMEDA-SHOCK randomized clinical trial. JAMA. 2019;321(7):654-64.
Hernandez G, Cavalcanti AB, Ospina-Tascón G, Zampieri FG, Dubin A, Hurtado FJ, et al. Early resuscitation of septic shock: Perfusion or lactate? Intensive Care Med. 2019;45(9):1305-7.
วัชรพงษ์ เหลืองไพรัตน์. การใช้ค่าอัตราส่วนซีรั่มแลคเตตต่อแอลบูมินในการคาดคะเนอัตราการตาย ในผู้ป่วยติดเชื้อในกระแสเลือดแบบรุนแรงและช็อกจากการติดเชื้อ. วารสารแพทย์เขต 4-5. 2563;39(2):252-62.
