ภูมิศาสตร์ลุ่มน้ำยม: ว่าด้วยการจำลองธรรมชาติ และแนวทางต่อจากนี้ - สินอำพล เผ่าไทย (วารสารมนุษย์กับสังคม, 2024)
องค์ความรู้ภูมิศาสตร์อยู่ภายใต้กระบวนทัศน์ที่หลากหลาย ทำให้เกิดมุมมองต่อความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และธรรมชาติที่แตกต่างกันออกไป บทความนี้มีจุดมุ่งหมายในการนำเสนอบทบาทของการจำลองธรรมชาติ (Simulating natures) เพื่อการบริหารจัดการลุ่มน้ำยมจากสองกระบวนทัศน์หลัก คือ กระบวนทัศน์ทางวิทยาศาสตร์ผ่านแนวคิดการสร้างแบบจำลอง (Simulation modeling) และกระบวนทัศน์หลังสมัยใหม่ผ่านแนวคิดธรรมชาติเชิงสังคม (Social construction of nature) ซึ่งมีผลต่อการผลิตสร้างวาทกรรมใหม่ของภาครัฐผ่านการทบทวนแนวคิดทฤษฎี งานวิจัย และเอกสารด้านการกำหนดยุทธศาสตร์และการปฏิบัติงานของภาครัฐและภาควิชาการเป็นหลัก ผลการสังเคราะห์พบว่า การบริหารจัดการลุ่มน้ำยมทั้งจากมุมมองของกระบวนทัศน์ทางวิทยาศาสตร์และหลังสมัยใหม่เปิดเผยให้เห็นถึงความเคลื่อนไหวของภาครัฐ ภาควิชาการ และผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่พยายามปรับเปลี่ยนไปสู่การปะทะประสานขององค์ความรู้ที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น เมื่อเปรียบเทียบกับในอดีตซึ่งมุ่งเน้นการใช้องค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์จากผู้เชี่ยวชาญเป็นเข็มทิศหลักในการกำหนดนโยบาย อย่างไรก็ดี บทความชิ้นนี้ต้องการระบุว่าการจำลองธรรมชาติดังกล่าวยังคงมีช่องว่างหลายประการ ทั้งในด้านการยึดโยงวิธีการบริหารจัดการกับความรู้วิทยาศาสตร์เป็นสำคัญ มากกว่าที่จะเปิดพื้นที่เพื่อทำความเข้าใจลักษณะทางสังควัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อมของพื้นที่ที่ถูกจัดการโดยวาทกรรมใหม่ให้ละเอียดลึกซึ้งเพียงพอ รวมไปถึงการ ขาดการประสานองค์ความรู้ของภาครัฐและภาควิชาการในการนำผลจากแบบจำลองไปสู่การกำหนดนโยบาย ซึ่งรอให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเกิดความตระหนักถึงช่องว่างเหล่านี้ เพื่อนำไป สู่การบริหารจัดการลุ่มน้ำยมที่อยู่บนพื้นฐานของการบูรณาการองค์ความรู้แบบสหสาขาวิชา และการเข้าใจถึงความสัมพันธ์ที่แยกกันไม่ออกระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติที่ดียิ่งขึ้นต่อไป