ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากของของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในจังหวัดนครปฐม
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก, ความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยส่วนบุคคล และพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก 2) ระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก และ 3) อิทธิพลของปัจจัยส่วนบุคคลและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในจังหวัดนครปฐม
การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจแบบตัดขวาง ทำการศึกษาในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในจังหวัดนครปฐม จำนวน 10,360 คน คำนวณขนาดตัวอย่าง ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 371 คน เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามที่มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาเท่ากับ 0.95 ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก และความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากเท่ากับ 0.76 และ 0.87 ตามลำดับ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน
ผลการศึกษา พบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็น เพศหญิง อายุเฉลี่ย 56.70 จบการศึกษาระดับประถมศึกษา อาชีพเกษตรกร รายได้เฉลี่ยต่อเดือน 5,001-10,000 บาท ไม่มีโรคประจำตัว ระยะเวลาการเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเฉลี่ย 12.46 ปี ส่วนใหญ่ได้รับข้อมูลทางสุขภาพช่องปาก 1 ช่องทาง และมีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากโดยรวม อยู่ในระดับดีมาก 2) กลุ่มตัวอย่างมีความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากในภาพรวม อยู่ในระดับดี และ 3) ปัจจัยส่วนบุคคล ได้แก่ กลุ่มตัวอย่างที่เป็นเพศหญิง สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ได้รับข้อมูลสุขภาพช่องปากมากกว่า 3 ช่องทาง และตัวแปรพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปาก ร่วมกันทำนายความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในจังหวัดนครปฐม ได้ร้อยละ 13.70 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center). สืบค้นเมื่อ 17 พฤศจิกายน 2566 จาก https://hdcservice.moph.go.th/hdc/main/index.php
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2560). คู่มือมาตรฐานงานสาธารณสุชมูลฐาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กองสุขศึกษา. (2560). แนวทางการดำเนินงานสุขศึกษาและพฤติกรรมสุขภาพ ปีงบประมาณ 2561: การส่งเสริมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ. นนทบุรี: กองสุขศึกษา.
กองสุขศึกษา. (2561). การเสริมประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ กลุ่มเด็กและเยาวชน อายุ 7–14 ปี และกลุ่มประชาชนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป (ฉบับปรับปรุง ปี 2561). ม.ป.ท.: กองสุขศึกษา.
ดาวรุ่ง เยาวกูล. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตสุขภาพที่ 6. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(1), 257–272.
ทรรศนีย์ บุญมั่น. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุโขทัย [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
เมธินี คุปพิทยานันท์ & วรวิทย์ ใจเมือง. (2555). การสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคในช่องปาก. ใน เมธินี คุปพิทยานันท์ & สุพรรณี ศรีวิริยกุล (บ.ก.), การสร้างเสริมสุขภาพช่องปาก ประตู...สู่สุขภาพที่ดีในทุกช่วงวัยของชีวิต (หน้า 22–27). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
รอซีกีน สาเร๊ะ, คันธมาทน์ กาญจนภูมิ, & กัลยา ตันสกุล. (2564). ความรอบรู้ด้านทันตสุขภาพกับการดูแลสุขภาพช่องปากของวัยรุ่นตอนต้นในจังหวัดยะลา. วารสารสภาการสาธารณสุขชุมชน, 3(3), 27–39.
รุ่งเพ็ชร บุญทศ, จริญาณี สวัสดี, จันทร์จิรา อุดมผล, ธัญชนก สงแจ้ง, & ศิณารักษ์ บุญศิริ. (2563). ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ความสามารถตนเองกับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลบ้านปึก อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. วารสารทันตาภิบาล, 31(2), 65–76.
ศิริรัตน์ รอดแสวง. (2559). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของผู้สูงอายุ ในเขตตำบลทุ่งทอง อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ “นเรศวรวิจัย” ครั้งที่ 12: วิจัยและนวัตกรรมกับการพัฒนาประเทศ, 21–22 กรกฎาคม 2559, มหาวิทยาลัยนเรศวร, หน้า 786–797.
สำนักทันตสาธารณสุข. (2554). คืนความสุข คืนรอยยิ้ม ผู้สูงวัย ฒ.ฟันดี [สื่อแผ่นพลิก]. กรุงเทพฯ: สำนักทันตสาธารณสุข.
สำนักทันตสาธารณสุข. (2561). รายงานผลการสำรวจสภาวะสุขภาพช่องปากแห่งชาติ ครั้งที่ 8 ประเทศไทย พ.ศ. 2560. กรุงเทพฯ: สามเจริญพานิชย์.
อนุพงษ์ สอดสี. (2561). การประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากของนักเรียนประถมศึกษา [วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต]. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อภิชาติ สบายใจ. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการปฏิบัติงานด้านการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตสุขภาพที่ 6 [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.
อรรณพร ผาเจริญ. (2565). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของประชากรก่อนสูงวัย (50–59 ปี) ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร.
แก้วใจ มาลีลัย, ปณวัตร กิ่งมาลา, ชาลินี พสุนนท์, ธณัติฐา แก้วกันยา, วัชรพงษ์ เบญมาตย์, & อัมพิกา พ่อบาล. (2563). ความรู้และเจตคติต่อการดูแลสุขภาพช่องปากของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในเขตพื้นที่บริการของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบัววัด อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 6(4), 51–60.
Daniel, W. W. (1995). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (6th ed.). New York: Wiley & Sons.
Mohammadi, T. M., Malekmohammadi, M., Hajizaman, H. R., & Mahan, S. A. (2018). Oral health literacy and its determinants among adults in Southeast Iran. European Journal of Dentistry, 12(3), 439–442. https://doi.org/10.4103/ejd.ejd_429_17
World Health Organization. (1998). Health promotion glossary. Geneva: WHO.
