วารสารศาสตร์

The Science of Storytelling: ศาสตร์และศิลป์แห่งการเล่าเรื่องให้ตรึงใจด้วยวิทยาศาสตร์สมอง

ผศ. ดร.เกศราพร ทองพุ่มพฤกษา — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

สื่อสารศึกษาต้องรอด

รศ. ดร.สมสุข หินวิมาน — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

การสร้างความหมายเกี่ยวกับร่างกายของคนพิการ ในภาพยนตร์และซีรีส์ต่างประเทศบนเน็ตฟลิกซ์

รศ. ดร.อารดา ครุจิต — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสร้างความหมายเกี่ยวกับร่างกายของคนพิการในภาพยนตร์และซีรีส์ต่างประเทศบนเน็ตฟลิกซ์ ตั้งแต่ปี 2010-2024 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและการวิเคราะห์เชิงแก่นสาระจากภาพยนตร์และซีรีส์จำนวน 22 เรื่อง ผลการวิจัยพบว่า การสื่อสารเกี่ยวกับร่างกายของตัวละครพิการมีรูปแบบการต่อสู้ ประกอบด้วยการไม่เปิดเผย การอธิบาย การสาธิต และการสร้างประสบการณ์ใหม่เกี่ยวกับความพิการ และผลการวิจัยยังชี้ว่า ร่างกายของคนพิการถูกประกอบสร้างความหมายในสามระดับ ได้แก่ (1) ความหมายเชิงด้อยค่า (2) ความหมายเชิงชูค่า และ (3) ความหมายเชิงความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียม โดยความหมายเกี่ยวกับความพิการไม่ได้ดำรงอยู่เพียงในระดับร่างกาย แต่เป็นพื้นที่ของการต่อรองทางอำนาจ ความหมาย และการมองเห็นตัวตนของคนพิการในสังคม การปรากฏของตัวละครพิการในเนื้อหาจึงทำหน้าที่เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความหมายสามลักษณะ ได้แก่ (1) การสร้างความหมายแบบผลิตซ้ำความหมาย ซึ่งยังพบการนำเสนอความพิการในกรอบความขาดพร่อง ความเศร้า ความเสียหาย หรือความไม่สมบูรณ์ของชีวิต โดยเฉพาะในเรื่องที่ตัวละครพิการภายหลังเหตุการณ์ในชีวิตทำให้ชีวิตพลิกผันจนมีความพิการ ภาพของความพิการจึงผูกโยงกับการสูญเสียคุณค่า การเป็นภาระ หรือความรักที่เป็นไปไม่ได้ (2) การรื้อถอนความหมาย ปรากฏในเนื้อหาส่วนหนึ่งที่ท้าทายภาพจำแบบเดิม โดยนำเสนอชีวิต ความรัก การทำงาน ความสัมพันธ์ และความปรารถนาของคนพิการในฐานะมนุษย์ที่มีศักดิ์ศรีและสิทธิเช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป แนวทางนี้ทำให้ผู้ชมเห็นคนพิการในฐานะความแตกต่าง ไม่ใช่ความบกพร่อง (3) การสร้างความหมายใหม่ พบในผลงานที่ตัวละครพิการมีบทบาทเชิงอำนาจหรือการขับเคลื่อนความเข้าใจเกี่ยวกับความพิการ การนำเสนอเช่นนี้ไม่เพียงรื้อภาพจำเดิม แต่ยังสร้างความหมายใหม่ให้ความพิการเป็นพื้นที่ของศักดิ์ศรี ความเท่าเทียม มีโอกาสในการเลือก และการมีส่วนร่วมในระดับโครงสร้าง สะท้อนการฟื้นคืนพื้นที่ในการดำรงอยู่ให้กับร่างกายของคนพิการในเชิงสัญลักษณ์และเชิงสังคม

