เรื่องเล่าและพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาค ของชาวตำบลบางทรายใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร - เย็นใจ, ณัฐฐา; นามมนตรี, ณัฐกฤตา (วารสารมนุษย์กับสังคม, 2024)
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเรื่องเล่า ความเชื่อในพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่ พญานาค และศึกษาบทบาทหน้าที่ของพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาค ตำบลบางทราย ใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร แนวคิดที่ใช้ในการศึกษา คือ เรื่องเล่าและพิธีกรรม โดย รวบรวมเอกสารและข้อมูลภาคสนามที่เกี่ยวกับเรื่องเล่าและความเชื่อในพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาคของชาวตำบลบางทรายใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหารผลการศึกษาพบว่า เรื่องเล่าและพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาคเป็นเรื่องเล่าเกี่ยวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เกี่ยวข้องกับสถานที่ สัตว์ บุคคล และวัตถุสิ่งของ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นระหว่างการสร้างสะพานมิตรภาพไทย-ลาว แห่งที่ 2 โดยรวมเข้ากับความเชื่อเรื่องพญานาคของชาวบ้านบางทรายใหญ่ จึงทำให้เกิดการก่อตั้งศาลองค์ปู่พญานาคและมีพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาคขึ้น การประกอบพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาคมีทั้งหมด 7 พิธีกรรม ได้แก่ พิธีสวดเจริญพระพุทธมนต์เย็น พิธีเปิดแม่บายศรี พิธีตักบาตร ถวายภัตตาหารพระภิกษุจากทั่วสารทิศ พิธีบวงสรวงองค์ปู่พญานาคและองค์ย่าพญานาคพิธีรำถวายองค์ปู่พญานาคและองค์ย่าพญานาค พิธีลอยดอกบัวพุทธบูชา และพิธีอัญเชิญพระพิฆเนศ โดยพิธีกรรมจัดขึ้นในระหว่างวันที่ 8-9 มิถุนายนของทุกปี ในการประกอบพิธีกรรมของชาวตำบลบางทรายใหญ่ มีการนำเอาความเชื่อตั้งแต่อดีตเข้ามารวมกับพิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาคและนำพิธีกรรมความเชื่อทั้งผี พราหมณ์ พุทธ มาใช้ในิธีกรรมบวงสรวงองค์ปู่พญานาค ซึ่งในแต่ละพิธีกรรมชาวบ้านเชื่อว่าจะทำให้เกิดสิริมงคลอยู่ร่มเย็นเป็นสุขสืบไป