การห้ามผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองเป็นเจ้าของกิจการหรือถือหุ้นสื่อ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2560

บทคัดย่อ

เพื่อป้องกันการแทรกแซงเสรีภาพสื่อจากนักการเมืองและไม่ให้นักการเมืองใช้สื่อในมือเป็นคุณกับตัวเองและเป็นโทษกับฝ่ายตรงข้าม ภายหลังการรัฐประหารในปี 2549 ได้มีการกำหนดห้ามไม่ให้นักการเมืองถือหุ้นสื่อขณะดำรงตำแหน่งในรัฐธรรมนูญ (รธน.) ปี 2550 แต่ไม่มีการกำหนดผลกรณีฝ่าฝืน ภายหลังการรัฐประหารปี 2557 ได้มีการกำหนดห้ามไม่ให้ผู้ลงสมัครรับเลือกตั้ง สส./สว. ถือหุ้นสื่อไว้ใน รธน. 2560 จากเดิมที่ห้ามไม่ให้ถือหุ้นสื่อขณะดำรงตำแหน่งเท่านั้นและมีการกำหนดผลกรณีฝ่าฝืนคือ ทำให้สิ้นสุดสมาชิกภาพ สส./สว. หรือต้องพ้นจากตำแหน่งทางการเมืองไป บทความนี้ได้รวบรวมสรุปแนวทางการวินิจฉัยของศาลฎีกาและศาลรัฐธรรมนูญกรณีนักการเมืองถือหุ้นสื่อ รวบรวมว่าต่างประเทศมีการกำหนดถึงการถือหุ้นสื่อของผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งเช่นไร และวิพากษ์วิจารณ์กฎหมายห้ามไม่ให้นักการเมืองถือหุ้นสื่อของประเทศไทยว่ามีความเหมาะสมหรือไม่เพียงใดด้วยการใช้รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 77 ประกอบการพิจารณา ผู้เขียนเห็นว่าการห้ามมิให้นักการเมืองถือหุ้นสื่อไม่สอดคล้องกับมาตรา 77 เนื่องจากไม่สามารถใช้บังคับได้จริง นักการเมืองสามารถแทรกแซงสื่อได้หลายวิธีโดยไม่ต้องถือหุ้น กฎหมายเข้าใจได้ยากเห็นได้จากแนวทางการวินิจฉัยของศาลฎีกาและศาลรัฐธรรมนูญไม่สอดคล้องกัน แนววินิจฉัยของศาลฎีกายึดรูปแบบมากกว่าเนื้อหาข้อเท็จจริงโดยไม่สนใจเจตนารมณ์ของกฎหมาย สะท้อนถึงภาวะนิติศาสตร์นิยมล้นเกิน (hyper-legalism) และไม่สอดคล้องกับสภาพการณ์ในปัจจุบันที่อยู่ในยุคสื่อโซเชียลมีเดียที่ผู้คนเข้าถึงได้ตลอดเวลาและทุกคนเป็นสื่อได้โดยไม่ต้องมีค่าใช้จ่าย