แพลตฟอร์มสื่อสตรีมมิงกำลังมีบทบาทสำคัญในการกำกับกรอบคุณค่า และกำหนดพื้นที่ทางการสื่อสารใหม่ในเรื่องคนพิการผ่านนโยบายสื่อ ในกรณีของเน็ตฟลิกซ์ มีนโยบาย inclusion และการสนับสนุนผู้สร้างสรรค์จากกลุ่มชายขอบ ผลวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า ความหมายเกี่ยวกับความพิการในสื่อดังกล่าวกำลังเคลื่อนออกจากกรอบอคติเดิม ที่เน้นความเวทนาและความพิเศษ ไปสู่การยอมรับความพิการในฐานะความหลากหลายของมนุษย์ที่มีตัวตน ความสัมพันธ์ และศักดิ์ศรีเทียบเท่าคนทั่วไป อย่างไรก็ตาม การนำเสนอเนื้อหาบางส่วนยังคงดำเนินอยู่ภายใต้กรอบความหมายเกี่ยวกับความพิการที่ผู้ชมคุ้นเคยและยอมรับได้ มากกว่าจะเปิดเผยความหลากหลายและความซับซ้อนของประสบการณ์ในชีวิตจริงของคนพิการอย่างเต็มรูปแบบ

เมื่อร่าง (กลาย) เป็นทุน: ปฏิบัติการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่าง ในแวดวงการทำศัลยกรรมเรือนร่างชายข้ามเพศ

อ.ดร.พรทิพย์ นิพพานนท์ — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

งานวิจัย “เมื่อร่าง (กลาย) เป็นทุน: ปฏิบัติการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่างในแวดวงการทำศัลยกรรมเรือนร่างชายข้ามเพศ” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปฏิบัติการสื่อสารเพื่อกำหนดโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีของชายข้ามเพศโดยสถาบันทางการแพทย์ทั้งรัฐและเอกชน และปฏิบัติการสร้างและสื่อสารความหมายเรือนร่างของชายข้ามเพศ ซึ่งสะท้อนถึงการต่อรองกับโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีที่ถูกกำหนดโดยสถาบันทางการแพทย์ โดยวิเคราะห์ตัวบทจากสื่อของโรงพยาบาลรัฐและเอกชน ประกอบด้วยสื่อโฆษณาและเนื้อหาเกี่ยวกับศัลยกรรมข้ามเพศจากหญิงเป็นชายที่เผยแพร่ผ่านสื่อใหม่ ได้แก่ สื่ออินเทอร์เน็ต (internet media) และสื่อสังคม (social media) รวมทั้งสื่อดั้งเดิมที่เป็นหนังสือและคู่มือทางการแพทย์ ซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับกระบวนการข้ามเพศจากหญิงเป็นชาย นอกจากนี้ ยังวิเคราะห์ข้อมูลภาคสนามทั้งการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลที่เป็นสมาชิกของชุมชนชายข้ามเพศแบบไม่เป็นทางการ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วมผ่านการทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมกับสมาชิกในชุมชนชายข้ามเพศ อีกทั้งยังวิเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกผู้ให้ข้อมูลชายข้ามเพศจำนวน 5 คน

ผลการศึกษาพบว่า ภาคปฏิบัติการเชิงอำนาจของสถาบันทางการแพทย์ทั้งรัฐและเอกชน ได้ใช้กลวิธีทางอำนาจที่สร้างความชอบธรรมในการสร้างความหมายให้แก่เรือนร่างชายข้ามเพศผ่าน “ปฏิบัติการทางภาษา” ในสื่อต่างๆ ของสถาบันทางการแพทย์ ทั้งสื่อดั้งเดิมและสื่อใหม่ เป็นเครื่องมือ “สำแดงพลังของอำนาจ” (the exercise of power) วาทกรรมการเปลี่ยนเพศสภาพด้วยกระบวนการทางการแพทย์ทำให้ความหมายของเรือนร่างชายข้ามเพศที่เปลี่ยนเพศสภาพด้วยกระบวนการทางการแพทย์ เป็นที่ยอมรับในสังคมชายข้ามเพศเป็นวงกว้าง (valorize) จนกระทั่งกลายเป็นความจริง (truth) ที่ถูกหลอมรวมลึกลงไปถึงระดับจิตไร้สำนึก (unconscious) ส่งผลให้อำนาจของสถาบันทางการแพทย์มีความชอบธรรมในการเข้าไปจัดการเรือนร่างของชายข้ามเพศ ทั้งนี้ “โรงพยาบาลเอกชน” และ “โรงพยาบาลรัฐ” ต่างใช้ทุนที่ตนครอบครองในการแข่งขันช่วงชิง “ทุนวัฒนธรรม” ที่เป็นโครงสร้างวิธีคิดเกี่ยวกับเรือนร่างและเพศวิถีอย่างเข้มข้น

