การวิเคราะห์ความชอบธรรมและความเหมาะสมของการพระราชทานอภัยโทษเป็นการทั่วไปของประเทศไทยในกรณีนายสมคิด พุ่มพวง ผ่านแนวคิดเชิงนิติปรัชญาของซาวิญญี่และเบนแธม

บทคัดย่อ

กฎหมายว่าด้วยการอภัยโทษในประเทศไทยมีประวัติศาสตร์ยาวนานมาตั้งแต่สมัยอดีตจนถึงปัจจุบัน โดยมีรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ในมาตรา 179 ประกอบมาตรา 175 และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ในมาตรา 261 ทวิ เป็นแม่บทหลักในการตราถึงอำนาจนั้น รวมไปถึงการกำหนดหลักเกณฑ์และคุณสมบัติในตัวบทกฎหมายย่อยตามพระราชกฤษฎีกา โดยวัตถุประสงค์ของกฎหมายว่าด้วยการอภัยโทษมีเพื่อให้ผู้กระทำผิดได้รับโอกาสกลับคืนสู่สังคมผ่านกระบวนการยุติธรรมอันมีกรมราชทัณฑ์ คณะรัฐมนตรี และกระทรวงยุติธรรมเป็นองค์กรฝ่ายบริหารคอยทำหน้าที่พิจารณากลั่นกรองในส่วนนั้น รวมถึงพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขแห่งรัฐ อย่างไรก็ดี แม้กฎหมายดังกล่าวจะมีความถูกต้องตามกระบวนการทางกฎหมาย แต่หากนำทัศนะแนวคิดเชิงนิติปรัชญามาพิจารณาประกอบจะเห็นได้ว่าการพระราชทานอภัยโทษยังมีข้อพิจารณาในส่วนของความชอบธรรมและความเหมาะสม โดยบทความนี้ผู้เขียนจะมุ่งวิเคราะห์ผ่านแนวคิดเชิงนิติปรัชญาของจอร์จ ฟรีดริค คาร์ล ฟอน ซาวิญญี่ (Georg Friedrich Carl von Savigny) แห่งสำนักประวัติศาสตร์ ซึ่งมุ่งเน้นว่าความชอบธรรมของกฎหมายต้องสัมพันธ์กับจิตวิญญาณประชาชาติที่พัฒนามาจากประวัติศาสตร์ภายในชนชาติ ขณะที่เจอเรมี เบนแธม (Jeremy Bentham) ผู้ก่อตั้งแนวความคิดอรรถประโยชน์นิยม (Utilitarianism) ซึ่งมองในเชิงของผลลัพธ์ว่ากฎหมายที่ดีคือกฎหมายที่ก่อให้เกิดปริมาณความสุขมากที่สุดแก่คนในสังคม เขาจึงใช้หลักอรรถประโยชน์นิยมในการวัดคุณค่าของกฎหมาย บทความนี้จึงมุ่งพิจารณาความชอบธรรมและความเหมาะสมของการพระราชทานอภัยโทษเป็นการทั่วไปของประเทศไทยในปัจจุบันนี้ในกรณีนายสมคิด พุ่มพวง ผ่านแนวคิดเชิงนิติปรัชญาของซาวิญญี่และเบนแธม