ปัญญา

การพัฒนารูปแบบการสอน เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้เชิงประวัติศาสตร์ พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช ระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช

พระมหาโยธิน มหาวีโร (มาศสุข) — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาหาแนวทางการพัฒนารูปแบบการสอนในการส่งเสริมแหล่งการเรียนรู้ทางประวัติศาสตร์ พระบรมธาตุเจดีย์นครศรีธรรมราช ระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย วิทยาเขตศรีธรรมาโศกราช 2) ศึกษาเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของรูปแบบการสอน 3) สร้างคู่มือการเรียนการสอนและหาองค์ความรู้ใหม่ และ 4) ศึกษาความพึงพอใจของนักศึกษาที่มีต่อรูปแบบการจัดการเรียนการสอน โดยใช้การวิจัยเชิงแบบการทดลอง กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ นักศึกษาสาขาวิชาการสอนสังคมศึกษา จำนวน 30 รูป/คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มแบบอย่างง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ 1) คู่มือและรูปแบบการสอน 2) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ 3) แบบสอบถามความพึงพอใจ สถิติที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ยร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างคะแนน ค่าประสิทธิภาพของรูปแบบการสอน

ผลการวิจัยพบว่า

แนวทางการพัฒนารูปแบบการสอน พบว่า กระบวนการวิเคราะห์ หาค่าเฉลี่ย ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐาน ร้อยละตามแผนการจัดการเรียนรู้ มีประสิทธิภาพ E₁/E₂ เท่ากับ 64.53/82.73 สูงกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ 80/80 ตามที่กำหนดไว้
เมื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน พบว่า คะแนนสอบหลังเรียนของนักเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01
คู่มือการเรียนการสอนและหาองค์ความรู้ใหม่ พบว่า มีการสร้างคู่มือการจัดการเรียนการสอนจำนวน 6 บทเรียน และท้ายบทมีแบบทดสอบ จำนวน 5 ด้าน รวมทั้งสิ้น 50 ข้อ
ความพึงพอใจที่มีต่อรูปแบบการจัดการเรียนการสอน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.76, SD.= 0.01)

การพัฒนากลไกเชิงพุทธบูรณาการในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดลำปาง

สมจันทร์ ศรีปรัชยานนท์ — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณ 2) พัฒนาระบบและกลไกการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) บูรณาการกลไกเชิงพุทธในการเตรียมความพร้อมเข้าสู่วัยเกษียณอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดลำปาง โดยใช้วิจัยเชิงคุณภาพจากการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก 26 คน และปฏิบัติการ 25 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

ปัญหาและความต้องการ คือ 1) นโยบายและแผนพัฒนาคุณภาพชีวิต เพื่อป้องกันโรค สร้างรายได้และเศรษฐกิจ การมีส่วนร่วม การพัฒนาสภาพแวดล้อมและระบบดูแล และปัจจัยที่มีต่อการเตรียมความพร้อม คือ ความรู้และทัศนคติ สุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม ที่อยู่อาศัย ด้านข้อมูลและบริการ
การพัฒนาระบบและกลไกอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชน คือ 1) ปัจจัยที่มีผลต่อการพัฒนาระบบและกลไก 2) กระบวนการออกแบบระบบและกลไก โดยการประเมินสถานการณ์ การมีส่วนร่วมและกำหนดทิศทางด้านสุขภาพ การเงิน สังคม และสภาพแวดล้อม โครงสร้างความรับผิดชอบ การดำเนินงาน การติดตามและประเมินผล 3) กระบวนการพัฒนาระบบและกลไกเน้นการมีส่วนร่วม สร้างความเข้าใจแก่ผู้สูงอายุและบริบทชุมชนโดยสำรวจความเห็นเพื่อออกแบบการดำเนินงานและสร้างเครือข่าย
การบูรณาการกลไกเชิงพุทธ ได้แก่ 1) กายภาวนา การดูแลและเสริมสร้างความแข็งแรงอย่างมีสติ 2) สีลภาวนา การสร้างสังคมสันติ มีคุณธรรม 3) จิตตภาวนา ความเข้มแข็ง มั่นคง สงบ และมีสติ 4) ปัญญาภาวนา เข้าใจชีวิตและโลกตามความจริง เพื่อเรียนรู้เทคโนโลยีที่สร้างสุขต่อตนเองและสังคม ลดอัตตาความยึดมั่น และใช้ชีวิตอย่างมีคุณค่าและเป้าหมาย