อย่างไรก็ตาม แม้เรือนร่างชายข้ามเพศจะกลายเป็น “ร่างกายใต้บงการ” ที่ถูกจัดการควบคุมและเชิดชักด้วย “อำนาจทางการแพทย์” (medical power) ซึ่งเป็น “อำนาจชีวะ” หรือ “ชีวอำนาจ” (bio-power) แต่อำนาจทางการแพทย์ก็ไม่สามารถครอบงำชายข้ามเพศได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาดเสมอไป เรือนร่างชายข้ามเพศกลายเป็น “สนาม” แห่งการคัดง้างระหว่างอำนาจความรู้ทางการแพทย์สมัยใหม่ กับอำนาจการเป็นผู้กระทำการ (agency) ของปัจเจกบุคคล ซึ่งพยายามต่อรองกับอำนาจความรู้ของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้วยยุทธวิธี (tactics) ต่างๆ และสร้างความชอบธรรมให้กับกระบวนการรื้อถอน/รื้อสร้างความหมายของเรือนร่างด้วยปฏิบัติการสื่อสารผ่านสื่อใหม่ สื่อดั้งเดิม รวมทั้งการสื่อสารเพื่อสร้างความหมายของเรือนร่างผ่านพื้นที่สาธารณะ ทั้งนี้ “จิตสำนึก” กับการสร้างเรือนร่าง และ “เงื่อนไขทางสังคม” (social condition) เป็นเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ภาคปฏิบัติการ (practice) ในการสร้างและสื่อสารความหมายของเรือนร่างชายข้ามเพศเกิดขึ้นได้

“อาหารหรือขยะ?”: การสื่อสารกับการจัดการขยะจากอาหารในสังคมไทย

รัตติกาล เจนจัด — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

งานวิจัย “ขยะหรืออาหาร?”: การสื่อสารกับการสร้างความหมายขยะจากอาหารในสังคมไทย มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาพัฒนาการและสำนึกในการจัดการขยะจากอาหารในสังคมไทย (2) เพื่อศึกษาปัจจัยที่ก่อให้เกิดจิตสำนึกในเรื่องการจัดการขยะจากอาหารในยุคปัจจุบัน และ (3) เพื่อศึกษาการสื่อสารเพื่อการต่อสู้ ต่อรอง และการจัดการขยะจากอาหารของชนชั้นกลางไทย โดยใช้การวิเคราะห์บริบททางประวัติศาสตร์ (historical context) ที่เกี่ยวข้องกับขยะจากอาหาร วิเคราะห์เนื้อหารายการทางโทรทัศน์ กิน อยู่ คือ ทั้งหมด 9 ตอน วิเคราะห์สื่อของมูลนิธิสโกลารส์ ออฟ ซัสทีแนนซ์ และการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่างภาคครัวเรือนทั้งหมด 6 คน

