พิธีกรรมลงนางเทียม อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย: พลวัตและปฏิสัมพันธ์ของเทพ ผี และมนุษย์ - แก้วพิมพา, วัฒนชัย; วรรณกิตร์, นิตยา (วารสารมนุษย์กับสังคม, 2024)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพิธีกรรมและพลวัตของพิธีกรรมลงนางเทียม ในพื้นที่ชุมชนบ้านจอมนาง ตำบลวัดหลวง อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย โดยใช้ข้อมูลลายลักษณ์และข้อมูลภาคสนามจากการสังเกตและการสัมภาษณ์ การศึกษาพลวัตของพิธีกรรมลงนางเทียม อำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย ผู้ศึกษาพบว่า การประกอบพิธีลงนางเทียมมีจุดประสงค์เพื่อเป็นการบูชาสักการะเทพหรือผีมเหศักดิ์ผู้คุ้มครองเมือง และเพื่อเป็นการขอพรต่อเทพเพื่อบันดาลดลให้ชาวบ้านมีแต่ความสุข ปลอดภัยจากภัยพิบัติทั้งปวง และได้พบประเด็นที่น่าสนใจ 4 ประเด็น ได้แก่ 1) ปฏิสัมพันธ์ของเทพ ผี และมนุษย์ อันแสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างมนุษย์กับเทพหรืออำนาจศักดิ์สิทธิ์ 2) การธำรงอัตลักษณ์ของพิธีกรรมท่ามกลางกระแสพลวัตของสังคมที่มุ่งเน้นให้เห็นพิธีกรรมลงนางเทียมที่มีการปรับตัวให้เข้ากับสังคมสมัยใหม่ 3) การเปลี่ยนแปลงจากสังคมชาวบ้านสู่สังคมเมือง ผ่านการนำเสนอเมืองโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย ที่มีการพัฒนาด้านเศรษฐกิจด้วยทุนทางวัฒนธรรมในท้องถิ่น และ 4) นางเทียมกับการธำรงสถานะของบุคคลศักดิ์สิทธิ์ ภายใต้การเปลี่ยนแปลงทางสังคม ค่านิยม และวัฒนธรรมการประกอบพิธีกรรมลงนางเทียมมิใช่เพียงแต่การแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ของมนุษย์ที่ให้ความนอบน้อมต่ออำนาจศักดิ์สิทธิ์หรืออำนาจเหนือธรรมชาติเพียงเท่านั้น แต่ยังสะท้อนสังคมไทยที่ต้องมีการพึ่งพาธรรมชาติและวิธีคิดของคนในท้องถิ่นที่ผูกโยงความเชื่อกับวิถีชีวิตได้อย่างเหนียวแน่น