การจัดการองค์ความรู้ประเพณี เหน่เอ็นหล่อโบง ของกลุ่มชาติพันธุ์มอแกน เกาะพยามจังหวัดระนอง

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ พิธี “เหน่เอ็นหล่อโบง” ของชุมชนมอแกน เกาะพยาม จังหวัดระนอง 2) เพื่อจัดการความรู้ พิธี “เหน่เอ็นหล่อโบง” ของชุมชนมอแกน เกาะพยาม จังหวัดระนอง  โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีวงจรความรู้ (Knowledge Spiral : SECI Model) กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการวิจัยจำนวน 17 คน แบ่งได้เป็น 1) ผู้สืบทอดเชื้อสายโดยตรงของร่างทรงในพิธีเหน่เอ็นหล่อโบง จำนวน 2 คน 2) ผู้สูงอายุและชาวมอแกนในชุมชนมอแกนที่เคยได้มีการเข้าร่วมประเพณี “เหน่เอ็นหล่อโบง” จำนวน 15 คน และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญในการตรวจสอบเครื่องมือ จำนวน 3 คน สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าเฉลี่ย (Mean) และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) ผลการวิจัยพบว่า การประเมินต่อประสิทธิภาพสื่อวีดิทัศน์ “พิธีเหน่เอ็นหล่อโบง ของกลุ่มชาติพันธุ์มอแกน เกาะพยาม จ.ระนอง โดยผู้รู้ในกลุ่มชาติพันธุ์มอแกนมีประสิทธิภาพโดยรวมอยู่ระดับดีมาก ( 𝒙̅ = 4.97, S.D. = 0.04) และโดยบุคคลสำคัญภายนอกชุมชนมอแกนประสิทธิภาพสื่อวีดิทัศน์มีประสิทธิภาพโดยรวมอยู่ระดับดีมากเช่นกัน ( 𝒙̅ = 4.88, S.D. = 0.27) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดพบว่า  ประเพณีเหน่เอ็นหล่อโบงของกลุ่มชาติพันธุ์มอแกนเกาะพยามจังหวัดระนอง ได้เข้าสู่ขั้นวิกฤตสูญหาย เยาวชนมอแกนรุ่นหลังไม่รู้จักประเพณีรากเหง้าของชาติพันธุ์ตนเอง เนื่องจากวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไปจากอดีต ปัจจัยการแทรกแทรงจากสังคมส่งผลให้แนวคิด อัตลักษณ์ วัฒนธรรมประเพณีเกิดการถดถอย พิธีกรรม เครื่องเซ่นไหว้ ไม่ได้ถูกจัดขึ้นตามที่เคยจัดในอดีต ประเพณีได้ถูกปรับเปลี่ยนไปตามความเหมาะสมของคนในชุมชนโดยอาศัยองค์ความรู้จากคนรุ่นเก่า การสืบทอดวัฒนธรรมและประเพณีจึงเป็นสิ่งเกิดขึ้นได้ยากเนื่องจากกลุ่มชาติพันธุ์มอแกนไม่มีภาษาเขียน มีเพียงภาษาพูด จึงไม่มีการจดบันทึก เน้นการจดจำและเรียนรู้ด้วยประสบการณ์ตนเอง การจัดการความรู้โดยใช้ SECI Model จึงเป็นการจัดการเรียนรู้แบบใหม่ ที่เกิดการเรียนรู้ได้ง่ายและรวดเร็วยิ่งขึ้น จากการเรียนรู้ผ่านสื่อวีดิทัศน์ที่รื้อฟื้นและรวบรวมองค์ความรู้จากประสบการณ์จริงในการจัดพิธีเหน่เอ็นหล่อโบง