การศึกษาวัฒนธรรมการสวดสรภัญญ์อีสาน: กรณีศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทย บ้านปลาโหล ตำบลปลาโหล อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร

บทคัดย่อ

การศึกษาวัฒนธรรมการสวดสรภัญญ์อีสาน : กรณีศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ผู้ไทย บ้านปลาโหล ตำบลปลาโหล อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร ผลการวิจัยพบว่า วัฒนธรรมการสวดสรภัญญ์อีสานของชาวผู้ไทย  มีรูปแบบของการสวด 2 กลุ่ม คือ การสวดเดี่ยว และการสวดกลุ่ม นอกจากนี้ยังพบว่ามีการสวดภาษาบาลีที่เป็นบทสวดมนต์ปกติเป็นทำนอง สรภัญญ์อีสานอีกด้วย  ทั้งนี้จากการวิเคราะห์จะเห็นถึงองค์ประกอบสวดสรภัญญ์อีสานซึ่งประกอบด้วย 1) ผู้สวด 2) ขันดอกไม้ และ 3) บทสวดสรภัญญ์อีสาน อนึ่งทำนองการสวดสรภัญญ์อีสานมี 2 ลักษณะ คือ ทำนองกำกับบทสวดและทำนองอิสระ ส่วนประเพณีการสวดสรภัญญ์อีสานมี 3 วาระ คือ การสวดในงานบุญประเพณี  การสวดในวันพระ และการสวดในการแข่งขัน การดำรงอยู่และการสืบทอดวัฒนธรรมการสวดสรภัญญ์อีสานมี 3 ประเด็น คือ 1.สถานภาพของการดำรงอยู่ การสวดสรภัญญ์อีสานนั้นยังมีอยู่ที่ชัดเจนและใช้สืบเนื่องโดยคนในสังคมให้ความเคารพและนิยมการขับสวด 2.ลักษณะการดำรงอยู่ปรากฏพบ 3 ลักษณะ คือ ดำรงอยู่ในฐานะบทสวดทางศาสนา ดำรงอยู่ในฐานะองค์ประกอบของพิธีกรรม และดำรงอยู่ในฐานะมหรสพเพื่อสังคมท้องถิ่น 3. ปัจจัยเสริมในการดำรงอยู่คือความเชื่อเรื่องบุญกุศล ที่มีส่วนช่วยให้เกิดการสวดอย่างต่อเนื่อง 4. การสืบทอดมี 2 ประการ คือ มิติผู้สืบทอดและ มิติลักษณะสืบทอด