ผลการวิจัยพบว่า พัฒนาการการเกิดขึ้นของปัญหาขยะจากอาหารและการสื่อสารเพื่อการจัดการขยะจากอาหาร สามารถแบ่งได้เป็น 5 ยุค ได้แก่ ยุคที่ 1 ยุคอดีตถึงยุคก่อนรัชกาลที่ 5 เป็นยุคที่สังคมไทยไม่ได้เกิดปัญหาจากขยะจากอาหารด้วยระบบการผลิตอาหารเป็นลักษณะพอเพียง และเน้นเรื่องการป้องกันไม่ให้เกิดขยะจากอาหารในทุกขั้นตอนของระบบอาหารของมนุษย์ ตั้งแต่ขั้นผลิตไปจนถึงการบริโภค ยุคที่ 2 ยุครัชกาลที่ 5 ถึงก่อนเปลี่ยนแปลงการปกครอง ปี พ.ศ. 2475 ในยุคนี้แม้ว่าจะปรากฏการแลกเปลี่ยนซื้อขายอาหารผ่านตลาดสด แต่ยังสามารถจัดการกับขยะจากอาหารที่ยังเน้นการป้องกันไม่ให้เกิดขยะจากอาหาร ผ่านกลไกตลาดสดที่นำผลผลิตไปจำหน่าย ยุคที่ 3 ยุคสร้างชาติ (หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475) เป็นยุคที่วิถีการผลิตที่เริ่มปรับเปลี่ยนไปเป็นการผลิตแบบอุตสาหกรรม โดยผู้ผลิตอาหารและผู้บริโภคเริ่มแยกออกจากกัน แต่ขยะจากอาหารยังไม่ได้เป็นปัญหา เนื่องจากยังเป็นยุคเริ่มต้นของการผลิตอาหารแบบอุตสาหกรรม ยุคที่ 4 ยุคขับเคลื่อนและพัฒนาชาติ (แผนพัฒนาเศรษฐกิจแห่งชาติฉบับที่ 1) เป็นยุคที่มีการขับเคลื่อนเศรษฐกิจเพื่อเข้าสู่ “ทุนนิยมเอกชน” อย่างเต็มรูปแบบ โดยเฉพาะสื่อมวลชนที่เข้ามามีบทบาทในการส่งเสริมให้เกิดการบริโภคแบบทุนนิยมที่กระตุ้นความอยากของผู้บริโภคอย่างไร้ขีดจำกัด ยุคนี้จึงเป็นยุคเริ่มต้นปัญหาขยะจากอาหารในสังคมไทย และยุคที่ 5 ยุคความมั่นคงทางอาหาร (หลังปี พ.ศ. 2540-ปัจจุบัน): การสร้างสำนึกรักษ์โลกและความยั่งยืน ยุคที่เผชิญกับปัญหาเรื่องขยะจากอาหารและสิ่งแวดล้อม และเป็นยุคที่ย้อนกลับมาทบทวนปัญหาและแสวงหาทางออก โดยการบริโภคควบคู่กับการตระหนักในเรื่องสิ่งแวดล้อมและใช้ทรัพยากรอย่างรู้คุณค่ามากยิ่งขึ้น

ผลการวิจัยยังพบว่า ปัญหาขยะจากอาหารในยุคปัจจุบันเกิดจากระบบการผลิตและการบริโภคที่มีลักษณะเป็นอุตสาหกรรม โดยมีปัจจัยหนุนเสริม คือ กลไกทางการตลาดในระบบทุนนิยมนั้นสร้างขยะในทุกขั้นตอนของระบบอาหารมนุษย์ ตั้งแต่การผลิต การแพร่กระจาย การจัดเตรียม การบริโภค และการขจัดของเสีย ยุคปัจจุบันเกิดปัจจัยอื่นๆ ที่ทำให้สังคมไทยตื่นตัว ทั้งแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืน (sustainable development goals-SDGs) แนวคิดความมั่นคงทางอาหาร (food security) นโยบายระหว่างประเทศและภายในประเทศที่ทั้งกดดันและทำให้เกิดการตระหนัก จนนำไปสู่ภาคปฏิบัติในการจัดการขยะจากอาหาร

งานวิจัยยังได้ค้นพบปัจจัยที่นำไปสู่ภาคปฏิบัติการ (practice) ในการจัดการขยะจากอาหารของกรณีศึกษา 3 กรณีศึกษา ได้แก่ รายการอาหาร กิน อยู่ คือ มูลนิธิสโกลารส์ ออฟ ซัสทีแนนซ์ และผู้บริโภคครัวเรือน ในการจัดการขยะจากอาหารที่ประกอบไปด้วยจิตสำนึก ชุดความรู้ และภาคปฏิบัติการ (practice) บนทางเลือกที่มีอยู่และทำงานไปพร้อมๆ กัน โดยมีการผสมผสานทุน (capital) ทั้งทุนวัฒนธรรม ทุนความรู้ ทุนเศรษฐกิจ ทุนสังคม และทุนสัญลักษณ์ เข้ามาเป็นแรงหนุนเสริมจึงจะทำให้เกิดภาคปฏิบัติการนี้ได้

การสำรวจความนิยมและการวิเคราะห์เนื้อหารายการโทรทัศน์ จับจ้องมองจีน และรายการโทรทัศน์ Insight China by หลิวหรง ในประเทศไทย

