การใช้ดุลยพินิจและเหตุผลของผู้พิพากษาในทรรศนะทางนิติปรัชญาของ H.L.A. Hart

บทคัดย่อ

“ศาลเป็นที่พึ่งสุดท้ายของประชาชน” เป็นการกล่าวถึงอำนาจในการพิจารณาพิพากษาคดี ซึ่งผู้พิพากษาต้องใช้ดุลพินิจในการพิจารณาและพิพากษา ในเวลาที่มีความขัดแย้งต้องการความยุติธรรม และต้องการคำตัดสิน ตามหลักของนิติรัฐ ผู้พิพากษาใช้อำนาจทางตุลาการตามหลักการแบ่งแยกอำนาจคู่ไปกับฝ่ายนิติบัญญัติที่มีหน้าที่ในการตรากฎหมาย และฝ่ายบริหารที่มีหน้าที่ในการตรวจสอบและควบคุมการใช้อำนาจรัฐเพื่อคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชน การใช้ดุลพินิจของผู้พิพากษาตามแนวคิดของ เอช แอล เอ ฮาร์ท แห่งสำนักกฎหมายบ้านเมือง ในศตวรรษที่ 20 ได้มีการกล่าวถึงการใช้ดุลพินิจของผู้พิพากษาในคดีที่มีความซับซ้อน เมื่อนำหลักเกณฑ์ทางกฎหมายปฐมภูมิและทุติยภูมิมาปรับใช้ไม่ได้ ผู้พิพากษาย่อมมีอำนาจในการพิพากษานอกเหนือกฎหมายได้ เพื่อลดช่องว่างในการใช้กฎหมาย แต่การที่ให้ผู้พิพากษาใช้ดุลพินิจนอกเหนือกฎหมาย อาจเป็นการให้อำนาจผู้พิพากษาในการแก้ไขเปลี่ยนแปลงกฎหมาย เป็นการใช้อำนาจลบล้างอำนาจนิติบัญญัติ ซึ่งขัดต่อหลักการแบ่งแยกอำนาจอันเป็นหลักการที่สำคัญของหลักในระบบนิติรัฐ ดังนั้น เพื่อป้องกันการใช้อำนาจในลักษณะดังกล่าว ผู้พิพากษาสามารถใช้ดุลพินิจในการพิจารณาคดีโดยต้องกระทำตามกรอบของกฎหมาย และในกรณีที่คดีมีความยุ่งยากซับซ้อนไม่มีกฎหมายตามตัวอักษรที่จะยกมาปรับใช้กับคดีได้ เพื่อลดช่องว่างของกฎหมายผู้พิพากษาสามารถที่จะมีอำนาจในการพิจารณาคดีนอกเหนือจากกฎหมายตามตัวอักษร แต่ต้องอยู่ภายใต้หลักแห่งกฎหมายทั่วไปซึ่งผู้พิพากษามีหน้าที่จะต้องค้นหา ถ้าต้องการที่จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขก็ควรเป็นหน้าที่ฝ่ายนิติบัญญัติในการเปลี่ยนแปลงแก้ไข และถ้าต้องการเปลี่ยนแปลงการลงโทษก็ควรเป็นหน้าที่ของฝ่ายบริหารซึ่งเป็นไปตามหลักการ Executive Clemency ดังที่ผู้พิพากษาทรูเพนนี ได้ให้ความเห็นในบทความ กรณีนักสำรวจสเปลันเชียน (The Case of Speluncean Explorers)