กัญชาในตำรายาพื้นบ้านภาคใต้

บทคัดย่อ

บทความเรื่อง “กัญชาในตำรายาพื้นบ้านภาคใต้”มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้กัญชาในการรักษาโรคที่ปรากฏในตำรายาพื้นบ้านภาคใต้โดยใช้ข้อมูลหลักในการวิจัยคือหนังสือบุดตำรายาในห้องวรรณกรรมท้องถิ่น สถาบันทักษิณคดีศึกษา มหาวิทยาลัยทักษิณ จำนวน 100 เล่ม การรวบรวมเอกสารอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องประกอบการวิจัยและการสัมภาษณ์ชาวบ้านและหมอพื้นบ้านเกี่ยวกับการใช้กัญชาในการรักษาโรค ผลการศึกษาพบว่าชาวบ้านภาคใต้รู้จักกัญชาและสามารถนำกัญชามาใช้ประกอบอาหารและใช้เป็นตัวยาประกอบการรักษาโรคต่าง ๆ อย่างยาวนานตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน กัญชาที่หมอพื้นบ้านภาคใต้ใช้ในการรักษาโรคในอดีตนั้นเป็นกัญชาป่าที่ขึ้นตามป่าเขาในพื้นที่จังหวัดต่าง ๆ ในภาคใต้ ในตำรายาพื้นบ้านภาคใต้ไม่ได้ระบุส่วนของกัญชาอย่างชัดเจนว่าใช้ส่วนใดแต่จะระบุเป็นคำกลางว่า“กัญชา”ซึ่งพบว่ามีรูปแบบตำรับยากัญชาที่หลากหลาย ที่พบมากที่สุดคือยาผง ยาต้ม ยาปั้นลูกกลอน ตำรับยากัญชาสามารถรักษาโรคและกลุ่มอาการของโรคได้อย่างหลากหลาย แต่ที่พบตำรับยามากที่สุดคือ ตำรับยาลม ยาริดสีดวงและยาสันนิบาต การใช้กัญชาในตำรับยาพื้นบ้านภาคใต้เป็นภูมิปัญญาของชาวบ้านที่สั่งสมและถ่ายทอดองค์ความรู้ต่าง ๆ กันมาอย่างยาวนานและปรากฏในหนังสือบุดตำรายาพื้นบ้านภาคใต้ค่อนข้างมาก ซึ่งน่าจะเป็นการยืนยันสรรพคุณของกัญชากับการรักษาโรคได้เป็นอย่างดีว่าสามารถรักษาโรคได้จริง จึงได้มีการบันทึกและคัดลอกสืบต่อกันมาอย่างแพร่หลายเช่นนี้