บทบาทการสืบทอดศิลปการแสดงซอของบัวซอน ถนอมบุญ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อ ศึกษากระบวนการสืบทอดศิลปะการแสดงซอของบัวซอน ถนอมบุญ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้แนวคิดเรื่องอัตลักษณ์ เป็นกรอบคิดในการวิจัย พื้นที่วิจัย คือ พื้นที่การแสดงซอของบัวซอน ทั้งการแสดงสดและบันทึกการแสดง รวมทั้งเก็บข้อมูลจากบุคคลที่เกี่ยวข้องโดยการสัมภาษณ์ ได้แก่ ผู้ฟังผู้ชม ลูกศิษย์ ช่างซอและนักดนตรีที่เคยร่วมบรรเลงประกอบ การแสดงซอของบัวซอน จำนวน 30 คน ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบคำถามเพื่อการสัมภาษณ์ รวบรวมข้อมูล  วิเคราะห์เนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา  ผลการวิจัยพบว่า วิธีสืบทอดศิลปะการแสดงซอที่บัวซอน ถนอมบุญใช้กับลูกศิษย์ เป็นวิธีการสอนแบบโบราณ คือสอนตัวต่อตัว เป็นรายบุคคล ขับซอเป็นตัวอย่าง ให้ลูกศิษย์หัดขับซอตาม ปรับวิธีการออกเสียง การเอื้อนเสียงให้เหมาะกับแต่ละคน ซึ่งแตกต่างกันไปทั้งน้ำเสียงและบุคลิกส่วนตัว นอกจากนี้ยังพาลูกศิษย์ไปร่วมแสดงบนเวทีจริง เพื่อสังเกตการณ์ ให้คำแนะนำ ชี้แนะจุดดีจุดด้อยที่เกิดขึ้นในสถานการณ์จริง นอกจากการสอนแล้ว บัวซอน ยังมอบบทซอที่ตนเองประพันธ์ขึ้นให้ลูกศิษย์นำไปใช้ขับขานเพื่อรับงานเป็นอาชีพ บทบาทการสืบทอดศิลปะการแสดงซอของบัวซอน ถนอมบุญ ที่เป็นแบบโบราณนี้ทำให้สร้างลูกศิษย์ในวงการซอได้จำนวนมาก ทั้งที่มาเรียนเป็นรายบุคคล เป็นกลุ่ม และลูกศิษย์แบบครูพักลักจำผ่านสื่อดิจิทัล ซึ่งบรรดาลูกศิษย์ต่างมีแม่ครูเป็นผู้สร้างแรงบันดาลใจในการเป็นช่างซออาชีพ เป็นผู้นิยมฟังซอ และนิยมขับซอ