แนวทางการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่ออนุรักษ์และพัฒนา ระบบนิเวศตามแนวพระไตรปิฎก - โพธิ์ประพาฬทอง, พระไพรัช; ศิริวรรณ, พระมหายุทธนา; แก้วมณี, พระมหาสุขสันติ์ (วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 2022)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3ประการ คือ (1) เพื่อศึกษาระบบนิเวศและนิเวศวิทยาในพระไตรปิฎก (2) เพื่อศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาระบบนิเวศตามแนวพระไตรปิฎก (3) เพื่อศึกษาแนวทางการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาระบบนิเวศตามแนวพระไตรปิฎก ผลการวิจัยพบว่า 1) นิเวศวิทยาเป็นการศึกษาความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตกับปัจจัยแวดล้อมทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต ในทางพระพุทธศาสนาพระพุทธเจ้าทรงให้ความสำคัญกับระบบนิเวศเป็นอย่างมาก เพราะเป็นสถานที่ที่ภิกษุสงฆ์ใช้เป็นที่ปฏิบัติศาสนากิจและเป็นที่อยู่อาศัย โดยทั่วไประบบนิเวศมี 3 ระบบ ได้แก่ ระบบนิเวศบนบก ในน้ำ และในอากาศ 2) แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาระบบนิเวศตามแนวพระไตรปิฎก พระองค์ทรงกำหนดแนวทางในรูปแบบการอนุญาตและข้อห้าม 3) แนวทางการพัฒนาระบบนิเวศตามแนวพระไตรปิฎกนั้นต้องอาศัยหลักธรรมที่เป็นพื้นฐานในการพัฒนาตนเองและสังคมมาประยุกต์ใช้โดยนำสภาพแวดล้อมของระบบนิเวศบนบก ในน้ำ และในอากาศที่เหมาะสมและสอดคล้องกับหลักธรรมในหลักภาวนา 4 และหลักสัปปายะ 7 มาเป็นเครื่องมือช่วยสนับสนุนการอนุรักษ์และพัฒนาระบบนิเวศ หลักธรรมในพระพุทธศาสนาจึงเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศ เพราะพระพุทธศาสนามีพระสงฆ์เป็นผู้นำทางในการที่ช่วยอนุรักษ์และพัฒนาระบบนิเวศจากที่เสื่อมโทรมให้อุดมสมบูรณ์ หรือที่อุดมสมบูรณ์และดีอยู่แล้วให้ดำรงอยู่และเจริญมากขึ้น