การตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญโดยศาลรัฐธรรมนูญในต่างประเทศ - คําเขียว ปฐมพงษ์ (King Prajadhipok’s Institute Journal, 2020)
ขณะที่ประเทศไทยกาลังเผชิญกับปัญหาทางกฎหมายที่สาคัญว่า ศาลรัฐธรรมนูญไทยมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้หรือไม่ หลังจากที่ศาลรัฐธรรมนูญไทยได้มีคาวินิจฉัยที่ 18-22/2555 เมื่อวันศุกร์ที่ 13 กรกฎาคม พ.ศ. 2555 เข้าไปตรวจสอบร่างรัฐธรรมนูญแก้ไขเพิ่มเติมที่กาลังอยู่ในระหว่างการพิจารณาของรัฐสภา เมื่อพิจารณาจากหลักการพื้นฐานของการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญจะพบว่า รัฐธรรมนูญเกิดขึ้นมาจากอานาจสถาปนารัฐธรรมนูญ และการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญจะกระทาโดยอานาจแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญซึ่งไม่ใช่อานาจนิติบัญญัติและอยู่สูงกว่าอานาจนิติบัญญัติ โดยที่อานาจนิติบัญญัติกระทาได้เพียงการตรากฎหมายธรรมดาหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายธรรมดาเท่านั้น อานาจนิติบัญญัติไม่อาจแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ อย่างไรก็ตาม พบว่าการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญยังต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ที่รัฐธรรมนูญเดิมนั้นเองบัญญัติไว้ ทั้งในด้านกระบวนการแก้ไขเพิ่มเติมและข้อห้ามที่ไม่สามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงหลักการบางอย่างที่รัฐธรรมนูญเดิมนั้นกาหนดไว้ด้วย ด้วยเหตุนี้ เมื่อทาการค้นคว้าศึกษาเปรียบเทียบศาลรัฐธรรมนูญของต่างประเทศว่ามีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้หรือไม่ พบว่า ศาลรัฐธรรมนูญในบางประเทศมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ โดยรัฐธรรมนูญของประเทศนั้นบัญญัติไว้อย่างชัดแจ้งให้ศาลรัฐธรรมนูญมีอานาจดังกล่าวได้ และศาลรัฐธรรมนูญก็อาศัยอานาจตามบทบัญญัตินั้นของรัฐธรรมนูญเข้าไปตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ สาหรับในบางประเทศไม่มีบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญอย่างชัดแจ้งให้ศาลรัฐธรรมนูญมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ แต่ศาลรัฐธรรมนูญอาศัยบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญที่ให้ศาลรัฐธรรมนูญมีอานาจตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย โดยตีความขยายคาว่า “กฎหมาย” ให้รวมถึงรัฐธรรมนูญซึ่งเป็นกฎหมายประเภทหนึ่งและศาลรัฐธรรมนูญจึงมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ด้วย อย่างไรก็ตาม ในบางประเทศกลับไม่เป็นเช่นนั้น เมื่อรัฐธรรมนูญไม่ได้บัญญัติให้ศาลรัฐธรรมนูญมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญแล้ว ศาลรัฐธรรมนูญก็วินิจฉัยว่าศาลรัฐธรรมนูญไม่มีอานาจดังกล่าว กรณีเหล่านี้จึงเป็นข้อเท็จจริงที่สาคัญประการหนึ่งสาหรับการย้อนกลับมาพิจารณากันอย่างลึกซึ้งถึงปัญหาของประเทศไทย ที่ว่าศาลรัฐธรรมนูญไทยควรมีอานาจตรวจสอบการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้หรือไม่ และขอบเขตแห่งการตรวจสอบนั้นควรกระทาได้เพียงใด ซึ่งเป็นปัญหาสาคัญของประเทศไทยที่จะต้องอภิปรายถึงกันอย่างลึกซึ้งต่อไป