ผศ. ชาติณรงค์ วิสุตกุล — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจความนิยมและวิเคราะห์เนื้อหารายการโทรทัศน์ จับจ้องมองจีน ออกอากาศทาง Nation TV และ Insight China by หลิวหรง ออกอากาศทาง TNN16 ซึ่งเป็นสองรายการที่นำเสนอเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับประเทศจีนต่อผู้ชมในประเทศไทย งานวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกกับนักวิชาการ ผู้ผลิตรายการ และผู้ชม รวมทั้งการวิเคราะห์เนื้อหารายการทั้งสองเพื่อประเมินประเด็นที่ได้รับความสนใจ โครงสร้างการนำเสนอ และแนวโน้มของเนื้อหารายการที่ตอบสนองต่อความต้องการของกลุ่มเป้าหมาย

ผลการวิจัยพบว่า รายการ จับจ้องมองจีน มีจุดเด่นที่สามารถเข้าถึงผู้ชมได้ง่าย ด้วยการนำเสนอเรื่องราวของคนไทยในจีน ซึ่งช่วยเชื่อมโยงประสบการณ์ของผู้ชมกับเนื้อหาได้ดี ขณะที่ รายการ Insight China by หลิวหรง เน้นเนื้อหาที่มีสาระและครอบคลุมประเด็นทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และสังคมของจีน อย่างไรก็ตาม มีข้อเสนอแนะว่า ทั้งสองรายการควรปรับปรุงวิธีการเล่าเรื่องให้ทันสมัยขึ้น ขยายเวลาการออกอากาศ และเพิ่มความหลากหลายของเนื้อหาให้ตอบสนองผู้ชมในกลุ่มอายุที่กว้างขึ้น

จากการวิเคราะห์เนื้อหาพบว่า ทั้งสองรายการมีการใช้แนวทางการกำหนดวาระข่าวสาร (agenda-setting theory) ในการนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับจีน และสะท้อน soft power ของจีนผ่านการนำเสนอภาพลักษณ์ของประเทศ นอกจากนี้ ยังสามารถประยุกต์ใช้แนวคิดการสื่อสารข้ามวัฒนธรรม (cross-cultural communication) และแนวคิดการปรับตัวของผู้ชม (adaptation theory) เพื่อให้รายการสามารถเข้าถึงผู้ชมชาวไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ผลการวิจัยจึงช่วยสะท้อนอิทธิพลของ soft power ที่ส่งผ่านรายการโทรทัศน์ในฐานะเครื่องมือทางวัฒนธรรมของจีนในประเทศไทย

การสื่อสารความหมายเชิงสัญญะว่าด้วยปรัชญา “จิตนิยม” และ “สัจนิยม” ผ่านวิถีเกษตรในภาพยนตร์ไทยเรื่อง วิมานหนาม

อ.ดร.สุเมธ ชัยไธสง; ผศ. ดร.นริศรา อินทะสิริ — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสื่อสารความหมายเชิงสัญญะว่าด้วยปรัชญา “จิตนิยม” และ “สัจนิยม” ผ่านวิถีเกษตรในภาพยนตร์ไทยเรื่อง วิมานหนาม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยระเบียบวิธีวิจัยแบบการวิเคราะห์ตัวบท (textual analysis) วิถีเกษตรของตัวละครจากภาพยนตร์ในฐานะที่เป็นสัญญะ ซึ่งนักวิจัยเลือกสัญญะที่ต้องการค้นหาความหมายเป็นสัญญะที่ว่าด้วยปรัชญา “จิตนิยม” และ “สัจนิยม” ที่ปรากฏในภาพยนตร์มาทำการวิเคราะห์โดยแบ่งออกเป็นสองขั้วตรงข้าม (binary oppositions) และทำการวิเคราะห์เพื่อหาความหมายโดยอรรถและความหมายโดยนัยผ่านเนื้อหาที่ปรากฏในภาพยนตร์ซึ่งดำเนินเรื่องผ่านชุมชนเกษตรกรรมตลอดทั้งเรื่อง โดยทำการวิเคราะห์จาก (1) แก่นเรื่อง (2) องค์ประกอบของเนื้อหาสารที่ปรากฏในภาพยนตร์ จำเพาะในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับปรัชญา “จิตนิยม” และ “สัจนิยม” และทำการวิเคราะห์เชื่อมโยงกับบริบททางสังคมในช่วงเวลาที่ภาพยนตร์กล่าวถึงและทำการออกฉาย

