วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์

การสอนสังคมศึกษาในบริบทโลกไร้พรมแดน

พูลศักดิ์ หอมสมบัติ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

ในยุคโลกาภิวัตน์ที่เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเชื่อมโยงผู้คนและข้อมูลข่าวสารทั่วโลกเข้าด้วยกันอย่างรวดเร็วและไร้พรมแดน การสอนสังคมศึกษาจึงต้องมีการปรับเปลี่ยนแนวทางและรูปแบบการจัดการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับบริบทใหม่ที่เกิดขึ้น เพื่อให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาความสามารถทางสังคมที่สำคัญ สามารถเข้าใจและเคารพความแตกต่างทางวัฒนธรรม รวมทั้งตระหนักถึงบทบาทและความรับผิดชอบของตนในฐานะพลเมืองของโลกอย่างแท้จริง โดยบทความนี้นำเสนอแนวคิดและแนวทางการจัดการเรียนรู้วิชาสังคมศึกษาที่เน้นการบูรณาการกระบวนการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ซึ่งผู้เรียนไม่เพียงรับข้อมูลอย่างเดียวแต่มีส่วนร่วมในการสร้างองค์ความรู้ ผ่านกิจกรรมหลากหลายที่เชื่อมโยงกับชีวิตจริง การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเป็นเครื่องมือสนับสนุนการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนเข้าถึงข้อมูลและประสบการณ์จากทั่วโลก รวมถึงการส่งเสริมจิตสำนึกพลเมืองโลก (Global Citizenship) เพื่อให้ผู้เรียนพัฒนาทักษะที่จำเป็นในศตวรรษที่ 21 เช่น การคิดวิเคราะห์ การทำงานร่วมกัน การสื่อสาร และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีอย่างมีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืน ซึ่งการนำเสนอแนวทางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนสามารถดำรงชีวิตในสังคมโลกยุคใหม่ได้อย่างมีคุณภาพ มีความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม และพร้อมที่จะเป็นพลเมืองโลกที่มีบทบาทสร้างสรรค์ในอนาคต

การบูรณาการกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสมรรถนะด้านศิลปะ ในบริบทของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น

เขมจิรา บุญทวี — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การส่งเสริมสมรรถนะด้านศิลปะในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาทักษะการคิดสร้างสรรค์ การแสดงออกทางอารมณ์ และการเข้าใจคุณค่าทางวัฒนธรรมของผู้เรียน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการบูรณาการกิจกรรมการเรียนรู้ที่ส่งเสริมสมรรถนะด้านศิลปะในบริบทของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โดยเน้นการเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านศิลปะเข้ากับวิชาอื่น ๆ และประสบการณ์ชีวิตจริง เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการคิด วิเคราะห์ การสื่อสาร และการเรียนรู้ร่วมกับผู้อื่น ผลการวิเคราะห์จากแนวปฏิบัติและตัวอย่างกิจกรรมบ่งชี้ว่า การเรียนรู้แบบบูรณาการสามารถกระตุ้นความสนใจของผู้เรียน เพิ่มพูนทักษะด้านศิลปะ และส่งเสริมสมรรถนะในภาพรวมได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะในด้านความคิดสร้างสรรค์และการเรียนรู้อย่างมีความหมาย

โลกทัศน์ทางความคิดเรื่องการเมืองไทยในทัศนะและความคิดเห็นของ สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

พระไกรสร ศรีรีภพ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มุ่งศึกษาโลกทัศน์ทางความคิดเรื่องการเมืองไทยในทัศนะและความคิดเห็นของพระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต) โดยเน้นการวิเคราะห์ทัศนะต่อสถานการณ์การเมืองไทยในบริบทของวัฏจักรปัจจัยที่นำไปสู่การรัฐประหารและการพิจารณาแนวคิดเรื่องประชาธิปไตยในมุมมองเชิงพุทธ พระธรรมปิฎกได้เสนอการนำพุทธธรรมมาเป็นพื้นฐานในการวิเคราะห์และแก้ไขปัญหาทางการเมือง โดยเปรียบเปรยว่า เหตุแห่งการรัฐประหารในไทยเปรียบได้กับ "อวิชชาเป็นปัจจัยให้เกิดสังขาร" แต่ได้ชี้ว่าในระบอบประชาธิปไตยที่มีการพัฒนาแล้ว เมื่อเกิดปัญหาทางการเมือง เช่น การคอร์รัปชัน ย่อมสามารถแก้ไขได้ด้วยกลไกตรวจสอบภายในสภา สื่อมวลชน นักวิชาการ หรือผ่านกระบวนการยุติธรรม ไม่จำเป็นต้องใช้การรัฐประหารเสมอไป บทความนี้ยังได้ศึกษาการประยุกต์แนวคิดทางพระพุทธศาสนาเข้ากับศาสตร์สมัยใหม่ เพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไขและพัฒนาสังคมไทยอย่างยั่งยืน

