รูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
การส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี, กระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม, ความรอบรู้ด้านสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research : PAR) มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี และรูปแบบการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วมของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ มีระยะเวลาในการศึกษาระหว่างเดือน ตุลาคม 2565 – เดือน กันยายน 2566 กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ เด็ก 3 – 5 ปี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 76 คน เก็บข้อมูลจากแบบสอบถามและแบบประเมินพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี วิเคราะห์ข้อมูลโดย การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และDependent t – test
ผลการศึกษา พบว่า หลังการดำเนินงาน เด็กที่สงสัยล่าช้าจำนวน 33 คนมีพัฒนาการที่สมวัย 24 คนคิดเป็นเป็นร้อยละ 72.73 และยังมีเด็กที่ต้องส่งต่อเข้ากระตุ้นในโปรแกรม TDA4I จำนวน 9 คน คิดเป็นร้อยละ 27.27 และผู้ปกครองหรือผู้ดูแลมีความรู้เรื่องพัฒนาการเด็กเพิ่มขึ้น ร้อยละ 96 และเด็กใช้เวลาว่างที่บ้านกับกิจกรรมกระตุ้นพัฒนาการ ฟังนิทานจากปู่ย่า ตายาย ปั้นดินเหนียว (วัสดุจากธรรมชาติ) และความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของผู้ปกครองในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ โดยรวม หลังการดำเนินงาน อยู่ในระดับมากที่สุด โดยที่ความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของผู้ปกครองในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ ก่อนและหลังดำเนินการ มีความแตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยที่หลังการดำเนินงานมีค่าคะแนนเฉลี่ยของความรอบรู้ด้านสุขภาพ ของผู้ปกครองในการส่งเสริมพัฒนาการเด็ก 3 – 5 ปี โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านนาตาหลิ่ว อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ มากกว่าก่อนการดำเนินการ
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2561). คู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย Developmental Surveillance and Promotion Manual (DSPM). กรุงเทพมหานคร: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). คู่มือหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560 สำหรับเด็กอายุ 3-6 ปี. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา, กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2560. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. (2558). ข้อมูลพัฒนาการเด็กปฐมวัย. สืบค้นเมื่อ 9 พ.ย. 2561,จาก http://www. anamai.moph.go.th.
ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย และสมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย. (ม.ป.ป.). คู่มือสำหรับพ่อแม่เพื่อเผยแพร่ความรู้ด้านการดูแลและพัฒนาเด็ก ตอน เด็กวัยอนุบาล 3-6 ปี. กรุงเทพมหานคร: ราชวิทยาลัยกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย และสมาคมกุมารแพทย์แห่งประเทศไทย.
สมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. (2560). การพัฒนาเด็กอย่างเป็นองค์รวม (พิมพ์ครั้งที่1). กรุงเทพมหานคร: พลัสเพรส.
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, กระทรวงศึกษาธิการ. (2563). แผนปฏิบัติการด้านการจัดการศึกษาปฐมวัยของกระทรวงศึกษาธิการ (พ.ศ. 2563 – 2565). อัดสำเนา.
World Health Organization. (2019). WHO guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. Retrieved June 1, 2020 from https://apps.who.int/iris/handle/10665/311664
Best, J.W. (1993). Research in Education. Boston, MA : Allyn and Bacon.
วิมลพรรณ สังข์สกุล ปัทมา ผ่องศิริ จรูญศรี มีหนองหว้า วิภาวี พลแก้ว.(2564) สถานการณ์และแนวทางการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยที่มุ่งเน้นผลลัพธ์. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล. ปีที่ 27 ฉบับที่ 1 193-205
วิจิตร จันดาบุตร, วิทยา อยู่สุข, และวิโรจน์ เซมรัมย์. (2561). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก เทศบาลตำบลสีวิเชียร อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยทางการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 13(1), 208-219.