ผลการวิจัยพบว่า ความหมายเชิงสัญญะว่าด้วยปรัชญาการใช้ชีวิตตามแนวจิตนิยมและสัจนิยมถูกนำเสนอเป็นแก่นของเรื่องผ่านวิธีการเล่าเรื่องแบบคู่ตรงข้าม (binary oppositions) ระหว่างตัวละครที่มีวิธีคิดโน้มเอียงไปทางจิตนิยมและสัจนิยม โดยนำเสนอผ่านองค์ประกอบของเนื้อหาสารอันประกอบด้วยฉาก บทพูดที่สะท้อนชุดความคิดของตัวละคร พฤติกรรมของตัวละคร และเพลงประกอบภาพยนตร์ โดยเปรียบเทียบผ่านวิถีเกษตรแบบดั้งเดิมและเกษตรสมัยใหม่ระหว่างการทำแปลงกะหล่ำปลีและสวนทุเรียน โดยความหมายเชิงสัญญะว่าด้วยปรัชญาจิตนิยมถูกสื่อสารผ่านการทำการเกษตรแบบดั้งเดิม ความเชื่อเรื่องสิ่งเหนือธรรมชาติ ความเชื่อเรื่องผี พระ เทพเจ้าและเทวดา คำอวยพร คำสาปแช่ง ความเชื่อเรื่องบาปกรรม บุญวาสนา ชาติภพ พิธีกรรมทางศาสนา พิธีกรรมชาติพันธุ์ และวิถีเกษตรที่เคารพนอบน้อมต่อธรรมชาติ ในขณะที่ความหมายเชิงสัญญะว่าด้วยปรัชญาสัจนิยมถูกสื่อสารผ่านวิถีเกษตรสมัยใหม่โดยคนรุ่นใหม่ (young smart farmer) การใช้ชีวิตบนข้อเท็จจริงและเหตุผล ความเชื่อในการกระทำที่เกิดขึ้นจากตนเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์แห่งชีวิตที่ตนเองได้เลือกสรร การใช้เทคโนโลยีทางการเกษตรเพื่อจัดสรรธรรมชาติ และวิถีเกษตรที่ไม่ยอมจำนนต่อธรรมชาติ โดยกลุ่มตัวละครทั้งสองฝ่ายมีพฤติกรรมผสมผสานระหว่างภาวะจารีตนิยมและภาวะสมัยใหม่อันเป็นหนึ่งในคุณลักษณะของปรัชญาจิตนิยมและสัจนิยมตามลำดับ รวมทั้งสามารถวิเคราะห์ได้ว่า ตัวบทดังกล่าวเป็นสัญญะสื่อความหมายโดยนัยลำดับที่สองว่าด้วยการปะทะทางความคิดของคนในสังคมไทยปัจจุบันที่มีลักษณะเข้าข่ายเป็น “ภาวะกำกวม” ระหว่างวิถีชีวิตตามแนวทางจารีตนิยมและแนวทางสมัยใหม่

สัญญะและการประกอบสร้างความจริงทางสังคม ผ่านการเล่าเรื่องภาพยนตร์ นคร-สวรรค์

พัชนี แสนไชย; ศ.ร.ต.อ.ดร.อนุชา แพ่งเกษร — Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

บทความวิจัยเรื่องนี้ใช้วิธีการค้นคว้าและรวบรวมข้อมูลจากภาพยนตร์ บทสัมภาษณ์ผู้กำกับภาพยนตร์ บทความวิชาการ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ด้วยการใช้แนวคิดภาพยนตร์สารคดี ทฤษฎีประพันธกร การเล่าเรื่องของภาพยนตร์ วิเคราะห์และตีความความหมายผ่านสัญญะและการประกอบสร้างความจริงทางสังคม

จากการศึกษาพบว่า ภาพยนตร์ นคร-สวรรค์ ใช้การผลิตซํ้าสัญญะในการสร้างโลกแห่งความหมายเรื่องของความตายผ่านภาพยนตร์ ผ่านการปรุงแต่งอารมณ์ความเสียใจและความทรงจำ อาศัยขนบของการเล่าเรื่องแบบภาพยนตร์ตระกูลสารคดี เพื่อเปิดพื้นที่ทางความคิดให้ผู้ชมได้รู้สึกร่วมไปกับเหตุการณ์ และเป็นหนึ่งเดียวไปกับโลกของภาพยนตร์