ศิลปะการใช้ชีวิตอย่างมีสติ : วิถีแห่งติช นัท ฮันห์

พระธีรพล ณฏฺฐิโก (บัวทอง), พัชริน จินดาปทีป , จารุวรรณ ธรรมโม — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ศิลปะการใช้ชีวิตอย่างมีสติ :วิถีแห่งติช นัท ฮันห์ พบว่า การฝึกสติจากการนั่งสมาธิเพียงอย่างเดียวไปสู่ทุกกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นการเดิน การกิน การล้างจาน หรือแม้แต่การหายใจ เชื่อมโยงหลักปฏิบัติทางพุทธศาสนาเข้ากับชีวิตคนทั่วไป ทำให้การเจริญสติไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต เชื่อมโยงการเจริญสติเข้ากับหลักธรรมที่สำคัญ ได้แก่ การหายใจอย่างมีสติ ท่านสอนให้เรารับรู้ลมหายใจเข้าและออกเพื่อดึงความคิดที่ล่องลอยกลับคืนสู่ร่างกาย เข้าใจว่าการเปลี่ยนแปลงไม่ได้หมายถึงการสูญเสีย แต่เป็นการเคลื่อนไหวและหมุนเวียนของจักรวาลและธรรมชาติที่ดำเนินไปตามครรลองของมันอย่างไม่หยุดนิ่ง การเจริญสติไม่ใช่แค่การอยู่กับความสุข แต่คือการเรียนรู้ที่จะอยู่กับความทุกข์อย่างเข้าใจทำให้สามารถจัดการกับอารมณ์ได้อย่างมีสติและนำไปสู่ความสงบสุขในที่สุด การเปิดใจและเข้าใจความเชื่อมโยงของทุกสิ่งอิสรภาพที่แท้จริงไม่ได้มาจากการยึดมั่นในความคิดของตัวเอง แต่มาจากการเปิดใจรับฟังผู้อื่นและเรียนรู้จากประสบการณ์อย่างไม่ตัดสิน การปล่อยวางจากความเชื่อที่ตายตัวทำให้เราเติบโตและเปิดรับประสบการณ์ใหม่ๆ ซึ่งช่วยให้เราเข้าใจโลกและชีวิตได้อย่างลึกซึ้งตามหลักคำสอนของพระพุทธเจ้า

บทบาทพยาบาลจิตเวชในการส่งเสริมสุขภาพจิตผู้สูงอายุ

ศุภกฤต จึงพิภานิชกุล , โฆษิต ฉันทนารุ่งภักดิ์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสรุป และนำเสนอความรู้เกี่ยวกับแนวทางการส่งเสริมสุขภาพจิตในผู้สูงอายุ สำหรับพยาบาลจิตเวชที่มีบทบาทในการส่งเสริมสุขภาพจิต ในกลุ่มผู้สูงอายุที่ปกติ กลุ่มผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาสุขภาพจิต และผู้ป่วยจิตเวช ปัจจุบันมีผู้สูงอายุป่วยด้วยโรคทางจิตเวชเพิ่มมากขึ้น ดังนั้น บทบาทของพยาบาลจิตเวชควรมุ่งเน้นในมิติด้านการส่งเสริมและป้องกันการเจ็บป่วยทางจิตให้มากขึ้น ซึ่งบทบาทของพยาบาลจิตเวช ได้แก่ การดำเนินการตามมาตรการคุ้มครองด้านสุขภาพจิต เพื่อเป็นมีการให้การศึกษาด้านสุขภาพจิต มีกิจกรรมป้องกันปัญหาด้านสุขภาพจิต และการป้องกัน ส่งเสริม และเฝ้าระวังปัญหาสุขภาพจิตที่จะเกิดขึ้นกับผู้สูงอายุ

DEVELOPING STRATEGIC MANAGEMENT GUIDELINES FOR THE EFFECTIVENESS OF OUTCOMES-BASED EDUCATION TO ENHANCE STUDENTS' INNOVATIVE ABILITY IN GUANGXI TECHNOLOGICAL COLLEGE OF MACHINERY AND ELECTRICITY, CHINA

Lu Shiyun , Nipaporn Khamcharoen — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

The objectives of the research were: (1) to investigate the current challenges and needs in implementing OBE for fostering student innovation at Guangxi Technological College of Machinery and Electricity, and (2) to develop strategic management guidelines to improve the effectiveness of OBE in this context. Survey respondents included 293 students and 177 teachers selected through stratified random sampling from the college. The data was collected via a structured questionnaire and analyzed by using percentage, mean, and standard deviation. Additionally, a focus group of three education experts evaluated the proposed guidelines. The research finding revealed that: (1) Students reported notable challenges in bridging theory and practice – for example, difficulty in balancing practical and theoretical learning (Mean = 3.56) – and a strong need for updated, industry-relevant course content (Mean= 3.62). They valued innovation highly (Mean = 3.52) but faced moderate obstacles in applying theoretical knowledge to real-world scenarios. Teachers indicated a moderate level of challenges in OBE implementation (Mean = 2.96), particularly citing the need for clearer OBE integration guidelines, more training, interdisciplinary collaboration, and resources to support innovative teaching. (2) A strategic management guideline was developed comprising four key components: 1) Curriculum Enhancement and Innovative Teaching, 2) Faculty Development and Training, 3) Practical Learning Opportunities, and 4) Industry and Community Partnerships.

การพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง วิธีการทางประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยใช้ รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

พระชายคม เวชคง, พูลศักดิ์ หอมสมบัติ , เอกชัย ศรีบุรินทร์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาประสิทธิภาพของแผนการจัดการเรียนรู้เรื่อง เรื่อง วิธีการทางประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ตามเกณฑ์ 80/80 และเพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่เรียนด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง วิธีการทางประวัติศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ (5E) ระหว่างคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนเทศบาลบูรพาอุบล ปีการศึกษา 2568 จำนวน 22 คน โดยการสุ่มอย่างง่าย ใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยการสุ่ม เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 2 ชนิด ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 1 แผน 2) ข้อสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 20 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบค่าที (t-test) ผลการศึกษาพบว่า 1. ประสิทธิภาพของแผนการจัดการเรียนรู้วิชา สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม เรื่องวิธีการทางประวัติศาสตร์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เท่ากับ 90.30/80.68 ดังนั้นแผนการจัดการเรียนรู้มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้ 80/80 2. นักเรียนมีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

การพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง อริยสัจ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม โดยใช้เทคนิคจิ๊กซอว์ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

นรีทิพย์ โล่ห์คำ, พระดบัสวิน ปภสฺสโร (แสนสุริวงค์), เอกชัย ศรีบุรินทร์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การวิจัยเรื่องผลการพัฒนาแผนการจัดการเรียนรู้ วิชาพระพุทธศาสนา เรื่อง อริยสัจ 4 สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อหาประสิทธิภาพของแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง อริยสัจ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ตามเกณฑ์ 80/80 2) เพื่อเปรียบทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ที่เรียนด้วยแผนการจัดการเรียนรู้ เรื่อง อริยสัจ 4 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ระหว่างคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน โดยใช้รูปแบบการจัดการเรียนรู้เทคนิคจิ๊กซอว์ ระหว่างคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียน กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3/3 โรงเรียนปทุมพิทยาคม ปีการศึกษา 2568 จำนวน 35 คน โดยการสุ่มอย่างง่าย ใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยการสุ่ม (Cluster Sampling Random) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 2 ชนิด ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 1 แผน 2) ข้อสอบวัดผลสัมฤทธิ์ ทางการเรียนแบบปรนัย 4 ตัวเลือก จำนวน 30 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบ (t-test) ผลการวิจัยพบว่า 1. ประสิทธิภาพของแผนการจัดการเรียนรู้ วิชาพระพุทธศาสนา เรื่องอริยสัจ 4 ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เท่ากับ 80.50/81.90 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่ตั้งไว้ 80/80 2. นักเรียนมีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

การสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุภายใต้การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อ ไวรัสโคโรนา 2019 จังหวัดชัยภูมิ

ปาริชาติ ปากชำนิ, ภาณุวัฒน์ ปากชำนิ, ธมลวรรณ สวัสดิ์สิงห์ — Mon, 22 Dec 2025 00:00:00 +0700

การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยใช้วงจร PAOR มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินรูปแบบการการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุภายใต้การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จังหวัดชัยภูมิ ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานสาธารณสุข เจ้าหน้าที่จากหน่วยงานองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยแย้ อาสาสมัครสาธารณสุข และผู้สูงอายุ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เครื่องมือที่ใช้ในการทดลอง โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถาม สถิติที่ใช้ในงานวิจัย สถิติเชิงพรรณนาและ Wilcoxon Signed Rank Test ผลการวิจัยพบว่า ประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการส่งเสริมสุขภาพตามหลัก 3อ 2) ด้านสุขภาพกาย 3) ด้านจิตใจ 4) ด้านสังคม 5) ด้านสิ่งแวดล้อม ซึ่งเชื่อมโยงประสานกันเพื่อให้เกิดการสร้างสุขภาพผู้สูงอายุภายใต้สถานการณ์การระบาดของโรค หลังจากการใช้รูปแบบที่สร้างขึ้น พบว่า ผู้สูงอายุมีการสร้างเสริมสุขภาพภายใต้สถานการณ์การแพร่ระบาดของโรค เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) ได้แก่ ด้านความรู้เกี่ยวกับการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 การรับรู้ประโยชน์ของการปฏิบัติตัวในการสร้างเสริมสุขภาพ การรับรู้อุปสรรคในการปฏิบัติตัวในการสร้างเสริมสุขภาพ การรับรู้ความสามารถของตนเองต่อการสร้างเสริมสุขภาพ และพฤติกรรมการสร้างเสริมสุขภาพ

วารสาร​ มจร​ อุบลปริทรรศน์