รูปแบบการให้คำปรึกษาด้วยการเสริมพลังอำนาจ สำหรับนักศึกษา ในช่วงสถานการณ์การระบาดของโควิด-19

วาริณี โสภาจร — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และรูปแบบการให้คำปรึกษาในสังคมปัจจุบัน 2) วิเคราะห์และสังเคราะห์องค์ประกอบสำคัญของการเสริมพลังอำนาจที่เกี่ยวข้องกับการให้คำปรึกษาในช่วงสถานการณ์การระบาดของเชื้อโควิด-19 และ 3) นำเสนอรูปแบบการให้คำปรึกษาด้วยการเสริมพลังอำนาจสำหรับนักศึกษามหาวิทยาลัยในช่วงสถานการณ์การระบาดของเชื้อโควิด-19 การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสารและการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ สืบค้นงานวิจัยทั้งในและต่างประเทศที่ตีพิมพ์ระหว่างปี พ.ศ. 2562–2564 จำนวน 53 เรื่อง ผ่านการคัดกรองตามเกณฑ์การคัดเข้า–คัดออก และประเมินคุณภาพตามเกณฑ์ของสถาบันโจแอนนาบริกส์ (JBI) จนเหลืองานวิจัยที่มีคุณภาพเหมาะสมจำนวน 29 เรื่อง เพื่อนำมาสังเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

แนวคิด ทฤษฎี และรูปแบบการให้คำปรึกษาในสังคมปัจจุบัน เป็นกระบวนการช่วยเหลือที่เกิดจากสัมพันธภาพของบุคคล มีทั้งการให้คำปรึกษาแบบเฉพาะรายและแบบกลุ่ม โดยใช้กลยุทธ์และเทคนิคต่าง ๆ เพื่อส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม
องค์ประกอบสำคัญของการเสริมพลังอำนาจในช่วงโควิด-19 เป็นกระบวนการฟื้นฟูอำนาจและเสริมสร้างศักยภาพ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ การสร้างสัมพันธภาพ การระบุปัญหา การหาทางออก การใช้ทรัพยากรทางสังคม และการตัดสินใจแก้ปัญหาด้วยตนเอง
รูปแบบการให้คำปรึกษาด้วยการเสริมพลังอำนาจสำหรับนักศึกษามหาวิทยาลัย คือ ES Model ซึ่งสอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ และได้จากการสังเคราะห์งานวิจัยตามเกณฑ์ JBI

การพัฒนารูปแบบการนิเทศภายในด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล ของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาในเขตภาคเหนือตอนล่าง

ปาณิสรา ศิลาพล — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบ สภาพ ปัญหา และแนวทางการนิเทศภายในด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลของโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาในเขตภาคเหนือตอนล่าง 2) สร้างรูปแบบการนิเทศภายในด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล และ 3) ประเมินรูปแบบการนิเทศดังกล่าว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่าง เป็นผู้บริหารสถานศึกษาหรือครู โรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษาในเขตภาคเหนือตอนล่าง จำนวน 500 คน โดยใช้วิธีการสุ่มกลุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง แบบสอบถาม และแบบประเมิน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ ประชุมเชิงปฏิบัติการ สัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ และประชาพิจารณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาแล้วเขียนบรรยายเชิงพรรณนา วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ โดยการวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงยืนยัน หาค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าความถี่ และค่าร้อยละ

ผลการวิจัยพบว่า

องค์ประกอบการนิเทศภายในด้วยเทคโนโลยีดิจิทัลฯ พบว่า มี 6 องค์ประกอบ ในภาพรวมสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์อยู่ในเกณฑ์ดี ผลการศึกษาสภาพ พบว่า ด้านที่มีค่าเฉลี่ยต่ำสุด คือ การสะท้อนผลการนิเทศผ่านเครือข่ายเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างต่อเนื่อง ปัญหาที่พบมากที่สุด คือ ผู้นิเทศและผู้รับการนิเทศ มีส่วนร่วมในการศึกษาสภาพปัญหา และปัจจัยที่มีต่อการนิเทศภายในน้อย ดังนั้น แนวทาง คือการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน โดยใช้แพลตฟอร์มดิจิทัลเข้าถึงข้อมูล และเปิดโอกาสให้แสดงความคิดเห็นอย่างเหมาะสม มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกันหลังการนิเทศ
รูปแบบการนิเทศฯ ประกอบด้วย 8 ส่วน ได้แก่ 1) หลักการ 2) วัตถุประสงค์ 3) ปัจจัยนำเข้า
4) กระบวนการ 5) ผลผลิต 6) ผลลัพธ์ 7) การให้ข้อมูลย้อนกลับ และ 8) ปัจจัยขับเคลื่อนความสำเร็จ มีความถูกต้องและความเหมาะสมอยู่ในระดับมาก
การประเมินความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์อยู่ในระดับมาก

รูปแบบการนิเทศโดยกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความสามารถในการทำวิจัยในชั้นเรียน โรงเรียนวัดอินทาราม “โกวิทอินทราทร”

สุพัตรา คชสาร — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็น 2) สร้างรูปแบบการนิเทศ 3) ศึกษาผลการใช้ และ 4) ประเมินรูปแบบการนิเทศโดยกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความสามารถในการทำวิจัยในชั้นเรียน โรงเรียนวัดอินทาราม “โกวิทอินทราทร” ใช้รูปแบบการวิจัยและพัฒนา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบประเมิน และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติ คือค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กลุ่มผู้ให้ข้อมูล คือ ครูโรงเรียนวัดอินทาราม “โกวิทอินทราทร” จำนวน 16 คน ได้มาโดยการคัดเลือกแบบเจาะจง

ผลการวิจัยพบว่า

ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานที่จำเป็น ครูมีความต้องการได้รับการสนับสนุนให้ทำวิจัยในชั้นเรียน โดยมีลงมือปฏิบัติจริงเพื่อให้เกิดความรู้ความเข้าใจและทักษะการนำไปใช้ เพื่อพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้โดยใช้ระบบชุมชนแห่งการเรียนรู้ (PLC) ในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้
รูปแบบการนิเทศโดยกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ 6 ขั้นตอน ได้แก่ 1) สร้างทีมและกำหนดข้อตกลงร่วมกัน 2) วางแผนการนิเทศ 3) ร่วมปฏิบัติการนิเทศ 4) เปิดรับการชี้แนะการทำวิจัยในชั้นเรียน 5) สะท้อนผลการนิเทศร่วมกัน 6) เผยแพร่สู่สาธารณะและสร้างเครือข่าย
ผลการทดลองใช้รูปแบบ 1) ครูมีความสามารถในการปฏิบัติตามกระบวนการวิจัยในชั้นเรียน โดยรวมมีความสามารถอยู่ในระดับดี 2) ครูมีความสามารถในการเขียนรายงานการวิจัยในชั้นเรียนโดยรวมอยู่ในระดับดี 3) สรุปข้อมูลสะท้อนผลการส่งเสริมความสามารถในการทำวิจัยในชั้นเรียนโดยรวม พบว่า ครูทุกคนมีส่วนร่วมและมีผลงานทางวิชาการ
ผลการประเมินรูปแบบการนิเทศโดยกระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมความสามารถในการทำวิจัยในชั้นเรียน โดยรวมมีความคิดเห็นอยู่ในระดับมากที่สุด

การสังเคราะห์สถานการณ์ข้อความรู้ที่ปรากฏในแผนการศึกษาแห่งชาติ

ธงชัย สมบูรณ์ — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์สถานการณ์ข้อความรู้ที่ปรากฏในแผนการศึกษาแห่งชาติของประเทศไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงบรรยาย และการสังเคราะห์เชิงเนื้อหา จากแผนการศึกษาแห่งชาติทั้ง 9 ฉบับ เพื่ออธิบายพัฒนาการเชิงแนวคิดและพลวัตของ “ข้อความรู้” ในบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และการเมืองของประเทศ

ผลการวิจัยพบว่า

สถานการณ์ข้อความรู้สามารถจำแนกได้เป็น 3 ยุคสำคัญ ได้แก่ 1) ยุคสร้างชาติเพื่อความทันสมัย ซึ่งมุ่งเน้นการจัดการศึกษาเพื่อหล่อหลอมพลเมืองดีของชาติ พัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้สอดรับกับการเติบโตทางเศรษฐกิจ การสร้างชาติบนฐานประชาธิปไตย ตลอดจนการปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม ควบคู่กับการผลิตกำลังคนเข้าสู่ตลาดแรงงานภายใต้กรอบแนวคิดทุนนิยมเสรี 2) ยุคพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และสังคมแบบองค์รวม ซึ่งเน้นการพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้านทั้งปัญญา ร่างกาย จิตใจ และสังคม ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการจัดการศึกษา ซึ่งนำไปสู่การก่อรูปของสังคมแห่งการเรียนรู้ที่ตั้งอยู่บนฐานของความเอื้ออาทร ความสมานฉันท์ และการน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ และ 3) ยุคสังคมโลกเดียวกัน ซึ่งให้ความสำคัญกับการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา การเสริมสร้างพลเมืองโลกที่มีสมรรถนะด้านพหุวัฒนธรรมและสันติภาพ ตลอดจนการเข้าถึงทรัพยากรสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัลอย่างเสมอภาค ข้อค้นพบดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการของกรอบความคิดทางการศึกษาที่เปลี่ยนผ่านจากการเน้น “การสร้างชาติ” สู่ “การพัฒนามนุษย์อย่างองค์รวม” และต่อเนื่องสู่ “การสร้างพลเมืองโลกในสังคมดิจิทัล” ซึ่งเป็นฐานสำคัญในการกำหนดทิศทางและนโยบายการศึกษาของประเทศไทยในอนาคตอย่างยั่งยืน