จุดเด่นของการเล่าเรื่องผ่านมุมมองผู้กำกับผู้ภาพยนตร์ ด้วยการใช้เทคนิคเฉพาะตัวที่มิได้เล่าชีวิตของตัวละครในแบบเดียว แต่เป็นการวางตำแหน่งหรือการเรียงลำดับเรื่องราวเหตุการณ์ของเรื่องแต่งภายใต้ร่องรอยของเรื่องจริง (syntagmatic) และนําสองส่วนมาเชื่อมกัน (paradigmatic) บุคลิกภาพที่ปรากฏให้เห็นอย่างโดดเด่นของภาพยนตร์เรื่องนี้ การใช้พลังแห่งความจริงของชีวิตเพื่อสื่อสารกฎของธรรมชาติเพื่อเชื่อมโลกของคนดูและโลกของผู้กำกับ และความหมายที่ปรากฏผ่านการเล่าเรื่อง ภาพ สี ตัวละคร ไม่ว่าจะในโลกจริง (สารคดีส่วนตัว) และโลกของภาพยนตร์ (ตัวละครเอย) ผ่านพิธีกรรมลอยอังคารที่แม่น้ำ 2 สี เมืองปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์ เป็นจุดเชื่อมรอยต่อระหว่างเรื่องจริงและเรื่องแต่ง โดยผู้กำกับมีความพยายามในการแหวกโครงสร้างการเล่าเรื่อง แต่อำนาจของเรื่องเล่ากลับถูกลดทอนภายใต้เงื่อนไขของอำนาจบางอย่าง ที่ถูกกำหนดขึ้นจากสภาพสังคมและวัฒนธรรม โดยเงื่อนไขดังกล่าวเกี่ยวข้องกับโครงสร้างอํานาจทางสังคมที่มีพลังในการกําหนดสัญญะผ่านสื่อมวลชนหรือภาพยนตร์

การเปิดรับการสื่อสารทางการตลาดที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการซื้อปุ๋ย ของเกษตรกร ผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

Mon, 20 Apr 2026 00:00:00 +0700

การศึกษางานวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะทางประชากร การเปิดรับการสื่อสารการตลาด พฤติกรรมการซื้อปุ๋ยของเกษตรกร และการเปิดรับการสื่อสารการตลาดที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการซื้อปุ๋ยของเกษตรกร ผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี โดยเป็นงานวิจัยเชิงปริมาณ (quantitative research) ซึ่งใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ โดยมีกลุ่มตัวอย่างเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี จำนวน 350 คน สถิติเชิงพรรณนาที่ใช้วิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมานที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ โดยผลการศึกษาพบว่า ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุระหว่าง 41-50 ปี มีการศึกษาอยู่ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และมีสถานภาพสมรสแล้ว ซึ่งส่วนใหญ่จะมีพื้นที่ปลูกมะพร้าวน้ำหอม จำนวน 10 ไร่ รายได้เฉลี่ยมากกว่า 13,000 บาท ในภาพรวมเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี มีการเปิดรับการสื่อสารการตลาดอยู่ในระดับมากเฉลี่ย 3.83 (S.D. = 0.50) ซึ่งการส่งเสริมการขาย การโฆษณา และการประชาสัมพันธ์ เป็นการสื่อสารการตลาดที่เกษตรกรให้การเปิดรับมากตามลำดับ โดยเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรีมีพฤติกรรมการซื้อปุ๋ยในระดับมากเฉลี่ย 3.74 (S.D. = 0.58) และการจัดกิจกรรมทางการตลาดมีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการซื้อปุ๋ยของเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรีมากที่สุด รองลงมาคือ การประชาสัมพันธ์ และการโฆษณา ตามลำดับ ส่วนการตลาดทางตรง การส่งเสริมการขาย และการขายโดยพนักงาน ไม่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการซื้อปุ๋ยของเกษตรกรผู้ปลูกมะพร้าวน้ำหอม อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.01