รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการเรื่อง รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ของผู้บริหารสถานศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วมของผู้บริหารสถานศึกษาโดยบูรณาการกับหลักสังคหวัตถุ 4 ได้แก่ ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา และสมานัตตตา เพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารที่เหมาะสมกับบริบทการจัดการศึกษาในสังคมร่วมสมัย วิธีการศึกษาใช้การวิเคราะห์เอกสาร แนวคิด ทฤษฎี และงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารการศึกษา การมีส่วนร่วม และหลักพุทธธรรม แล้วนำมาสังเคราะห์เป็นกรอบแนวคิดเชิงบูรณาการ ผลการวิเคราะห์พบว่า รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของสถานศึกษาตามหลักสังคหวัตถุ 4 ประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 4 ประการ ได้แก่  1.ทาน คือ การสนับสนุนและการแบ่งปันทรัพยากร โอกาส และความเอื้ออาทรในองค์กร 2. ปิยวาจา คือ การสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ สุภาพ และจริงใจ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจและแรงจูงใจในการทำงานร่วมกัน 3. อัตถจริยา คือ การปฏิบัติงานเพื่อประโยชน์ส่วนรวม การร่วมคิด ร่วมทำ และร่วมรับผิดชอบต่อภารกิจของสถานศึกษา และ 4. สมานัตตตา คือ การบริหารบนฐานความเสมอภาค ความเป็นธรรม และการเคารพศักดิ์ศรีของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย รูปแบบดังกล่าวเอื้อต่อการสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งความร่วมมือ ความสามัคคี และความไว้วางใจ บทความนี้ชี้ให้เห็นว่า การประยุกต์ใช้หลักสังคหวัตถุ 4 เป็นฐานในการบริหารแบบมีส่วนร่วมสามารถเสริมสร้างประสิทธิภาพการบริหารสถานศึกษา พัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษา และส่งเสริมความสัมพันธ์อันดีระหว่างสถานศึกษา ชุมชน และสังคม อันนำไปสู่การพัฒนาสถานศึกษาอย่างยั่งยืน

 คำสำคัญ:  การบริหารแบบมีส่วนร่วม, หลักสังคหวัตถุ 4, การบริหารสถานศึกษา