รูปแบบการประเมินแบบเสริมพลังเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะครู ด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม

กรไกร ภูมิไสว — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม 2) พัฒนารูปแบบการประเมินแบบเสริมพลังเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม และ 3) ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบการประเมินแบบเสริมพลังเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ประชากรและกลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 12 คน ผู้บริหารและครู จำนวน 1,060 คน ใช้วิธีดำเนินการวิจัยและพัฒนา สถิติที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ การวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสำรวจ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า

สมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ประกอบด้วย 5 สมรรถนะหลัก ได้แก่ 1) สมรรถนะด้านการออกแบบการจัดการเรียนรู้ 2) สมรรถนะด้านการจัดการเรียนรู้ 3) สมรรถนะด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ 4) สมรรถนะด้านการวัดและประเมินผล และ 5) สมรรถนะด้านการทบทวนและสอนซ่อมเสริม
รูปแบบการประเมินแบบเสริมพลังเพื่อเสริมสร้างสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ใช้กลยุทธ์และหลักการของการประเมินแบบเสริมพลัง ประกอบด้วย 3 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ 1) การกำหนดพันธกิจหรือเป้าหมาย 2) การรวบรวมข้อมูล 3) การวางแผนสำหรับอนาคต ผลการประเมินคุณภาพประเมินรูปแบบ ด้านความเป็นไปได้ ด้านความเหมาะสม ด้านความถูกต้อง และด้านความเป็นประโยชน์ มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมากที่สุด
ผลการเปรียบเทียบค่าเฉลี่ยสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม พบว่า หลังการใช้รูปแบบกลุ่มทดลองมีสมรรถนะครูด้านการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมสูงกว่ากลุ่มควบคุม อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .05

การศึกษาผลการเรียนรู้ หน่วยการเรียนรู้ สร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์ เรียนรู้ชีวิตมนุษย์และสัตว์ และการคิดแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ ของนักเรียน ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 จากการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะตีมศึกษา

พิชญา โข่พิมาย — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาผลการเรียนรู้ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ดังนี้ 1.1) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ก่อนและหลังเรียน 1.2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หลังเรียน กับเกณฑ์ร้อยละ 70 1.3) ศึกษาคุณภาพชิ้นงานจากการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะตีมศึกษา 2) เปรียบเทียบการคิดแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ ก่อนและหลังเรียน กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 จำนวน 11 คน โรงเรียนบ้านหนองใหญ่ โดยการสุ่มแบบกลุ่ม จำนวน 3 กลุ่ม กลุ่มละ 4, 4 และ 3 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย แผนการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะตีมศึกษา จำนวน 3 แผน รวม 12 ชั่วโมง มีการประเมินความสอดคล้องและเหมาะสมของแผนการจัดการเรียนรู้ มีค่าเฉลี่ย 4.87 หมายถึง มีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน มีค่าความเชื่อมั่น 0.90 แบบประเมินคุณภาพชิ้นงานความเชื่อมั่น 0.73 และแบบประเมินการคิดแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์มีค่าความเชื่อมั่น 0.81 การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลองเบื้องต้น โดยใช้รูปแบบการทดลองแบบกลุ่มเดียวมีการทดสอบก่อนและหลังเรียน วิเคราะห์ข้อมูลสถิติ ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบค่าที (t-test)

ผลการวิจัยพบว่า

ผลการเรียนรู้ จากการจัดการเรียนรู้ตามแนวคิดสะตีมศึกษา ในประเด็นดังต่อไปนี้

ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าเกณฑ์ร้อยละ70 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05
คุณภาพชิ้นงาน คะแนนในภาพรวมชิ้นงานอยู่ในระดับดีมาก
การคิดแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ หลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

รูปแบบการเผยแผ่พระพุทธศาสนาแบบบูรณาการในยุคดิจิทัล

สันติราษฎร์ พวงมลิ — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล 2) บูรณาการการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล และ 3) นำเสนอรูปแบบการเผยแผ่พุทธศาสนาแบบบูรณาการในยุคดิจิทัล การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง และการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 15 รูป/คน ซึ่งได้จากการคัดเลือกแบบเจาะจง วิเคราะห์ ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

วิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัลประกอบด้วยการใช้สื่อสังคมออนไลน์และเทคโนโลยี ดิจิทัลเป็นเครื่องมือหลักในการสื่อสารธรรมะ เช่น เฟซบุ๊ก ยูทูบ และ ติ๊กต็อก เป็นต้น เพื่อเข้าถึงผู้คนได้อย่าง รวดเร็ว มีการสร้างเนื้อหาในรูปแบบที่แตกต่างเพื่อเสริมสร้างการเรียนรู้ผ่านสื่อออนไลน์
บูรณาการการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล เน้นการบูรณาการอย่างสร้างสรรค์ ได้แก่ บูรณาการการเผยแผ่แบบองค์รวม บูรณาการการเผยแผ่เพื่อนำไปสู่การปฏิบัติในชีวิตจริง และบูรณาการการเผยแผ่ผ่านเทคโนโลยีการสื่อสารสมัยใหม่
รูปแบบการเผยแผ่พุทธศาสนาแบบบูรณาการในยุคดิจิทัล ได้แก่ การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ การสร้างสื่อสังคมออนไลน์ที่สร้างความมีส่วนร่วมจากเนื้อหาที่น่าสนใจ การสร้างเว็บไซต์และบล็อกเพื่อสื่อสารข้อมูล การจัดสัมมนาออนไลน์เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การใช้ภาษาอังกฤษเพื่อเข้าถึงผู้คนทั่วโลก รวมถึงการรักษาความถูกต้องและเหมาะสมของเนื้อหาเพื่อรักษาแก่นแท้ของพระพุทธศาสนา

วิเคราะห์ค่านิยมและพฤติกรรมการบริจาคเชิงพุทธพาณิชย์และไสยศาสตร์พาณิชย์บนฐานศรัทธาของพุทธศาสนิกชนไทย

รณฤทธิ์ มณีสงฆ์ — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของฐานศรัทธา ค่านิยม และพฤติกรรมการบริจาคของพุทธศาสนิกชนไทย 2) วิเคราะห์ค่านิยมและการเปลี่ยนแปลงค่านิยมที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการบริจาคเชิงพุทธพาณิชย์และไสยพาณิชย์ และ 3) วิเคราะห์หลักพุทธจริยศาสตร์ที่สอดคล้องกับจริยศาสตร์ตะวันตกเชิงศรัทธาและพฤติกรรมการบริจาคของพุทธศาสนิกชนไทย โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน การวิจัยเชิงปริมาณเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามจำนวน 204 คน อายุระหว่าง 18–60 ปี แบ่งเป็น 3 กลุ่มเจเนอเรชั่น และการวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูล 9 คนจาก 3 เจเนอเรชั่น

ผลการวิจัยพบว่า

พุทธศาสนิกชนไทยมีศรัทธาในพุทธจริยศาสตร์อยู่ในระดับสูงสุด ศรัทธาในไสยพาณิชย์อยู่ในระดับปานกลาง และศรัทธาในพุทธพาณิชย์อยู่ในระดับต่ำ โดยแต่ละเจเนอเรชั่นมีการตีความศรัทธาแตกต่างกันตามประสบการณ์และบริบททางสังคม
ด้านค่านิยมพบว่าพฤติกรรมการบริจาคมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากอิทธิพลบริโภคนิยม อย่างไรก็ตาม ทุกช่วงวัยยังคงยึดพระพุทธศาสนาเป็นที่พึ่งทางจิตใจ
การวิเคราะห์เชิงจริยศาสตร์สะท้อนว่าหลักบุญกิริยาวัตถุสัมพันธ์กับการบริจาคในสามลักษณะ ได้แก่ การบริจาคโดยไม่หวังผลตอบแทน การบริจาคโดยหวังอานิสงส์ และการบริจาคตามหน้าที่ ซึ่งสอดคล้องกับจริยศาสตร์เชิงหน้าที่ของอิมมานูเอล คานท์ และประโยชน์นิยมของจอห์น สจ๊วต มิลล์

ผลการวิจัยสรุปว่า พระพุทธศาสนาโดยหลักพุทธจริยศาสตร์ยังคงเป็นแกนกลางทางศีลธรรมที่สามารถกำกับและประเมินพฤติกรรมการบริจาคในสังคมไทยร่วมสมัย โดยเป็นกรอบสร้างสมดุลระหว่างศรัทธา เศรษฐกิจ และสังคม

การศึกษาคุณค่าและความเชื่อในพิธีไหว้ครูแพทย์แผนไทย กลไกการสืบทอดองค์ความรู้และจริยธรรมวิชาชีพในศตวรรษที่ 21

กันธิมา เผือกเจริญ — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาคุณค่าและสาระสำคัญของพิธีไหว้ครูแพทย์แผนไทยในศตวรรษที่ 21 2) ศึกษาความเชื่อที่มีอิทธิพลต่อผู้ประกอบวิชาชีพในปัจจุบัน และ 3) ศึกษาการปรับตัวท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและเทคโนโลยีเพื่อเสนอแนวทางสืบทอดอย่างยั่งยืน งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาผ่านการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงจากผู้เข้าร่วมพิธีไหว้ครูฯ ประจำปี 2568 เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่มจากผู้ร่วมพิธี

ผลการวิจัยพบว่า

คุณค่าและสาระสำคัญ พิธีไหว้ครูเป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมที่ถ่ายทอดศาสตร์การรักษาและความกตัญญูต่อบรมครูช่วยปลูกฝังจริยธรรมวิชาชีพและความเมตตาต่อผู้ป่วย ทั้งยังเป็นศูนย์รวมจิตใจที่สร้างความภาคภูมิใจในเครือข่ายวิชาชีพ
ความเชื่อและอิทธิพล ผู้ประกอบวิชาชีพยังคงเชื่อในอำนาจเหนือธรรมชาติและบารมีครูที่ช่วยคุ้มครองเสริมสิริมงคล การไหว้ครูช่วยเพิ่มพลังใจและความมั่นใจในการรักษา นอกจากนี้ยังมีความเชื่อเรื่องการประสิทธิ์วิชาตามฤกษ์ยามที่สัมพันธ์กับประสิทธิภาพของสมุนไพรและตำแหน่งชีพจร
การปรับตัวและการสืบทอด มีการยืดหยุ่นด้านรูปแบบและเวลาให้สอดคล้องวิถีชีวิตปัจจุบัน และมีการนำวิทยาศาสตร์มาช่วยอธิบายหลักการแพทย์แผนไทยเพื่อการทำงานร่วมกับสหวิชาชีพ แต่ยังคงรักษาแก่นแท้และเครื่องบวงสรวงตามจารีตโบราณ

แนวทางสำคัญในการสืบทอด คือ การส่งต่อประสบการณ์จากรุ่นสู่รุ่น และการสร้างความตระหนักในคุณค่าของใบประกอบโรคศิลปะควบคู่กับจารีตประเพณี การผสานศรัทธาทางจิตวิญญาณเข้ากับปัญญาทางวิทยาการ คือกุญแจสำคัญที่ทำให้ภูมิปัญญาแพทย์แผนไทยดำรงอยู่และก้าวหน้าอย่างสง่างามในศตวรรษที่ 21

บูรณาการการปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม

พระณัฐวุฒิ พันทะลี — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีการปฏิบัติงานเลขานุการ 2) ศึกษาการปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม 3) บูรณาการการปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม และ 4) นำเสนอองค์ความรู้การปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม ดำเนินการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาวิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก ตำราเอกสารที่เกี่ยวข้องและการสัมภาษณ์เชิงลึก ได้แก่ พระสังฆาธิการเจ้าคณะผู้ปกครอง 5 รูป นักวิชาการ 5 รูป/คน เจ้าหน้าที่งานสารบรรณ 5 รูป/คน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา นำเสนอข้อมูลแบบพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า

แนวคิดทฤษฎีการปฏิบัติงานเลขานุการ 4 ด้าน คือ ด้านงานธุรการ ด้านการสื่อสาร ด้านบุคลิกภาพ และด้านมนุษยสัมพันธ์และบริการ
การปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม 4 ประการ คือ หลักอิทธิบาท 4 เป็นแนวทางนำไปสู่ความสำเร็จ หลักวจีสุจริต 4 เป็นหลักการสื่อสารที่ดี หลักธรรมอันทำให้งาม 2 เป็นความอดทนและสุภาพเรียบร้อย และหลักสังคหวัตถุ 4 เป็นการผูกใจผู้อื่นไว้ด้วยการผูกไมตรี
บูรณาการการปฏิบัติงานเลขานุการด้วยหลักพุทธธรรม พบว่า หลักธรรมทั้ง 4 ด้าน สอดรับกันอย่างลงตัว โดยงานธุรการใช้หลักอิทธิบาท 4 งานสื่อสารใช้หลักวจีสุจริต 4 ด้านบุคลิกภาพใช้หลักธรรมอันทำให้งาม 2 และด้านมนุษยสัมพันธ์และบริการใช้หลักสังคหวัตถุ 4
องค์ความรู้ที่ได้ เรียกว่า “4S Model” S1 คือ System Skill (ใจรักธุรการ) S2 คือ Speech Ethics (สื่อสารเป็นธรรม) S3 คือ Self-Character (งามบุคลิกภายใน) และ S4 คือ Social Harmony (มีใจบริการ) ช่วยให้ผู้ปฏิบัติงานเลขานุการพัฒนาทั้งสมรรถนะวิชาชีพและคุณธรรมภายในควบคู่กัน เพื่อขับเคลื่อนองค์กรสู่เป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

การส่งเสริมศักยภาพชุมชนในการจัดการขยะต้นทางอย่างมีประสิทธิภาพผ่านการมีส่วนร่วมของเครือข่ายผู้มีส่วนได้ส่วนเสียบนพื้นฐานอริยสัจ 4

ศักดิ์ชาย เพ็ชรตรา — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมศักยภาพของชุมชนในการจัดการขยะต้นทางอย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAR) และประยุกต์ใช้อริยสัจ 4 เป็นกรอบแนวคิดในการพัฒนากลไกขับเคลื่อนเพื่อสร้างศักยภาพชุมชน พื้นที่วิจัยได้รับการคัดเลือกอย่างเจาะจงที่บ้านหนองโนนน้อย ตำบลโคกมั่งงอย อำเภอคอนสวรรค์ จังหวัดชัยภูมิ กระบวนการวิจัยแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ 1) การวิเคราะห์บริบทและปัญหาของชุมชน เป็นการตรวจสอบสถานการณ์ขยะในปัจจุบันและระบุปัญหาในระดับครอบครัว 2) กระบวนการเสริมสร้างศักยภาพชุมชน และ 3) การประเมินผลลัพธ์ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 77 คน ประกอบด้วยผู้แทนครอบครัวและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่น ๆ ในชุมชน การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้ทั้งวิธีเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยแบบสอบถาม แนวทางการสนทนากลุ่ม บันทึกการสังเกต และบันทึกภาคสนาม ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และการทดสอบที (paired sample t-test) ข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาอย่างเป็นระบบ ดำเนินการระหว่างเดือนมีนาคม 2568 ถึง ธันวาคม 2568

ผลการวิจัยพบว่า

หลังจากการดำเนินกิจกรรมเสริมสร้างศักยภาพชุมชนในการจัดการขยะต้นทาง กลุ่มตัวอย่างมีความรู้ ความเข้าใจ และพฤติกรรมเกี่ยวกับการจัดการขยะต้นทางเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) โดยเฉพาะในการคัดแยกขยะ การทำปุ๋ยหมักจากขยะอินทรีย์ และการลดการใช้พลาสติกใช้ครั้งเดียว ในระดับชุมชน ปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัดลดลงอย่างมาก คิดเป็นเพียง 10.87 เปอร์เซ็นต์ของขยะทั้งหมด นอกจากนี้ ความพึงพอใจของชุมชนต่อกิจกรรมที่ดำเนินการร่วมกันอยู่ในระดับสูง คิดเป็น 88.56 เปอร์เซ็นต์

บทบาทของพระสงฆ์ในการพัฒนาชุมชนในภาคเหนือตอนบนของไทย

พระวีรวัฒน์ พรหมเมือง — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ในการพัฒนาชุมชน 2) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคของพระสงฆ์ในการพัฒนาชุมชน 3) นำเสนอรูปแบบการพัฒนาบทบาทของพระสงฆ์ในการพัฒนาชุมชน และ 4) ศึกษาผลลัพธ์เชิงปรากฏการณ์นำรูปแบบบทบาทของพระสงฆ์ที่พัฒนาขึ้นไปปฏิบัติในชุมชน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 24 รูป ใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

การศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ในการพัฒนาชุมชนประกอบด้วย 6 ด้าน ได้แก่ 1) การปกครอง 2) การศึกษา 3) การศึกษาสงเคราะห์ 4) การเผยแผ่ 5) การสาธารณูปการ และ 6) การสาธารณสงเคราะห์ ซึ่งบทบาทการปกครองช่วยสร้างความเป็นระเบียบและความยุติธรรม การศึกษาและการสงเคราะห์ช่วยเพิ่มศักยภาพและโอกาสทางสังคม ขณะที่บทบาทด้านการสาธารณูปการและสาธารณสงเคราะห์ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตโดยตรง
ปัญหาและอุปสรรค 6 ด้าน ได้แก่ 1) ขาดการสนับสนุนจากภาครัฐและความไม่ชัดเจนในบทบาทของพระสงฆ์ 2) ขาดทรัพยากร งบประมาณ 3) ขาดข้อมูลของชุมชนที่ชัดเจน 4) คำสอนไม่สอดคล้องกับสังคมยุคดิจิทัล 5) ขาดโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นและการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 6) ขาดบุคลากรผู้เชี่ยวชาญ
รูปแบบการพัฒนาบทบาท ประกอบด้วย 5 รูปแบบ ได้แก่ 1) การพัฒนาจิตวิญญาณ 2) การเป็นผู้นำทางสังคม 3) การสนับสนุนการศึกษา 4) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ และ 5) การส่งเสริมช่วยเหลือ สนับสนุนผู้ด้อยโอกาสผ่านกิจกรรมช่วยเหลือและบริการสุขภาพ
ผลลัพธ์เชิงปรากฏการณ์ 4 มิติสำคัญ ได้แก่ 1) ด้านสังคมและวัฒนธรรม พระสงฆ์ช่วยเสริมสร้างจริยธรรมและอนุรักษ์วัฒนธรรมท้องถิ่น 2) ด้านสิ่งแวดล้อมและโครงสร้างพื้นฐาน 3) ด้านการช่วยเหลือในภาวะวิกฤต และ 4) ด้านจิตวิญญาณ พระสงฆ์เป็นผู้นำจิตวิญญาณ สอนหลักธรรม

การพัฒนารูปแบบการบริหารตามหลักธรรมาภิบาลของผู้บริหารในโรงเรียนมัธยมศึกษาสังกัด กรุงเทพมหานคร

กมลมาลย์ ไชยศิริธัญญา — 2026-04-30

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการบริหารตามหลักธรรมาภิบาลสำหรับผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาในกรุงเทพมหานคร และ 2) ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบดังกล่าว เป็นการวิจัยเชิงสหสัมพันธ์สมการโครงสร้าง โดยใช้ประชากรครูและผู้บริหารโรงเรียนจำนวน 500 คน ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2568 จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน ครอบคลุมโรงเรียนขนาดเล็ก กลาง และใหญ่ การวิจัยพัฒนารูปแบบสมมติฐานตามกรอบธรรมาภิบาล 6 องค์ประกอบ ได้แก่ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม หลักนิติธรรม ความเสมอภาค และประสิทธิผล ข้อมูลเก็บผ่านแบบสอบถาม Likert Scale ที่มีคุณภาพสูง และวิเคราะห์ด้วยวิธีคอมโพสิตเชิงยืนยัน (CCA) และ PLS-SEM

ผลการวิจัยพบว่า

รูปแบบธรรมาภิบาลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย 6 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ด้านนิติธรรม 2) ด้านคุณธรรม 3) ด้านความโปร่งใส 4) ด้านความมีส่วนร่วม 5) ด้านความรับผิดชอบ และ 6) ด้านความคุ้มค่า
ผลการประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นโดยพิจารณาจากความสัมพันธ์ระหว่างรูปแบบกับความพึงพอใจในการทำงานของครู พบว่ารูปแบบมีอิทธิพลทั้งในทางตรง และทางอ้อมผ่านบรรยากาศองค์กร ทั้งในโรงเรียนขนาดเล็กและโรงเรียขนาดใหญ่ โดยด้านที่มีอิทธิพลมากที่สุด คือ ด้านความมีส่วนร่วม (น.น.= 0.88) รองลงมาคือ ด้านนิติธรรม (น.น.= 0.82) ส่วนด้านที่มีอิทธิพลน้อยที่สุดคือ ด้านคุณธรรม (น.น.= 0.78) จึงสรุปว่าโมเดลที่พัฒนาขึ้นมีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำไปใช้