การพัฒนารูปแบบการป้องกันการหกล้มสี่มิติสำหรับผู้สูงอายุในจังหวัดสตูล
คำสำคัญ:
การป้องกันการหกล้ม, ผู้สูงอายุ, รูปแบบสี่มิติ, การวิจัยและพัฒนาบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้ศึกษาสถานการณ์และปัจจัยเสี่ยงต่อการหกล้ม พัฒนารูปแบบการป้องกันการหกล้มสี่มิติ และประเมินผลการใช้รูปแบบในจังหวัดสตูล กลุ่มศึกษาสถานการณ์เป็นผู้สูงอายุ 450 คน การพัฒนารูปแบบใช้ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญ 15 คน และการสนทนากลุ่มผู้สูงอายุและผู้ดูแล 27 คน ทดลองใช้เป็นเวลา 12 สัปดาห์ในกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ กลุ่มละ 45 คน แล้วขยายการใช้ใน 7 อำเภอ มีผู้เข้าร่วม 810 คน เก็บข้อมูลด้วยแบบประเมินความเสี่ยงสี่มิติ แบบบันทึกการหกล้มและการบาดเจ็บ แบบประเมิน Berg Balance Scale (BBS), EQ-5D-5L และความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบทีแบบจับคู่ การทดสอบทีแบบเวลช อัตราส่วนอัตราการหกล้ม และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุร้อยละ 11.6 เคยหกล้มในรอบ 12 เดือน และผู้ที่หกล้มร้อยละ 40.4 ได้รับบาดเจ็บ รูปแบบประกอบด้วยการคัดกรอง การจำแนกความเสี่ยงสี่มิติ การจัดกิจกรรมรายบุคคล การส่งต่อ การติดตาม และการบันทึกและประเมินผล มีผู้สูงอายุที่มีผลการประเมินทั้งก่อนและหลังการทดลองในกลุ่มทดลอง 42 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ 44 คน กลุ่มทดลองมีคะแนน BBS เพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่มเปรียบเทียบเฉลี่ย 2.75 คะแนน (95% CI: 1.89–3.60; p < .001) ส่วนการเปลี่ยนแปลงคะแนน EQ VAS และอัตราการหกล้มไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระยะขยายผลมีผู้สูงอายุที่มีผลการประเมินทั้งก่อนและหลังการดำเนินงาน 708 คน คะแนน BBS เฉลี่ยเพิ่มจาก 45.10 เป็น 46.80 คะแนน และ EQ VAS เพิ่มจาก 65.42 เป็น 67.63 คะแนน ขณะที่สัดส่วนผู้หกล้มเพิ่มจากร้อยละ 28.25 เป็น 29.80 ผู้สูงอายุ ผู้ดูแล และบุคลากรสาธารณสุขมีความพึงพอใจระดับมาก
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Step safely: strategies for preventing and managing falls across the life-course. Geneva: World Health Organization; 2021.
เพ็ญรุ่ง วรรณดี, จิรพรรณ โพธิ์ทอง, อุมากร ใจยั่งยืน. การศึกษาสถานการณ์การหกล้มในผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9. 2563;14(34):126-41.
Montero-Odasso M, van der Velde N, Martin FC, Petrovic M, Tan MP, Ryg J, et al. World guidelines for falls prevention and management for older adults: a global initiative. Age Ageing. 2022;51:afac205. doi:10.1093/ageing/afac205.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระดับจังหวัด. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ; 2567.
Berg KO, Wood-Dauphinee SL, Williams JI, Maki B. Measuring balance in the elderly: validation of an instrument. Can J Public Health. 1992;83 Suppl 2:S7-11.
Herdman M, Gudex C, Lloyd A, Janssen MF, Kind P, Parkin D, et al. Development and preliminary testing of the new five-level version of EQ-5D (EQ-5D-5L). Qual Life Res. 2011;20(10):1727-36. doi:10.1007/s11136-011-9903-x.
Pattanaphesaj J, Thavorncharoensap M, Ramos-Goñi JM, Tongsiri S, Ingsrisawang L, Teerawattananon Y. The EQ-5D-5L valuation study in Thailand. Expert Rev Pharmacoecon Outcomes Res. 2018;18(5):551-8. doi:10.1080/14737167.2018.1494574.
สิริมา วังพยอม, สาลี อินทร์เจริญ, กีรติ พลเพชร, กาญจนชญา ศิริโชติ, นวพร แก้วชูเสน. ผลของโปรแกรมป้องกันการหกล้มด้วยการจัดการหลายปัจจัยต่อพฤติกรรมป้องกันการหกล้มและการทรงตัวของผู้สูงอายุในชุมชน จังหวัดตรัง. วารสารการปฏิบัติการพยาบาลและการผดุงครรภ์ไทย. 2566;10(2):20-37.
Hopewell S, Copsey B, Nicolson P, Adedire B, Boniface G, Lamb S. Multifactorial interventions for preventing falls in older people living in the community: a systematic review and meta-analysis of 41 trials and almost 20 000 participants. Br J Sports Med. 2020;54:1340-50. doi:10.1136/bjsports-2019-100732.
วราณี สัมฤทธิ์, ธิดารัตน์ สุภานันท์, นันทยา เสนีย์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการป้องกันการหกล้มโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัวต่อพฤติกรรมการป้องกันการหกล้มสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สรรพสิทธิประสงค์. 2567;8(2):e270296.
ปารีส ผุยพาณิชย์สิริ, สมพร สังขรัตน์, ศิรินันท์ บริพันธกุล, ศศิภา จินาจิ้น, กัลยพร นันทชัย, บุษย์ณกมล เรืองรักเรียน. ผลของโปรแกรมการออกกำลังกายเพื่อป้องกันการหกล้มต่อการเดินและความเสี่ยงต่อการหกล้มในผู้สูงอายุในชุมชน. วารสารกรมการแพทย์. 2564;46(4):74-80.
อโณทัย สุมากรณ์. การพัฒนาโปรแกรมการออกกำลังกายส่วนล่างในผู้สูงอายุเพื่อป้องกันการล้มในโรงพยาบาลสรรพยา อำเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2568;18(1):42-54.
พิณทิพ ธีรธนบดี. ประสิทธิผลของกิจกรรมการป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุในคลินิกหมอครอบครัวบ้านหนองเม็ก อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ. 2567;17(2):41-54.
