การศึกษาแนวคิดทางอภิปรัชญาของปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติศาสตร์ของปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมา ตามหลักอภิปรัชญาศาสนา 2) ศึกษาแนวคิดและลักษณะที่ปรากฏทางอภิปรัชญาของปราสาทขอมและ 3) ศึกษาแนวคิดทางอภิปรัชญาของปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมา เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากด้านศิลปวัตถุปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมา ด้านเอกสารจาก พระไตรปิฎก หนังสือที่เกี่ยวกับอภิปรัชญาตลอดจนงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
ผลการวิจัยพบว่า ปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมา มีปราสาทหินอยู่ 2 แห่ง คือ ปราสาทหินพิมาย และปราสาทหินพนมวัน เป็นแหล่งโบราณสถานสมัยขอมที่ใหญ่โตและงดงาม เดิมใช้เป็นเทวสถานของศาสนาพราหมณ์ ต่อมาได้ใช้เป็นศาสนาสถานพุทธศาสนามหายาน แนวคิดและลักษณะที่ปรากฏทางอภิปรัชญาของปราสาทขอมตามแบบศาสนาพราหมณ์ เป็นแบบเทวนิยมที่มีเทพเจ้าทั้งหลาย ผู้สถิตอยู่ ณ สรวงสวรรค์ภูเขาพระสุเมรุ อันเป็นแกนกลางของจักรวาล การสร้างปราสาทจึงเปรียบเสมือนการจำลองเขาพระสุเมรุเพื่อเป็นที่สถิตของเทพเจ้า มีการสร้างรูปเคารพของเทพเจ้าขึ้นประดิษฐานไว้ภายใน ตามด้วยพิธีกรรมทางศาสนา การวิเคราะห์แนวคิดทางอภิปรัชญาของปราสาทขอมในจังหวัดนครราชสีมาในการออกแบบและรูปสัญลักษณ์ของงามสถาปัตยกรรมที่มีคุณค่าทางอภิปรัชญาทางศาสนาพราหมณ์และพุทธศาสนามหายาน ถือเป็นความงามเชิงคุณค่าที่มีความสมบูรณ์ในตัวเอง มีคุณค่าคงที่ไม่ผันแปรและจะปรากฏออกมาในลักษณะที่เมื่อมนุษย์เข้าไปเกี่ยวข้องด้านคุณค่าทางความงาม คุณค่าทางจิตใจ คุณค่าทางประวัติศาสตร์ และคุณค่าทางสังคม