ปัญหาการกำจัดมิให้รับมรดกฐานเป็นผู้ไม่สมควร: วิเคราะห์ผ่านมุมมองเชิงนิติปรัชญาของโรนัลด์ ดวอร์คิน
คำสำคัญ:
การกำจัดมิให้รับมรดก, นิติปรัชญา, โรนัลด์ ดวอร์คิน, เอช แอล เอ ฮาร์ท, คดี Riggs v. Palmerบทคัดย่อ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ว่าด้วยมรดก ได้วางหลักเกณฑ์ที่ทำให้ทายาทเสียสิทธิในการรับมรดกไว้โดยมีประการหนึ่งที่สำคัญคือ “การกำจัดมิให้รับมรดก” อันเป็นการเสียสิทธิในการรับมรดกโดยผลของกฎหมาย ซึ่งมีมาตรา 1606 เป็นกรณีที่ทายาทถูกกำจัดมิให้รับมรดกฐานเป็นผู้ไม่สมควร
มาตรา 1606 (1) มีประเด็นที่ผู้เขียนสนใจสองประเด็น ประเด็นแรก คือ การปรับใช้มาตราดังกล่าวในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 358/2554 ซึ่งอาจถูกมองว่าเป็นคำวินิจฉัยที่คลาดเคลื่อนไปจากหลักกฎหมายนั้น มีความเหมาะสมหรือไม่ เพียงใด และประเด็นที่สอง คือ การที่ทายาทลำดับเดียวกันฆ่าหรือพยายามฆ่ากันเอง ควรเป็นเหตุให้ถูกกำจัดมิให้รับมรดกหรือไม่ เพราะเหตุใด ดังนั้น บทความนี้จึงมุ่งตอบปัญหาสองประเด็นข้างต้น ผ่านมุมมองทางนิติปรัชญาของ โรนัลด์ ดวอร์คิน (Ronald Dworkin) โดยเน้นการศึกษาผ่านทัศนะที่มีต่อคดี Riggs v. Palmer (1889) อันเป็นข้อโต้แย้งแนวคิดของ เอช แอล เอ ฮาร์ท (H.L.A. Hart)
เอกสารอ้างอิง
นรัญญา เส็งเจริญ, ‘ปัญหาการถูกกำจัดมิให้รับมรดกฐานเป็นผู้ไม่สมควรตามมาตรา 1606 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์’ (วิทยานิพนธ์ นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2565).
Robert Earl and John Clinton Gray, ‘Riggs v Palmer’ (New York State Unified Court System, 8 October 1889) <https://www.nycourts.gov/reporter/archives/riggs_palmer.htm> accessed 9 May 2025.
สิทธิกร ศักดิ์แสง และกิตติพิชญ์ โสภา, ‘ศาลสร้างหลักกฎหมายได้หรือไม่? ตามทัศนะ เฮท แอล เอ ฮาร์ท กับ โรแนล ดวอกิ้น’ (2560) 22(2) วารสารสมาคมนักวิจัย 81.
Ronald Dworkin, Taking Rights Seriously (Bloomsbury 2013).
H.L.A. Hart, The Concept of Law (Oxford University Press 1961).
Ronald Dworkin, Law’s Empire (Harvard University Press 1986).
Mark D. Walters, ‘Legal Humanism and Law-as-Intergrity’ (2008) 67 The Cambridge Law Journal 352.
กรณ์กมล ประเสริฐศักดิ์, ‘นิติวิธีในการเทียบเคียงบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่ง’ (2564) 14(1) วารสารกระบวนการยุติธรรม 99.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ, คำอธิบายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยมรดก (พิมพ์ครั้งที่ 2, นิติธรรม 2548).
ชนิสา งามอภิชน, คำอธิบายกฎหมายว่าด้วยมรดก (พิมพ์ครั้งที่ 2, วิญญูชน 2568).
กีรติ กาญจนรินทร์, คำอธิบายกฎหมายแพ่งและพาณิชย์บรรพ 6 มรดก (พิมพ์ครั้งที่ 5, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา 2566).
พรชัย สุนทรพันธุ์, คำอธิบายกฎหมายลักษณะมรดก (พิมพ์ครั้งที่ 12, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา 2564).
อรุณรุ่ง ขำนาท และคณะ, ‘การใช้ดุลยพินิจและเหตุผลของผู้พิพากษาในทรรศนะทางนิติปรัชญาของ H.L.A. Hart’ (2568) 2 วารสารนิติปริทัศน์ 1.
เฉลิมชัย เกษมสันต์, ม.ล. คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยมรดก (พิมพ์ครั้งที่ 8, สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา 2556).
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 เกสราภรณ์ กันทาลักษณ์, ชยางกูร เพ็ชรปัญญา, ฌาฏิวิทย์ ประยูรศรี, นิ่มสุภา สุภาจรูญ, ปัญญดา สุขสมบูรณ์, พิมพ์ชนก แก้วยนต์, แพร ทองทรัพย์, วิชยุตม์ ปิยัมบุตร, อริศรา บุรีสิริรัตน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่เสนอเพื่อพิจารณาการตีพิมพ์ต้องไม่มีลักษณะคัดลอกผลงานวิชาการและต้องไม่มีเนื้อหาที่ละเมิดลิขสิทธิ์
