สงครามคราวเสียกรุง พ.ศ. 2112 ในเอกสารประวัติศาสตร์ไทย ลาว และพม่า - จำปาพันธ์ กำพล (วารสารมนุษย์กับสังคม, 2024)
บทความนี้นำเสนอผลการศึกษาค้นคว้าประเด็นเกี่ยวกับสงครามคราวเสียกรุง พ.ศ. 2112 โดยใช้เอกสารประวัติศาสตร์ของไทย ลาว พม่า ในส่วนที่กล่าวถึงเหตุการณ์ เรื่องราว บทบาทตัวละครที่เกี่ยวข้อง เนื่องจากเป็นเหตุการณ์ที่อยุธยามีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับหงสาวดีและเวียงจันทน์ เอกสารของลาวและพม่า ต่างยกย่องวีรบุรุษในประวัติศาสตร์ของตนเอง ซึ่งเป็นวีรบุรุษของชาติทั้งสองในเวลาต่อมาแต่เอกสารไทยมีทั้งยกย่องและไม่ยกย่อง ด้วยเงื่อนไขปัจจัยที่เกี่ยวเนื่องกับผู้แต่งพระราชพงศาวดารแตกต่างกัน ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อการอธิบายที่ใช้เหตุการณ์สงคราม พ.ศ. 2310 ไปเป็นมาตรฐานมุมมองต่อสงคราม พ.ศ. 2112 การแบ่งยุคทางประวัติศาสตร์ของไทย และจำแนกลำดับเหตุการณ์ให้นิยามเรียกสงคราม พ.ศ. 2112 ในฐานะสงครามเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 1 และนิยามสงคราม พ.ศ. 2310 ในฐานะสงครามเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2