แนวทางการบริหารกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพการบริหารงานกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก 2. หาแนวทางการบริหารกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก 3.ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวการบริหารงานกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก ในการวิจัยครั้งนี้เป็นวิจัยแบบผสมผสาน ประชากรคือ ผู้อำนวยการและครูในโรงเรียนขนาดเล็ก รวมทั้งสิ้น 455 คน กลุ่มตัวอย่างคือ  ผู้อำนวยการและครูในโรงเรียนขนาดเล็ก รวมทั้งสิ้น 282 คน ได้มาโดยการสุ่มอย่าง่าย ซึ่งผู้วิจัยใช้ในการศึกษาในวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 และข้อที่ 3 และกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษาวัตถุประสงค์ข้อที่ 2 ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษาขนาดเล็ก 3 คน ครูผู้รับผิดชอบงานกิจการนักเรียน 3 คน นักจิตวิทยาประจำเขตพื้นที่การศึกษา 1 คน ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมการจัดการศึกษาประจำเขตพื้นที่การศึกษา 1 คน คณะกรรมการสถานศึกษา 1 คน และผู้ปกครอง 1 คน รวมทั้งสิ้น 10 คน ได้มาโดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบสอบถาม และแบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

          ผลการวิจัยพบว่า การบริหารงานกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1 ในภาพรวมอยู่ในระดับ มาก แนวทางบริหารงานกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมในแต่ละด้าน คือ 1. ด้านงานกิจกรรมนักเรียน ควรมีการจัดประชุมโดยเชิญคณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชน เพื่อชี้แจงกรอบกิจกรรมนักเรียนที่สถานศึกษาจัดขึ้น เช่น กิจกรรมทัศนศึกษา มีการเชิญหน่วยงานภายนอกเข้ามาร่วมสนับสนุนกิจกรรมต่างๆของสถานศึกษา เช่น กิจกรรมลูกเสือ-ยุวกาชาด รวมถึงเปิดโอกาสให้ชุมชนเข้ามาร่วมดำเนินกิจกรรม โดยให้ชุมชนเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมนั้นๆ 2. ด้านงานสวัสดิการและบริการ สถานศึกษาควรประชุมปรึกษา หารือร่วมกับคณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชน จัดทำแผนพัฒนาโครงการโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ สร้างเครือข่ายขอความอนุเคราะห์หน่วยงานภายนอกเข้ามาร่วมจัดทำโครงการต่างๆ เช่น โครงการขับขี่ยานพาหนะปลอดภัย ร่วมหาทุนสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานภายนอกและประสานงานกับสถานศึกษาใกล้เคียงในการแนะแนวการศึกษาต่อให้กับนักเรียน 3.ด้านงานวินัยและความประพฤติ สถานศึกษาควรศึกษาสภาพปัญหาและความประพฤติของนักเรียนอย่างต่อเนื่อง จัดลำดับปัญหาที่เกิดขึ้นกับนักเรียน สำรวจ/คัดกรองและจัดเก็บข้อมูลการคัดกรองนักเรียนที่มีพฤติกรรมเสี่ยงให้เป็นปัจจุบัน มีการมอบหมายครูประจำชั้นประสานงานทำความเข้าใจปัญหา หาวิธีการแก้ไขปัญหาร่วมกับผู้ปกครองโดยตรง 4. ด้านงานระบบดูแลช่วยเหลือนักเรียน สถานศึกษาควรสร้างความรู้ความเข้าใจในกรอบการดำเนินงานช่วยเหลือนักเรียนให้กับผู้ปกครองนักเรียนทราบร่วมกัน ประสานงานเชิญหน่วยงานภายนอกมาอบรมให้ความรู้ การให้คำปรึกษาเบื้องต้น เพื่อการป้องกัน/แก้ไข นักเรียนกลุ่มเสี่ยง/กลุ่มมีปัญหา ให้กับครู จัดทำข้อมูลสารสนเทศของนักเรียนออกอย่างชัดเจน และ เปิดโอกาสให้ผู้ปกครอง ชุมชน เข้ามาสนับสนุนกิจกรรมที่ส่งเสริม พัฒนา นักเรียนในแต่ละกลุ่ม เช่น ส่งเสริมกิจกรรมด้านดนตรีในกลุ่มนักเรียนที่มีความสามารถพิเศษ 5. ด้านงานสอนนอกหลักสูตร ควรมีการประชุม คณะวางแผนร่วมกับคณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง และชุมชน ในการร่างกรอบการจัดกิจกรรมงานสอนนอกหลักสูตร จัดกิจกรรมส่งเสริมพัฒนาผู้เรียนด้านคุณธรรม จริยธรรม เป็นประจำและต่อเนื่อง ประสานขอความอนุเคราะห์จากหน่วยงานภายนอกมาให้ความรู้ และส่งเสริมกิจกรรมต่างๆ เช่น กิจกรรมทักษะอาชีพ กิจกรรมคุณธรรม จริยธรรม  และผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของแนวทางการบริหารงานกิจการนักเรียนแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุตรดิตถ์ เขต 1 พบว่า มีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุด