การพัฒนาต้นแบบเครื่องวัดมิติอุโมงค์รถไฟด้วยเลเซอร์วัดระยะและควบคุมด้วยชุดไมโครคอนโทรลเลอร์ - สุวรรณวรวิกิจ, ยศธร; สันติชัยอนันต์, กิติเดช (วารสารวิจัยและนวัตกรรมการอาชีวศึกษา, 2025)
ในปี พ.ศ. 2559 การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ได้มีการสร้างเครื่องวัดมิติอุโมงค์รถไฟด้วยเลเซอร์รุ่นที่ 1 เพื่อเป็นการใช้งานภายในในการวัดเขตโครงสร้าง ในอุโมงค์ทางรถไฟ โดยการประยุกต์ใช้เครื่องวัดระยะด้วยแสงเลเซอร์แบบมือถือร่วมกับแผ่นจานองศา ต่อมาในปี พ.ศ. 2563 เครื่องดังกล่าวรุ่นที่ 2 ได้ถูกพัฒนาต่อยอดโดยนำเครื่องวัดระยะที่มีฟังก์ชั่นการแสดงค่ามุมภายในบนตัวเครื่องมาทดแทนการใช้แผ่นจานองศาซึ่งมีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากออก แต่เครื่องทั้ง 2 รุ่นก็ยังต้องใช้ผู้ควบคุมในการหมุนไปตามมุมองศาต่างๆ จดค่าระยะด้วยมือ และใช้เวลามาก ดังนั้นการศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะพัฒนาเครื่องวัดมิติอุโมงค์ต่อยอดจากเครื่องรุ่นเดิมทั้งสอง โดยเพิ่มความสามารถในการทำงานและเก็บข้อมูลแบบอัตโนมัติ บันทึกข้อมูลลงในหน่วยบันทึกความจำขนาดเล็ก (SD Card) เพื่อสะดวกในการถ่ายโอนข้อมูลสู่คอมพิวเตอร์ภายหลัง ขั้นตอนการศึกษา เริ่มจาก การออกแบบ การสร้างและประกอบเครื่อง การออกแบบและควบคุมอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ การสอบเทียบกับเครื่องมือวัดพื้นฐานประเภทต่าง ๆ และขั้นตอนสุดท้าย เป็นการวัดทดสอบอุโมงค์จริงในภาคสนาม ผลการศึกษาพบว่า 1) จากการสอบเทียบกับเครื่องมือวัดพื้นฐานประเภทต่าง ๆ นั่นคือ กล้องประมวลผลรวม (Total Station) เครื่องเลเซอร์วัดระยะแบบมือถือ และเทปวัดระยะ ค่าระยะที่ได้มีค่าที่ใกล้เคียงกับเครื่องมือวัดมิติอุโมงค์ที่พัฒนาขึ้น มีเพียงบางตำแหน่งการวัดตามมุมองศาที่มีค่าแตกต่างกัน และแตกต่างกันไม่เกิน ±2 มิลลิเมตร 2) จากการทดสอบโดยการวัดมิติอุโมงค์จำลอง (โถงทางเดินและโครงสร้างอาคารที่มีลักษณะคล้ายอุโมงค์) เปรียบเทียบกับกล้องประมวลผลรวม (Total Station) เครื่องเลเซอร์วัดระยะแบบมือถือ และเทปวัดระยะ ค่าระยะที่ได้มีค่าที่ใกล้เคียงกับเครื่องมือวัดมิติอุโมงค์ที่พัฒนาขึ้น มีเพียงบางตำแหน่งการวัดตามมุมองศาที่มีค่าแตกต่างกัน และแตกต่างกันไม่เกิน ±3 มิลลิเมตร ทั้งนี้ การวัดใช้เวลา 6 - 7 นาทีต่อการวัดมิติอุโมงค์รถไฟ 1 หน้าตัด และ 3) จากการทดสอบโดยการวัดมิติอุโมงค์จริงเปรียบเทียบกับกล้องประมวลผลรวม (Total Station) และเครื่องเลเซอร์วัดระยะแบบมือถือ ค่าระยะที่ได้มีค่าที่ใกล้เคียงกับเครื่องมือวัดมิติอุโมงค์ที่พัฒนาขึ้น มีเพียงบางตำแหน่งการวัดตามมุมองศาที่มีค่าแตกต่างกัน และแตกต่างกันไม่เกิน ±3 มิลลิเมตร ดังนั้น ค่าที่น่าเชื่อถือนี้ถูกบันทึกเก็บโดยอัตโนมัติในหน่วยความจำ SD Card และนำมาขึ้นรูปหน้าตัดของอุโมงค์ภายหลังโดยใช้โปรแกรมเขียนแบบ และสามารถแสดงหน้าตัดของอุโมงค์รถไฟที่จำลองขอบเขตมิติของผนังอุโมงค์ได้อย่างถูกต้อง สามารถนำมาอ้างอิงเปรียบเทียบกับเขตโครงสร้างและเขตบรรทุก ได้อย่างมีประสิทธิภาพน่าเชื่อถือ เพื่อการดูแลรักษาอุโมงค์และการเดินรถไฟที่ปลอดภัยต่อไป